Alkaid

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Alkaid
η Ursae Majoris
Wielki Wóz
Wielki Wóz
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Wielka Niedźwiedzica
Rektascensja 13h 47m 32,438s[1]
Deklinacja +49° 18′ 47,76″[1]
Paralaksa (π) 0,03138 ± 0,00024[1]
Odległość 103,94 ± 0,80 ly
31,87 ± 0,25 pc
Wielkość obserwowana 1,86[1]m
Ruch własny (RA) −121,17 ± 0,15[1] mas/rok
Ruch własny (DEC) −14,91 ± 0,17[1] mas/rok
Prędkość radialna −13,40 ± 0,60[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy gwiazda ciągu głównego
Typ widmowy B3 V
Masa 5[2] M
Promień 3,2[2] R
Metaliczność [Fe/H] −0,14[3]
Wielkość absolutna −0,67[3]m
Jasność 580[2] L
Okres obrotu <21[2] h
Prędkość obrotu 166[2] km/s
Wiek ~15 mln lat[2]
Temperatura 15 700–17 900[2] K
Charakterystyka orbitalna
Krąży wokół Centrum Galaktyki
Półoś wielka 7153[3] pc
Mimośród 0,0365[3]
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 85 UMa
2MASS: J13473244+4918477
Bonner Durchmusterung: BD+50°2027
Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 509
Boss General Catalogue: GC 18643
Katalog Henry’ego Drapera: HD 120315
Katalog Hipparcosa: HIP 67301
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 5191
SAO Star Catalog: SAO 44752
Benetnash, Elkeid

Alkaid (eta Ursae Majoris, η UMa) – jedna z jaśniejszych gwiazd w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy. Odległa od Słońca o około 104 lat świetlnych.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Tradycyjna nazwa gwiazdy, Alkaid, wywodzi się od arabskiego wyrażenia ‏قائد بنات نعش‎ qāʾid bināt naʿsh, co oznacza „pierwszą z płaczek” („płaczkami” były Alkaid, Mizar i Alioth)[2][4]. Inną nazwą tej gwiazdy jest Benetnash, zapisana przez Bayera, pochodząca od drugiej części tego wyrażenia[4]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2016 formalnie zatwierdziła użycie nazwy Alkaid dla określenia tej gwiazdy[5].

Charakterystyka obserwacyjna[edytuj | edytuj kod]

Jest to najdalej wysunięta na wschód gwiazda Wielkiego Wozu, położona na końcu jego „dyszla”. Alkaid i Dubhe mają odmienny ruch własny niż pięć pozostałych gwiazd tworzących asteryzm, przez co w dalekiej przyszłości straci on znany dziś kształt[2].

Wielkość obserwowana tej gwiazdy to 1,86m[1]. Jej absolutna wielkość gwiazdowa to −0,67m[3].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Alkaid to błękitna gwiazda ciągu głównego należąca do typu widmowego B3. Pomiary jej temperatury dają rozbieżne wartości od 15 700 do 17 900 K, co może wiązać się z szybkim tempem obrotu gwiazdy – ma ona gorętsze bieguny, gdzie otoczka jądra jest cieńsza. Średnia temperatura wydaje się niska jak na ten typ widmowy. W związku z tą cechą gwiazda emituje niewiele promieniowania rentgenowskiego. Jasność tej gwiazdy jest 580 razy większa niż jasność Słońca, a promień – według pomiarów interferometrycznych jest 3,2 razy większy niż promień Słońca. Jest to młoda gwiazda, ma obecnie około 15 milionów lat i przy masie pięć razy większej niż masa Słońca spędzi na ciągu głównym jeszcze 80 milionów lat, po czym stanie się olbrzymem i, odrzuciwszy otoczkę, zakończy życie jako biały karzeł o masie około 0,85 M[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Alkaid w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e f g h i j Jim Kaler: ALKAID (Eta Ursae Majoris) (ang.). W: STARS [on-line]. [dostęp 2016-10-27].
  3. a b c d e Anderson E., Francis C: HIP 67301 (ang.). W: Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2018-01-23].
  4. a b Ursa Major, the Greater Bear. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 441.
  5. Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-11-19. [dostęp 2018-01-23].