Elżbieta Romanowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy cesarzowej Rosji. Zobacz też: Elżbieta Romanowa (ujednoznacznienie).
Elżbieta Romanowa
Elżbieta, z Bożej łaski imperatorka, samowładczyni Wszechrusi
ilustracja
Imperatorka Rosji
Okres od 1741
do 1762
Poprzednik Iwan VI Romanow
Następca Piotr III Romanow
Dane biograficzne
Dynastia Romanowowie
Data i miejsce urodzenia 29 grudnia 1709
Kołomieńskie
Data i miejsce śmierci 5 stycznia 1762
Petersburg
Ojciec Piotr I Wielki
Matka Katarzyna I
Mąż Aleksiej Razumowski (?)
Odznaczenia
Order św. Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Katarzyny Męczennicy – I klasa Order Orła Białego Order Orła Czarnego (Prusy)

Elżbieta Piotrowna Romanowa, Елизавета Петровна (ur. 29 grudnia 1709 w Kołomienskim, zm. 5 stycznia 1762 w Sankt Petersburgu) – cesarzyca, imperatorka Imperium Rosyjskiego[1] w latach 1741–1762, córka Piotra I Wielkiego (1689–1725) i cesarzowej Katarzyny I.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Elżbieta, druga córka Piotra I, została imperatorką (cesarzycą) w wyniku przewrotu pałacowego skierowanego przeciwko panoszącym się na dworze carskim wielkorządcom niemieckim sprawującym regencję nad nieletnim Iwanem VI (1740–1741). Pozbawiła władzy kilku Niemców piastujących wysokie urzędy, ale i tak wpływy niemieckie utrzymały się w Rosji.

Cesarz, imperator - kobieta (cesarzem, cesarzycą, imperatorką nazywa się władczynię, w odróżnieniu od żony cesarza, imperatora jako władcy tj. cesarzowej, imperatorowej) znacznie poszerzyła przywileje dworianstwu. Między innymi mogli oni zsyłać chłopów za różne przewinienia na daleką Syberię, lecz tylko w wieku do 45 lat i sprawnych do pracy. Chodziło bowiem o zasiedlenie i zagospodarowanie, nowo zdobytych surowych terytoriów azjatyckich. Zniesione zostały dotychczasowe wewnętrzne cła, które wpływały hamująco na handel, wiele zrobiono w dziedzinie oświaty i kultury. Za panowania Elżbiety zbudowany został m.in. barokowy Pałac Zimowy, rezydencja imperatorów w Sankt Petersburgu. Założyła Imperatorski Uniwersytet Moskiewski.

W 1751 r. Elżbieta zabroniła używania tortur w sprawach śledztw kryminalnych i zniosła karę śmierci. Zakazała moskwianom trzymania domowych i pałacowych niedźwiedzi, w dzień siedzących na łańcuchu i ryczących na przechodniów, a nocą wypuszczanych na swobodę do miasta[2].

W 1757 r. Rosja włączyła się do wojny siedmioletniej toczonej przeciwko Królestwu Prus przez Monarchię Habsburgów i Królestwo Francji. W sierpniu 1757 wojska rosyjskie pokonały Prusaków pod Królewcem i zajęły Prusy (Królestwo w Prusach – dawne Prusy Książęce), w wyniku czego w grudniu imperatorka Elżbieta ogłosiła włączenie ich do Imperium Rosyjskiego[3]. W dalszym toku wojny Rosjanie zajęli tereny od Królewca po Berlin, stwarzając w 1762 r. sytuację bliską kapitulacji króla Prus Fryderyka II. Wtedy jednak cesarzyca Elżbieta zmarła, zaś jej następca Piotr III nakazał natychmiastowy odwrót kroczącej od zwycięstwa do zwycięstwa Cesarskiej Armii Rosyjskiej. To wydarzenie przeszło do historii jako Cud domu brandenburskiego.

Swego następcę wyznaczyła Elżbieta 20 lat przed swą śmiercią. Był nim syn siostry Anny, książę niemieckiego Holsztynu, Piotr III (1763), co jak się okazało było jej największym życiowym i strategicznym błędem, rzutującym na rozszerzenie terytorialne IR na zachód. Następnym przywódcą Rosji który zawojował Niemcy był Stalin.

Została odznaczona polskim Orderem Orła Białego i pruskim Orderem Orła Czarnego[4].

Konny pomnik władczyni znajduje się w Bałtyjsku.

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Aleksy I
ur. 19 III 1629
zm. 29 lub 30 I 1678
Natalia Naryszkina
ur. 26 VIII / 1 IX 1651
zm. 25 I / 4 II 1694
Samuel Skowroński 1)
ur. ?
zm. ?
Elżbieta Moritz
ur. ?
zm. 1685
         
     
  Piotr I Wielki
ur. 30 V / 9 VI 1672
zm. 28 I / 8 II 1725
Katarzyna I 2)
ur. 5 / 15 IV 1685
zm. 6 / 17 V 1727
     
   
hr. Aleksiej Grigorjewicz Razumowski 3)
ur. 17 III 1709
zm. 17 VII 1771
OO   ok. 1742
Elżbieta
ur. 29 XII 1709
zm. 5 I 1762
  1. prawdopodobnie chłop litewski z Inflant
  2. właśc. Marta Skowrońska
  3. małżeństwo nie jest pewne


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tytuł osobliwie nieuznawany przez Rzeczpospolitą Polską, który mocarstwa uznawały.
  2. Сергей Кравченко.Кривая Империя. Елизавета Петровна.
  3. Adam Hlebowicz: Kaliningrad bez wizy. Gdansk: Oskar, 2012, s. 144. ISBN 978-83-63709-17-4.
  4. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego [2008|1705-2008, 2008], s. 173.