Balch (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: prowincja Balch.
Balch
بلخ
Ilustracja
Masjid Sabz ("Zielony Meczet") w lipcu 2001
Państwo  Afganistan
Wilajet Balch
Dystrykt Balch
Populacja (2003)
• liczba ludności

69 000
Położenie na mapie Afganistanu
Mapa lokalizacyjna Afganistanu
Balch
Balch
Ziemia36°45′27″N 66°53′52″E/36,757500 66,897778

Balch (paszto/perski: بلخ‬‎, dawniej: Baktra[1]) – miasto w północnym Afganistanie, na równinie Baktrii, położone około 20 km na północny zachód od stolicy prowincji Mazar-i Szarif oraz ok. 74 km na południe od Amu-Darii (starożytnego Oksusu). Liczba mieszkańców w 2003 roku wynosiła ok. 69 tys.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto zostało założone przed VI w p.n.e., było stolicą Baktrii. Podbite przez Aleksandra Macedońskiego w 329 roku p.n.e.[2] Miejsce narodzin Rumiego (1207 rok).

Przez długi okres miasto było duchowym centrum zaratusztrianizmu. Znajdowała się w nim również bogata świątynia bogini Anahity. Odwiedzający miasto w VII w. wspominali, że znajduje się w nim wiele klasztorów buddyjskich i stup.[3]

Opisy pochodzące z X w. mówią, że miasto było otoczone ziemnymi murami, w których znajdowało się sześć bram. Wewnątrz murów znajdowała się cytadela i meczet. Miasto stało się wówczas również centrum naukowym i jest jednym z przypuszczalnych miejsc narodzin Awicenny.[3]

W 1220 r. zostało zburzone przez Czyngis Chana i ponownie w XIV w. przez Tamerlana. Nie przeszkodziło to jednak by Marco Polo opisał je w kolejnym stuleciu jako "szacowne i wspaniałe".[3]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

W 2004 roku Balch został wpisany na afgańską listę informacyjną UNESCO – listę obiektów, które Afganistan zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO[3].

Obecnie można zobaczyć pozostałości murów ziemnych. Na północ od nich znajduje się kolejny zespół fortyfikacji Balu Hisar wewnątrz których znajduje się kopiec Tepe Zargaran, którego poziomy datuje się na co najmniej II w. n.e., oraz pozostałości timurydzkiej świątyni Chodży Abu Nasr Parsy, którą datuje się na ok. 1460/1 r. oraz XVII-wiecznej medresy Sajjida Sudhan Quli Chana. Poza murami znajdują się również pozostałości budynków z epoki buddyjskiej: pozostałości Takht-i Rustam, ruiny buddyjskiego klasztoru Nau Bahar oraz stupy Tepe Rustam. Na północnym wschodzie znaleziono ślady rozległych ogrodów, w których znajdował się duży karawanseraj. Na południu znajduje się meczet Haji Piyada (Noh Gonbad Mosque - pers. مسجد نُه‌گنبد‎‎ "Meczet Dziewięciu Kopuł").[3]

Słynni mieszkańcy[edytuj | edytuj kod]

Dżalal ad-Din Muhammad ar-Rumi - poeta i teolog
Ab'ul Hasan Yamīn ud-Dīn Khusrau - muzyk, poeta i naukowiec
Rabia Balchi - pierwsza poetka w historii nowoperskiej poezji
Awicenna - perski lekarz, filozof i uczony
Onsuri - poeta perski
Awhad ad-Din 'Ali ibn Mohammad Khavarani (inaczej Anvari) - poeta perski
Ibrahim ibn Adham (zwany również Ibrahim Balchi) - jeden z najbardziej znaczących wczesnych ascetycznych sufickich świętych
Abu Zayd Ahmed ibn Sahl Balchi - perski polimat
Abu Maszar - perski astronom, astrolog i matematyk
Chiwi al-Balchi (hebr. חיוי אל-בלכי inaczej Hiwwi albo Chivi) - egzegeta i krytyk biblijny z ostatniej ćwierci IX w.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bactria, britannica.com [dostęp: 8.03.2016]
  2. Bactria, livius.org [dostęp: 8.03.2016]
  3. a b c d e UNESCO: City of Balkh (antique Bactria) (ang.). [dostęp 2017-11-09].