Przejdź do zawartości

Boeing Crew Flight Test

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Boeing Crewed Flight Test)
Boeing Crew Flight Test
Emblemat Boeing Crew Flight Test
Dane misji
Indeks COSPAR

2024-109A

Zaangażowani

Boeing, NASA

Oznaczenie kodowe

59968

Pojazd
Statek kosmiczny

Starliner Calypso

Masa pojazdu

13 000 kg

Rakieta nośna

Atlas V N22

Załoga
Zdjęcie Boeing Crew Flight Test
Sunita Williams i Barry Wilmore
Dowódca

Barry Wilmore

Załoga

Barry Wilmore, Sunita Williams

Start
Miejsce startu

CCSFS, SLC-41

Początek misji

5 czerwca 2024, 14:52:14 UTC

Misja ISS
Pobyt na stacji ISS

6 dni (planowane)

Lądowanie
Miejsce lądowania

White Sands Missile Range

Lądowanie

18 czerwca 2024 (planowane)

Czas trwania misji

10 dni, 4 godziny i 46 minut (w trakcie)
~17 dni (planowane)

Boeing Crew Flight Test (często skracane do Boe CFT) – pierwsza załogowa misja statku kosmicznego Boeing Starliner w ramach amerykańskiego programu NASA Commercial Crew Program. Jest to także trzeci lot orbitalny statku Starliner po dwóch ostatnich bezzałogowych lotach kosmicznych wykonanych w ramach misji Boeing Orbital Flight Test i Boeing Orbital Flight Test 2 w 2019 i 2022 roku[1][2][3][4][5].

Kapsuła[edytuj | edytuj kod]

Boeing Crew Flight Test będzie drugą misją kapsuły statku Starliner o nazwie Calypso, która została po raz pierwszy użyta podczas pierwszej misji Boeing Orbital Flight Test[6][7]. NASA ogłosiła, że Boeing po wielokrotnych kontrolach jest gotowy do ponownego wykorzystania statku Starliner do misji Boeing Crew Flight Test w sierpniu 2020 roku[8]. NASA poinformowała również, że do kapsuły Calypso zostaną zamontowane nowe spadochrony i poduszki powietrzne[8]. Został zmieniony także system dokowania statku Starliner tak, aby móc zmieścić nową osłonę termiczną, której pierwszy lot testowy odbył się w ramach misji Boeing Orbital Flight Test 2[9].

Załoga[edytuj | edytuj kod]

Astronautka Nicole Aunapu Mann początkowo została przydzielona do tej misji, co uczyniłoby ją pierwszą kobietą, która poleciała w pierwszym locie załogowym orbitalnego statku kosmicznego, ale później została przeniesiona do misji SpaceX Crew-5, lecąc jako pierwsza dowódczyni w programie Commercial Crew Program[10]. W sierpniu 2018 roku astronauta Eric Boe został przydzielony do roli pilota w misji Boeing Crewed Flight Test, jednak ze względów zdrowotnych w dniu 22 stycznia 2019 roku zastąpił go Edward Fincke[11]. Astronauta Boeinga Chris Ferguson został przydzielony do lotu jako dowódca, ale 7 października 2020 roku zastąpił go astronauta NASA Barry Wilmore[12].

W dniu 18 kwietnia 2022 roku NASA poinformowała, że nie określiła jeszcze, kto z astronautów przypisanych do lotów Starlinera, w tym Barry Wilmore, Edward Fincke i Sunita Williams poleci podczas tej misji lub podczas pierwszej operacyjnej misji Starliner-1[13]. 16 czerwca 2022 roku NASA potwierdziła, że misja Boeing Crewed Flight Test będzie dwuosobowym lotem testowym, w którym będą uczestniczyć Barry Wilmore i Sunita Williams, a Edward Fincke został pilotem misji Starliner-1.[14] Oczekuje się, że Sunita Williams będzie pierwszą kobietą, która weźmie udział w pierwszym orbitalnym locie załogowym statku kosmicznego[15].

