Bałwan (posąg)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy słowa z języków słowiańskich. Zobacz też: idol dla ogólnego opisu posągów kultowych.
Słowiański bałwan, tzw. „Światowid ze Zbrucza".

Bałwan – słowo wspólne wszystkim językom słowiańskim, określające posąg bóstwa obdarzony czcią, czyli idola.

U Słowian zachodnich występuje ono w formie bałwan, zaś u południowych i wschodnich bołwan. Wyraz ten został zapożyczony z sanskrytu bala (siła, moc) plus przyrostek -van oznaczający posiadanie, a więc etymologiczne „bałwan" znaczy „silny", „potężny". W języku kirgiskim balvan to siłacz lub bohater zaś w perskim pahlevān oznacza bojownika, bohatera, ale także słup na jego cześć, kloc, bryłę lub głupca. To ostatnie znaczenie, pierwotnie uboczne, zadomowiło się w językach słowiańskich po chrystianizacji, czyniąc z bałwana określenie wyraźnie pejoratywne. Fakt, że wszystkie języki słowiańskie posiadają wspólne słowo opisujące posągi kultowe, może wskazywać na wczesne rozpowszechnienie idolatrii wśród Słowian, być może w efekcie wpływów tureckich lub irańskich. Słowem o podobnym rodowodzie jest „bóg" z sanskryckiego „bhaga"/irańskiego „bag". W Indiach często określa się boga słowem „bhagvan", "bhagwan" (Bhagawan).

Słowem pochodnym od bałwana jest bałwochwalstwo.

Zobacz też[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • A. Gieysztor, Mitologia Słowian, Warszawa 1980, s. 186.