Andrzej Vincenz

Andrzej Vincenz
Data i miejsce urodzenia	13 marca 1922 ; Lwów
Data i miejsce śmierci	16 sierpnia 2014 ; Heidelberg, Niemcy
Miejsce spoczynku	Cmentarz Salwatorski w Krakowie
Zawód, zajęcie	publicysta, pisarz, profesor slawistyki
	Teksty w Wikiźródłach

Andrzej Vincenz, pseud. „Jan Torosiewicz” (ur. 13 marca 1922 we Lwowie, zm. 16 sierpnia 2014 w Heidelbergu) – polski publicysta i pisarz emigracyjny, profesor slawistyki na Uniwersytecie w Heidelbergu i Uniwersytecie w Getyndze^[1].

Życiorys

Syn pisarza Stanisława Vincenza i Ireny z d. Eisenmann (1900–1991). Miał siostrę Barbarę (ur. 1924) i przyrodniego brata – Stanisława Aleksandra (1915–2003) – z pierwszego małżeństwa ojca z Heleną Loeventon (zm. 1952)^[2]. Pochodził z rodziny o bogatych, wielokulturowych tradycjach, związanej kulturą polską, ukraińską i żydowską, posiadającej niegdyś swoje siedziby w Krzyworówni i Bystrecu.

Przed wybuchem II wojny światowej mieszkał w Warszawie i uczęszczał do I Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego^[3], a następnie do Liceum im. Tadeusza Reytana^[4]. W czasie wojny znalazł się na Węgrzech, potem przedostał się do Francji, gdzie został wcielony do 1 Dywizji Pancernej generała Maczka^[4]. Po przeniesieniu wojsk polskich do Wielkiej Brytanii ukończył Kurs Maturalny Pierwszej Brygady Strzelców w Szkocji i w czerwcu 1942 zdał egzamin dojrzałości typu humanistycznego^[4]. W 1944 walczył w 1 Dywizji Pancernej jako radiotelegrafista w czołgu, uczestnicząc w działaniach bojowych w Normandii^[4]. Następnie pracował w redakcji „Dziennika Żołnierza” i był członkiem wojskowego korpusu prasowego^[4]. Współpracownik „Kultury”, prowadzonej przez Jerzego Giedroycia, oraz miesięcznika „Znak”.

Studiował anglistykę i romanistykę na Sorbonie, gdzie w 1950 otrzymał Licence Faculte des Lettres Universite de Paris. Cztery lata później uzyskał Dyplom d'etudes superieures, Lettres Modernes, jego praca doktorska dotyczyła dialektu staroprowansalskiego. W czerwcu 1965 otrzymał Doctorat es Lettres Faculte des Lettres et Sciences Humaines Universite de Paris, zaś praca habilitacyjna dotyczyła imion w dialekcie huculskim^[4]. Po śmierci ojca w 1971 doprowadził razem z matką, Ireną Vincenzową, do wydania całości tetralogii huculskiej – najpierw w Londynie, potem w Warszawie – i wielu innych książek Stanisława Vincenza. Orędownik pojednania polsko-ukraińskiego.

Członek Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie (od 1967)^[5] i Jury Nagrody Kościelskich (1978–2008).

Mieszkał w Szwajcarii i Francji, a przed śmiercią w Heidelbergu w Niemczech^[6], gdzie zmarł 16 sierpnia 2014. Pochowany został obok rodziców na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie (sektor SC12, rząd D, nr grobu 3)^[7].

