Ambrozja bylicolistna

Ambrozja bylicolistna
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	astrowce
Rodzina	astrowate
Podrodzina	Asteroideae
Rodzaj	ambrozja
Gatunek	ambrozja bylicolistna
	Nazwa systematyczna
	Ambrosia artemisiifolia L.; Sp. Pl.: 988 (1753)
	Multimedia w Wikimedia Commons

Ambrozja bylicolistna (Ambrosia artemisiifolia L.) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Pochodzi z Ameryki Północnej, gdzie rósł naturalnie na północ od Meksyku, ale aktualnie ma kosmopolityczny zasięg^[4]^[3]. W Polsce zadomowiony (kenofit), spotykany na rozproszonych stanowiskach w całym kraju, częściej na południowym zachodzie^[5].

Morfologia

Łodyga: Wzniesiona lub podnosząca się, nie wytwarzająca odrośli, osiągająca zwykle wysokość 30–60 cm. Łodyga jest od nasady lub tylko w górze owłosiona, włoski są długie częściowo przylegające, częściowo odstające^[6].
Liście: Liczne – roślina zwykle gęsto ulistniona, w dole naprzeciwlegle, w górze skrętolegle. Blaszki są ciemnozielone i cienkie. Są podwójnie lub potrójnie pierzastodzielne, z łatkami wąskimi i dość ostrymi. Ogonek krótki, owłosiony^[6].
Kwiaty: Rurkowate, rozdzielnopłciowe, w drobnych koszyczkach. Czasem na roślinach obecne są tylko koszyczki z kwiatami jednej płci, czasem bywają oba typy kwiatostanów. Koszyczki męskie są wielokwiatowe, zebrane w szczytowych kłosach lub nibygronach, ich okrywa jest zrosłolistkowa, miseczkowata, naga lub owłosiona. Koszyczki te osiągają od 1,5 do 7 mm średnicy. Koszyczki żeńskie wyrastają w pęczkach po kilka w węzłach w górnej części pędu; są jednokwiatowe. Dno kwiatostanowe i okrywa tworzy skorupę osłaniającą kwiat, zwieńczoną dziobem przez który wystają znamiona^[6].
Owoce: Pojedyncze niełupki dojrzewające w drewniejącej skorupie powstającej z dna kwiatostanowego i okrywy. Na jej szczycie znajduje się dzióbek długości 1,2 mm, a na obwodzie okrywy 4–7 cierni mających różną długość i postać ostrych zębów lub tępych guzków^[6].

Liście
Koszyczki żeńskie w kącie liścia
Koszyczki męskie
Koszyczki męskie
Owoce

Biologia i ekologia

Roślina jednoroczna. Kwitnie od sierpnia (czasami od lipca) do października. Roślina wiatropylna^[6].

Rośnie w miejscach nasłonecznionych, suchych, na glebach piaszczystych lub żwirowych. W Polsce zasiedla siedliska ruderalne: przydroża, tereny kolejowe, portowe, place składowe, rumowiska i wysypiska^[6].

Liczba chromosomów 2n= 36^[7].

Tworzy mieszańca (A. × intergradiens Wagner) z ambrozją zachodnią Ambrosia psilostachya^[6].

Znaczenie użytkowe

Roślina lecznicza. Pomaga w leczeniu zakażeń bakteryjnych i grzybowych^{[potrzebny przypis]}.

Roślina allelopatyczna. Rosnąc jako chwast może powodować spadek plonu do 50%. Jej pyłek jest poza tym silnym alergenem. W Unii Europejskiej wydaje się około 4,5 mld € rocznie na usuwanie skutków oddziaływania tej rośliny w rolnictwie i na zdrowie człowieka^[8].

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
↑ ^a ^b Ambrosia artemisiifolia L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2025-06-04] .
↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-06-15].
↑ Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, AdamA. Zając, MariaM. Zając (red.), Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 55, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g TadeuszT. Tacik TadeuszT., Ambrosia L., Ambrozja, [w:] BogumiłB. Pawłowski, AdamA. Jasiewicz (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych, t. XII, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 223-224 .
↑ Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8. OCLC 297645540.
↑ Kerstin Sundseth: Invasien Alien Species. A European Union response. Brussels: European Commission, 2014, s. 12. ISBN 978-92-79-35486-1. (ang.).

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).

[powo-3] Ambrosia artemisiifolia L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2025-06-04] .

[grin-4] Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-06-15].

[5] Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, AdamA. Zając, MariaM. Zając (red.), Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 55, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .

[tacik-6] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g TadeuszT. Tacik TadeuszT., Ambrosia L., Ambrozja, [w:] BogumiłB. Pawłowski, AdamA. Jasiewicz (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych, t. XII, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 223-224 .

[7] Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8. OCLC 297645540.

[8] Kerstin Sundseth: Invasien Alien Species. A European Union response. Brussels: European Commission, 2014, s. 12. ISBN 978-92-79-35486-1. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]