Arseniusz (Maciejewicz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Arseniusz
Aleksander Maciejewicz
metropolita rostowski
Ilustracja
Kraj działania  Rosja
Data i miejsce urodzenia 1697
Włodzimierz Wołyński
Data i miejsce śmierci 28 lutego 1772
Rewel
metropolita rostowski
Okres sprawowania 1742–1763
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Śluby zakonne 1716
Diakonat 1716
Prezbiterat 1723
Sakra biskupia 26 marca 1741

Arseniusz, imię świeckie Aleksandr Iwanowicz Maciejewicz (ur. 1697 we Włodzimierzu Wołyńskim, zm. 28 lutego 1772 w Rewlu) – biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, pozbawiony godności za protest przeciwko sekularyzacji dóbr kościelnych przeprowadzony przez Katarzynę II.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był z pochodzenia Polakiem[1]. W 1716 złożył wieczyste śluby mnisze w monasterze Przemienienia Pańskiego w Nowogrodzie Siewierskim, po czym został wyświęcony na hierodiakona[2]. W 1723 ukończył studia teologiczne w Kijowskiej Akademii Duchownej i przyjął święcenia kapłańskie. W latach 1728–1729 żył w ławrze Peczerskiej i w monasterze św. Eliasza w Czernihowie. W 1730 wyjechał jako kaznodzieja do Tobolska[2].

W 1734 brał udział w ekspedycji floty rosyjskiej mającej na celu odkrycie drogi morskiej na Kamczatkę. W 1736 był sądzony przed kolegium admiralicji, z nieujawnionych powodów, uznano go jednak za niewinnego[2]. W roku następnym zakończył służbę we flocie rosyjskiej i rozpoczął pracę duszpasterską w eparchii wołogodzkiej[2].

26 marca 1741 przyjął chirotonię biskupią, otrzymując od razu godność metropolity z tytułem metropolity syberyjskiego i tobolskiego. W roku następnym został przeniesiony do eparchii rostowskiej i zaliczony do składu Świątobliwego Synodu Rządzącego[2]. Należał do najlepiej wykształconych hierarchów Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego swojej epoki[1].

Jeszcze w okresie rządów carycy Elżbiety protestował przeciwko zamiarom sekularyzacji dóbr kościelnych. W okresie panowania Katarzyny II poświęcił temu problemowi dwa listy pasterskie przesłane do Synodu. Protestował w nich w szczególności przeciwko planowanej inwentaryzacji majątku Cerkwi oraz przeciwko wprowadzeniu ksiąg wydatków i dochodów Kościoła[1]. Obawiając się konsekwencji pism, Synod przekazał je carycy, która nakazała surowo ukarać metropolitę Arseniusza. Hierarcha usiłował pogodzić się z carycą, odwołując krytykę jej planów i prosząc o skierowanie do monasteru Przemienienia Pańskiego w Nowogrodzie Siewierskim. Jednak sąd Synodu tworzony przez metropolitów moskiewskiego Tymoteusza i nowogrodzkiego Dymitra, arcybiskupów krutickiego Ambrożego i petersburskiego Gabriela, biskupów pskowskiego Gedeona i twerskiego Atanazego oraz archimandrytę Monasteru Nowospasskiego pozbawił go święceń kapłańskich, zabronił korzystać z atramentu i papieru oraz skazał na zesłanie do odległego monasteru. Katarzyna II, chcąc utrwalić swój wizerunek łaskawej władczyni, zrewidowała wyrok w zakresie pozbawienia święceń kapłańskich[1]. Arseniusz (Maciejewicz) został osadzony w Monasterze Terapontowski, następnie przeniesiony do monasteru św. Mikołaja w Korelii k. Archangielska[3], wreszcie do skitu Trójcy Świętej na wyspie Anzerskiej[2].

W 1767, po doniesieniu, iż uwięziony Arseniusz oskarża ją o bezprawne zajmowanie tronu (z racji cudzoziemskiego pochodzenia), Katarzyna II nakazała pozbawić go święceń kapłańskich i przewieźć do twierdzy w Rewlu jako Andrzeja Kłamcę[1]. Duchownego wyłączono także ze stanu mniszego[3]. Zmarł w więzieniu w 1772[1]. Prawdopodobnie został pochowany w cerkwi św. Mikołaja w Tallinnie[4].

Sobór Lokalny Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego w 1918 przywrócił mu pośmiertnie godność metropolity z racji jej pozbawienia z powodów politycznych[2].

Nieformalny kult Arseniusza, jako świętego z racji bezpodstawnego uwięzienia i cierpień, funkcjonował jeszcze za jego życia i rozwijał się w XIX w. Rosyjski Kościół Prawosławny kanonizował go w 2000[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f W. Serczyk, Katarzyna II, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2010, ​ISBN 978-83-04-04715-0​, ss.153-156
  2. a b c d e f g Арсений (Мацеевич)
  3. a b c АРСЕНИЙ
  4. metropolita Korneliusz, W. Siłowjew, W. Wołochonski, S. Glinkale, W. Iljaszewicz, I. Łapszyn, S. Miannik, J. Sieliwierstowa, F. Hirvoja, Prawosławnyje chramy Estonii-Eesti Oigeusu Kirikud-The Orthodox churches in Estonia, Tallinn-Moskwa 2007.


Poprzednik
Nikodem (Skrebnicki)
Biskup syberyjski
1741 – 1742
Następca
Antoni (Narożnicki)
Poprzednik
Joachim
Biskup rostowski
1742 – 1763
Następca
Atanazy (Wolchowski)