Twórczość literacka

Disparition et survivances du franco-provençal (1974)
Armand Lévy: compagnon de Mickiewicz, révolutionnaire romantique (1977)
Helikon sarmacki (1989)

Publikacje w języku polskim

Posłowie [w:] Stanisław Vincenz, Barwinkowy wianek, epilog, Warszawa: „Pax” 1983; wyd.2 – Sejny: Fundacja Pogranicze 2005.
Wstęp [w:] Stanisław Vincenz, Eseje i szkice zebrane, t.1, wybór i wstęp Andrzej Vincenz, przygot. do dr. Marek Klecel i Andrzej Stanisław Kowalczyk Wrocław: „Wirydarz” 1997.
Helikon sarmacki. Wątki i tematy polskiej poezji barokowej, wybór tekstów, wstęp i komentarze Andrzej Vincenz, oprac. tekstów i bibliografia Marian Malicki, Wrocław – Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1989.
(w antologii) Kraków. Dialog tradycji. Publikacja przygotowana z okazji sympozjum Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, 28 V – 7 VI 1991, aut. koncepcji i red. Zbigniew Baran, Kraków: „Znak” – Międzynarodowe Centrum Kultury 1991.
Posłowie [w:] Stanisław Vincenz, Tematy żydowskie, wstęp Jeanne Hersch, Gdańsk: „Atext” 1993 [Wydanie 2 rozszerzone; 1 krajowe].
Przedmowa [w:] Rudolf Maria Holzapfel, Wiersze polskie = Polnische Jugendgedichte, oprac. i wyd. przez Monikę Meyer-Holzapfel, Londyn: Oficyna Poetów i Malarzy 1979.
Przedmowa [w:] Stanisław Vincenz, Z perspektywy podróży, Kraków: „Znak” 1980.

Publikacje w języku niemieckim

Probeheft zum Wörterbuch der deutschen Lehnwörter im Polnischen (1985)
Göttinger Studien zu Wortschatz und Wortbildung im Polnischen (1991)
z Gerdem Hentschlem: Wörterbuch der deutschen Lehnwörter in der polnischen Hochsprache: von den Anfängen bis in die heutige Zeit, Oldenburg: Bis-Verlag 2010 (publikacja online)

Przypisy

↑ Biografia - ANDRZEJ VINCENZ [online], Kultura Paryska - ANDRZEJ VINCENZ [dostęp 2025-08-05] .
↑ Andrzej Vincenz. porta-polonica.de. [dostęp 2021-01-19].
↑ Edmund Kujawski (red.), Witold Grabski (red.): „Pochodem idziemy...” Dzieje i legenda Szkoły im. Stefana Batorego w Warszawie. Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, 2003, s. 314. ISBN 83-06-02325-0.
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Andrzej Vincenz. kulturaparyska.com. [dostęp 2021-01-19].
↑ Wybór członków Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, Polskie Towarzystwo Naukowe na Ojczyźnie s. 90. docplayer.pl. [dostęp 2016-10-12].
↑ Nie jesteśmy przygotowani. Z Andrzejem Vincenzem rozmawia Marek Wittbrot. recogito.eu. [dostęp 2021-01-19].
↑ Parafia Najświętszego Salwatora: Śp. Andrzej de Vincenz. Cmentarz Parafialny w Krakowie. Grobonet. Ogólnopolska wyszukiwarka osób pochowanych. [dostęp 2025-11-06].

Bibliografia

[1] Biografia - ANDRZEJ VINCENZ [online], Kultura Paryska - ANDRZEJ VINCENZ [dostęp 2025-08-05] .

[2] Andrzej Vincenz. porta-polonica.de. [dostęp 2021-01-19].

[3] Edmund Kujawski (red.), Witold Grabski (red.): „Pochodem idziemy...” Dzieje i legenda Szkoły im. Stefana Batorego w Warszawie. Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, 2003, s. 314. ISBN 83-06-02325-0.

[kulturaparyska.com-4] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Andrzej Vincenz. kulturaparyska.com. [dostęp 2021-01-19].

[puno-5] Wybór członków Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, Polskie Towarzystwo Naukowe na Ojczyźnie s. 90. docplayer.pl. [dostęp 2016-10-12].

[6] Nie jesteśmy przygotowani. Z Andrzejem Vincenzem rozmawia Marek Wittbrot. recogito.eu. [dostęp 2021-01-19].

[7] Parafia Najświętszego Salwatora: Śp. Andrzej de Vincenz. Cmentarz Parafialny w Krakowie. Grobonet. Ogólnopolska wyszukiwarka osób pochowanych. [dostęp 2025-11-06].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]