Beneluks

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Benelux)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Beneluks
Benelux Unie (nid.)
Union Benelux (fr.)
Benelux Union (niem.)
ilustracja
Flaga Beneluksu
Flaga Beneluksu
Benelux.svg
     kraje Beneluksu
Język roboczy niderlandzki, francuski
Członkowie  Belgia
 Holandia
 Luksemburg
Utworzenie 1944
Strona internetowa
Podział administracyjny państw Beneluksu
Mapa zasięgu poszczególnych języków i dialektów na terenie Beneluksu

Beneluks[1][2][3][4], Benelux[5][6] – region w Europie Zachodniej składający się z trzech sąsiadujących ze sobą monarchii: Belgii, Holandii i Luksemburga. Słowo Benelux to skrót powstały z połączenia pierwszych sylab nazw tych państw (niderlandzka/francuska, w nawiasach polska nazwa): Belgique/België (Belgia), Nederland (Holandia), Luxembourg/Luxemburg (Luksemburg).

Pierwotnie określenie Benelux oznaczało jedynie unię celną wspomnianych państw.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Unia gospodarcza i monetarna łącząca Belgię i Luksemburg (Beluks) została pierwotnie powołana w 1921[7]. W 1943 przez rządy Belgii, Holandii i Luksemburga na uchodźstwie, przebywające w tym czasie w Londynie, została zawarta umowa monetarna[7]. Traktat ustanawiający unię celną został podpisany 5 września 1944 i wszedł w życie w 1948[7]. Przestał obowiązywać w 1960, kiedy to unia celna została zastąpiona Unią Ekonomiczną Beneluksu.

Powołanie tej organizacji przyczyniło się do powstania w późniejszym czasie Unii Europejskiej, której założycielami były właśnie kraje Beneluksu, a także RFN, Francja i Włochy.

W 1955 została utworzona Międzyparlamentarna Rada Konsultacyjna Beneluksu[a], nazwana potem nieoficjalnie parlamentem Beneluksu. Zgromadzenie składa się z 21 członków parlamentu holenderskiego, 21 członków parlamentów narodowego i regionalnego Belgii i 7 członków parlamentu luksemburskiego.

Traktat powołujący Unię Ekonomiczną Beneluksu (nid. Benelux Economische Unie, fr. Union Économique Benelux) został podpisany w 1958, a wszedł w życie w 1960. Jego celem było umożliwienie wolnego przepływu pracowników, kapitału, usług i dóbr w regionie. W 1970 zniesiono kontrolę na wewnętrznych granicach Beneluksu[5].

17 czerwca 2008 podpisano w Hadze nowy traktat, zastępujący poprzedni, który miał wygasnąć w 2010. Na mocy nowego traktatu organizacja zmieniła nazwę na Unię Beneluksu (nid. Benelux Unie, fr. Union Benelux). Organami Unii Beneluksu są:

  • Komitet Ministrów – najwyższy organ w strukturze
  • Rada Beneluksu – główny organ wykonawczy
  • Międzyparlamentarna Rada Konsultacyjna Beneluksu (zwana także parlamentem Beneluksu)
  • Trybunał Sprawiedliwości Beneluksu
  • Sekretariat Generalny Beneluksu

Główna siedziba (sekretariat) organizacji znajduje się w Brukseli. Ostatnią instytucją wspomnianą w traktacie, niestanowiącą jednak części struktury Unii, jest Urząd Własności Intelektualnej Beneluksu.

Statystyki[edytuj | edytuj kod]

Państwa Beneluksu są jednymi z najbardziej zaludnionych, najbardziej zurbanizowanych i najlepiej rozwiniętych gospodarczo państw świata. Średnia gęstość zaludnienia wynosi 375 osób na km², natomiast stopień urbanizacji 85%.

Belgia[edytuj | edytuj kod]

  • Powierzchnia: 30 528 km²
  • Ludność: 11,2 mln
  • Język: język niderlandzki na północy, francuski w części południowej oraz niemiecki (około 1% mieszkańców)
  • Gęstość zaludnienia: 346 mieszkańców/km²
  • Stolica: Bruksela (983,9 tys., zespół miejski – 1 754,5 tys.)
  • Stopień urbanizacji: 97%
  • Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca: 29 200 USD
  • Struktura zatrudnienia:
    • usługi: 74%
    • przemysł: 25%
    • rolnictwo: 1%

Holandia[edytuj | edytuj kod]

  • Powierzchnia: 41 526 km²
  • Ludność: 17,1 mln
  • Język: język niderlandzki (dialekt niderlandzkiego) oraz na północy fryzyjski
  • Gęstość zaludnienia: 390 mieszkańców/km²
  • Stolica: Amsterdam (742,3 tys., zespół miejski – 1,1 mln), rząd urzęduje w Hadze
  • Stopień urbanizacji: 81%
  • Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca: 27 200 USD
  • Struktura zatrudnienia:
    • usługi: 73%
    • przemysł: 23%
    • rolnictwo: 4%

Luksemburg[edytuj | edytuj kod]

  • Powierzchnia: 2586 km²
  • Ludność: 500 tys.
  • Język: język luksemburski, niemiecki oraz i francuski
  • Gęstość zaludnienia: 193 mieszkańców/km²
  • Stolica: Luksemburg (79,8 tys.)
  • Stopień urbanizacji: 92%
  • Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca: 48 900 USD
  • Struktura zatrudnienia:
    • usługi: 90%
    • przemysł: 8%
    • rolnictwo: 2%

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. inaczej Międzyparlamentarna Rada Doradcza Beneluksu (nid. Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, fr. Conseil interparlementaire consultatif de Benelux)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Beneluks. Wielki słownik ortograficzny PWN. [dostęp 2018-12-31].
  2. Andrzej Markowski (red.): Ortograficzny słownik języka polskiego. Warszawa: Wilga, 2000, s. 67.
  3. Izabela Michna: Generalizacja nazw geograficznych na mapach atlasowych. „Polski Przegląd Kartograficzny”, t. 40, 2008, nr 1, s. 28–45. [dostęp 2018-12-31].
  4. Beneluks (Belgia, Holandia, Luksemburg). Mapa samochodowo-krajoznawcza. Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych. s. 93. [dostęp 2018-12-31].
  5. a b Benelux. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2018-12-30].
  6. Benelux. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2018-12-30].
  7. a b c Beneluks. zapytaj.onet.pl/encyklopedia. [dostęp 2018-12-31].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]