Bitwa pod Siffin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Siffin
Pierwsza fitna
Ilustracja
Abu Ali Muhammad Balami: Ali ibn Abi Talib i Mu'awija I podczas bitwy
Czas pomiędzy majem a sierpniem 657 r.
Miejsce Siffin (na zachód od dzisiejszego miasta Ar-Rakka)
Terytorium dzisiejsza Syria
Przyczyna konflikt sukcesyjny po Mahomecie
Wynik nierozstrzygnięta
Strony konfliktu
Mu’awija I i kalifat Umajjadów Ali ibn Abi Talib i zwolennicy jego kalifatu
Dowódcy
Mu'awija I, Marwan I, Amr Ibn al-As, Al-Walid ibn Ukba i inni Ali ibn Abi Talib, Hasan ibn Ali, Malik al-Asztar, Abd Allah ibn Abbas, Ammar ibn Jasir, Kuzajma ibn Tabit, Muhammad ibn Abu Bakr i inni
Siły
kilkadziesiąt tysięcy kilkadziesiąt tysięcy
Straty
kilkadziesiąt tysięcy (ok. 45,000)[1] kilkadziesiąt tysięcy (ok. 25,000)[2] (wliczając znanych towarzyszy Mahometa)

Bitwa pod Siffin (arab. وقعة صفين) – starcie zbrojne, do którego doszło w połowie 657 roku w pobliżu współczesnego miasta Ar-Rakka. Wojska Muawiji starły się z siłami wiernymi pierwszemu imamowi szyitów i ostatniemu z czterech kalifów prawowiernych Alemu.

Tło i bitwa[edytuj]

Nagła śmierć Usmana, sprawiła że muzułmanie ogłosili Alego władcą ummy. Nowy kalif przeniósł stolicę kalifatu z Damaszku w Syrii do Kufy w Iraku, postanowił on także odwołać Muawiję z pozycji zarządcy prowincją Syrii i powołać na jego miejsce Abd Allah ibn Abbasa. Jako iż Muawija był spokrewniony z Usmanem, a prowincja Syrii była bastionem Umajjadów, wykorzystał on fakt jego śmierci do wszczęcia rebelii przeciwko nowemu władcy. Po bitwie Wielbłądziej, Ali wrócił z Basry do Kufy, stolicy swojego kalifatu. Następnie wojska panującego kalifa i umajjadzkich buntowników spotkały się w Syrii na równinie Siffin. Chcąc powstrzymać rozlew krwi, Ali wysłał pokojową delegację do Muawiji wzywając go do uznania jego panowania jako kalifa prawowiernego. Według At-Tabariego, Muawija odpowiedział delegacji "odejdźcie stąd, tylko miecz rozstrzygnie między nami."[3] Dochodziło do pomniejszych potyczek, lecz wraz z nastaniem miesiąca Muharram walki ustały kompletnie. Po miesiącu, Ali wysłał Merthid ibn Haritha aby ten odczytał odezwę do rebeliantów: "Syryjczycy! Ali, Przywódca Wiernych, informuje was iż mieliście wiele szans aby potwierdzić oczywiste fakty i utwierdzić się w prawidłowych przekonaniach. Zaprosił was abyście śledzili księgę Boga, lecz wy nie poświęciliście temu żadnej uwagi. Teraz nie ma niczego innego co może wam oznajmić. Bez wątpliwości, Bóg nie ma przyjaciół pośród tych, którzy występują przeciwko prawdzie."[4] Doszło do dalszych potyczek które przerodziły się w otwartą bitwę.

W chwili kiedy siły Mu'awiji przegrywały już bitwę, Amr Ibn al-As doradził mu żeby żołnierze zatknęli na włóczniach masāhef, fragmenty albo całe egzemplarze Koranu, co sprawiło że większa część żołnierzy Alego nie chciała walczyć przeciwko nim.[5] Ten gest miał bowiem oznaczać, że spór pomiędzy muzułmanami powinna rozstrzygnąć Święta Księga, a nie broń. W ten sposób Amr doprowadził do tego, że konflikt pomiędzy Alim a Mu'awiją miał być rozstrzygnięty w drodze arbitrażu, w którym Amr jako arbiter Mu'awiji miał odegrać główną rolę. Mniejsza część żołnierzy Alego nie zgodziła się na negocjacje, twierdząc iż "tylko Bóg może może sądzić" (6:57), wskazując następnie koraniczny ajat "jeżeli jedna strona wierzących powstanie przeciwko drugiej, (...) walcz z tą która powstała dopóki nie wróci do porządku Boga (...)" (49:9).[6] Utworzyli oni sektę charydżystów, odrzucając rządy Alego jak i późniejsze Mu'awiji. Po burzliwych rozmowach przedstawiciel Alego Abu Musa al-Aszari ogłosił, że arbitrzy zgodnie pozbawili obu antagonistów prawa do kalifatu i pozostawili wybór kalifa nowej naradzie. Prawdopodobnie tak właśnie ustalono, jednak Amr ibn al-As nie potwierdził oświadczenia Abu Musy i jakiś czas później ogłosił jedynie pozbawienie stanowiska Alego, co pozwoliło mu na późniejsze poparcie pretensji Mu'awiji do kalifatu. Za pomocą podstępu Amr zatem walnie przyczynił się do politycznego zwycięstwa Mu'awiji, który stał się pierwszym kalifem sunnickiej dynastii Umajjadów, za rządów której dalej zwalczano potomków Mahometa i ich zwolenników.

Oceny i kontrowersje[edytuj]

Zdaniem P. K. Hittiego: "[To] że obaj rozjemcy pozbawili stanowiska obu mocodawców, było przegraną Alego. Mu'awija nie miał żadnego kalifatu, aby się miał go zrzekać. Był tylko gubernatorem prowincji. Sam fakt arbitrażu postawił go na równym poziomie z kalifem Alim, którego pozycja przez to obniżyła się do roli zwykłego pretendenta. Wyrok sędziów pozbawił Alego rzeczywistego stanowiska, a Mu'awiję fikcyjnej pretensji, której nie śmiał nawet dochodzić."[7]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Edward Gibbon. The History of the Decline and Fall of the Roman Empire. New York: Fred de Fau and Co. Publishers (1906), s.116.
  2. Ibid.
  3. Muhammad ibn Jarir at-Tabari, Tabari, księga 5, s. 243.
  4. Ibid., księga 4, s. 6.
  5. Ali, Ameer. 'A Short History of the Saracens' (13 ed.). Londyn 1961: Macmillan and Company. s. 51: "Muawija rozkazał swoim najemnikom przywiązać kopie Koranu do swoich włóczni i flag, wzywając jednocześnie do arbitrażu."
  6. Encyklopedia Britannica: Battle of Siffin
  7. P. K. Hitti, Dzieje Arabów, op. cit., s. 154 za: Jerzy Hauziński Burzliwe dzieje kalifatu bagdadzkiego, op. cit., s. 19.