Białowieża (powiat tucholski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Białowieża
Rodzaj miejscowości osada
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat tucholski
Gmina Tuchola
Sołectwo Białowieża
Liczba ludności (III 2011) 355[1]
Strefa numeracyjna 52
Kod pocztowy 89-500
Tablice rejestracyjne CTU
SIMC 0098482
Położenie na mapie gminy Tuchola
Mapa lokalizacyjna gminy Tuchola
Białowieża
Białowieża
Położenie na mapie powiatu tucholskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tucholskiego
Białowieża
Białowieża
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Białowieża
Białowieża
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Białowieża
Białowieża
Ziemia53°37′42″N 17°49′49″E/53,628333 17,830278

Białowieżaosada w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie tucholskim, w gminie Tuchola. Białowieża leży około 5,5 km na północny zachód od Tucholi, przy drodze w kierunku Raciąża.

Podział i demografia[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa bydgoskiego. 1 lipca 2012 dokonano podziału sołectwa Stobno na sołectwo Stobno i sołectwo Białowieża. Teren działania sołectwa Białowieża obejmuje osadę Białowieża. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 355 mieszkańców[1]. Jest siódmą co do wielkości miejscowością gminy Tuchola.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jest to na pewno jedna z najstarszych miejscowości w powiecie tucholskim, a także pod kilkoma względami wyjątkowa. Pierwszymi śladami osadnictwa na terenie tej wsi są odkryte jeszcze przed II wojną światową groby skrzynkowe pochodzące z okresu wczesno-żelaznego, czyli z okresu między 800 a 300 rokiem p.n.e. Jednak pierwszą niezwykłością jest fakt, iż pierwsze pisane wzmianki o wsi pochodzą już z XII wieku i są o prawie 200 lat wcześniejsze niż wzmianki o większości miejscowości, które w źródłach pojawiają się najczęściej dopiero w wieku XIV za sprawą Krzyżaków. W XII wieku Białowieża wymieniona jest jako dotacją pomorskiego księcia Świętopełka dla proboszcza tucholskiego z okazji erekcji (powstania) kościoła w Tucholi. Jest to następna niezwykłość tej wsi, ponieważ na tym terenie większe majątki kościelne były rzadkością. W 1555 r. wieś jest nadal własnością parafii tucholskiej, ale dzierżawi ją były proboszcz Tucholi Feliks Radzimski, który proboszczem już nie jest, gdyż w źródłach określany jest jako apostata, czyli odstępca. Oznacza to, że przeszedł na jedno z bardzo prężnie rozwijających się wówczas wyznań protestanckich, co nie przeszkadzało mu dzierżawić ziemi od katolickiej parafii. Jak więc widać to nie my jesteśmy odkrywcami powszechnej dziś zasady, że wiara wiarą, ale interesy są ponad wszystko (oczywiście tylko te opłacalne). W roku 1682 nadal są to dobra duchowne, w których mieszka 4 ogrodników, czyli chłopów pracujących na dzierżawionych od właściciela (w tym przypadku parafii tucholskiej) działkach o obszarze poniżej 1 włóki, czyli około 17 ha. Po przejściu Pomorza w wyniku I rozbioru pod panowanie pruskie (1772), w 1789 r. wieś na jakiś czas staje się prywatną własnością niejakiego Sikorskiego i składa się z 15 rodzin. Jednak w roku 1880 jest ponownie odnotowana jako własność proboszcza tucholskiego. Pięć lat później (1885) właściciel się nie zmienia, ale odnotowano, że obszar wsi to 480 ha i 120 mieszkańców. Rok 1910: obszar i właściciel się nie zmieniają, odnotowuje się natomiast 9 budynków zamieszkałych, mieszczących 18 gospodarstw, łącznie 129 mieszkańców, z czego 125 Polaków i 4 Niemców. Już w wolnej Polsce, tj. w 1921 roku, budynków mieszkalnych jest 10, a ludzi 143, z czego 1 ewangelik, reszta katolicy. Osiem lat później (1929) dzierżawi wszystko tj. 485 ha (nadal od parafii tucholskiej) Joachim Thiel. Jan Thiel w 1935 r. był zarejestrowany jako właściciel samochodu osobowego marki Ford (rocznik 1928). W połowie lat 30. XX wieku budynków mieszkalnych jest ponownie 9, ale za to murowane z cegły. Mieszka w nich 112 mieszkańców. Są to robotnicy rolni nie posiadający własnej ziemi, pracujący głównie u wspomnianego już dzierżawcy folwarku składającego się z 394 ha gruntów ornych, 5 ha sadów i ogrodów, 75 ha łąk i pastwisk i 6 ha o innym wykorzystaniu. Gleba jest jednak słaba, ale założona jest drenarka (melioracja).

Znane osoby[edytuj | edytuj kod]

Jako ciekawostkę można dodać, że prawdopodobnie z tej wsi pochodził Bronisław Dembiński – polski historyk, profesor uniwersytetów Lwowskiego, Warszawskiego i Poznańskiego, rektor Uniwersytetu Lwowskiego i działacz państwowy.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]