Rękopis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pierwsza strona rękopisu Pana Tadeusza

Rękopis lub manuskrypt (z łac. manuscriptum 'rękopis' od manus 'ręka' i scriptum 'rzecz napisana' od scribere 'rysować, pisać')[1] – zapisany odręcznie tekst, w odróżnieniu od powielanego mechanicznie. Termin stosowany zwykle w odniesieniu do zabytkowych książek lub dokumentów pochodzących z okresu przed upowszechnieniem się druku. W takim rozumieniu każdy rękopis jest dziełem niepowtarzalnym o indywidualnych cechach. W szerszym znaczeniu, rękopis to każdy tekst zapisywany ręcznie za pomocą np. ołówka, atramentu, tuszu.

Najdawniejsze rękopisy to:

  • inskrypcje na kamieniu np. z kultury Vinča od 7500 lat temu.
  • na tabliczkach glinianych
  • chińskie na skorupach żółwia lub ryte w metalu, jak np. Miedziany Zwój
  • egipskie na zwojach papirusowych
  • skóra zwierzęca (tak zwany pergamin)

W średniowieczu powielaniem rękopisów, zwanych manuskryptami, zajmowali się przede wszystkim mnisi. Zapoczątkował to w VI wieku rzymski polityk, historyk i filozof Kasjodor fundując klasztor w Vivarium.

Ważne rękopisy średniowieczne i nowożytne, przede wszystkim cenne księgi i dokumenty, często zdobiono iluminacjami. Najstarsze europejskie rękopisy iluminowane pochodzą z VIII w., w Polsce z XI w. Przykłady polskich zabytków tego typu to m.in. Ewangeliarz gnieźnieński, Złoty kodeks pułtuski (Ewangeliarz płocki), Sakramentarz tyniecki, Kazania świętokrzyskie.

Przypisy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło rękopis w Wikisłowniku