Główna załoga
Pozycja Astronauta
Dowódca Stany Zjednoczone Barry Wilmore, NASA

Trzeci lot kosmiczny

Pilot Stany Zjednoczone Sunita Williams, NASA

Trzeci lot kosmiczny

Załoga rezerwowa
Pozycja Astronauta
Dowódca Stany Zjednoczone Edward Fincke, NASA

Opóźnienia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie planowano, że pierwszy załogowy lot testowy odbędzie się w 2017 roku[16]. Jednak opóźnienia spowodowały, że start misji Boeing Crewed Flight Test miał się odbyć nie wcześniej niż 21 lipca 2023 roku, jednak już w sierpniu 2023 roku Boeing ogłosił, ze względów na problemy z systemem spadochronu cała misja zostanie ponownie przełożona, a jej start odbędzie się nie wcześniej niż w marcu 2024 roku[17]. Finalnie misję zaplanowano na 7 maja 2024 roku[18][19] ale start został przerwany na dwie godziny przed startem[20][21]. Ostatecznie misja wystartowała 5 czerwca o godzinie 14:52 UTC[22][23][24]. W ramach misji przetransportowana zostanie dwójka astronautów NASA na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej na około tydzień[25].

Przebieg misji[edytuj | edytuj kod]

Był to trzeci start wariantu rakiety Atlas V N22, który wyniósł statek kosmiczny Starliner z dwuosobową załogą. Starliner zadokował do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej 6 czerwca 2024, po czym powróci na Ziemię. Jest to pierwszy załogowy start zrealizowany przez rakietę Atlas V, a NASA aby móc zabezpieczyć się przed nieprzewidzianymi zdarzeniami związanymi z transportem załogi na Międzynarodową Stację Kosmiczną może wydłużyć czas dokowania misji Boeing Crewed Flight Test do maksymalnie sześciu miesięcy[14].

Start misji[edytuj | edytuj kod]

Boe CFT pomyślnie wystartował przy pomocy rakiety nośnej Atlas V podczas trzeciej próby startu, która odbyła się 5 czerwca o godzinie 14:52 UTC[22][23][24]. Misja została wystrzelona z Kompleksu startowego 41 na Przylądku Canaveral, należącego do ULA na terenie Cape Canaveral Space Force Station[26][27][28]. Boostery rakiety zasilane na paliwo stałe oddzieliły się od Atlasa V dokładnie 2 minuty i 20 sekund po starcie[29]. Stopień główny rakiety Atlas V kontynuował swoją pracę do 4 minut i 28 sekund po starcie po czym został oddzielony od drugiego stopnia Centaur, który pracował przez 7 minut i 24 sekund. Starliner oddzielił się od Centaura 15 minut po starcie[30].

Lot i dokowanie[edytuj | edytuj kod]

Starliner zbliżający się do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej

W ciągu kilku godzin po wejściu na orbitę załoga wykonała szereg ręcznych manewrów, w tym skierowanie anteny w stronę satelitów komunikacyjnych TDRSS, czy skierowanie paneli słonecznych w stronę Słońca[31][32][33]. Chociaż statek kosmiczny Starliner został zaprojektowany do autonomicznego działania, a działania te nie są wymagane w nominalnej misji, testy te wykazały, że załoga może z powodzeniem przejąć wiele funkcji statku kosmicznego w sytuacjach awaryjnych[31].

Pod koniec 5 czerwca kontrolerzy misji wykryli dwa wycieki helu w różnych częściach układu napędowego statku kosmicznego Starliner. W związku z wyciekami, kontrolerzy misji zdecydowali się na tymczasowe zamknięcie dwóch kolektorów helu, co spowodowało wyłączenie 6 z 28 pędników systemu kontroli reakcji statku kosmicznego Starliner[34][35]. Wycieki zostały opisane jako niewielkie, a statek kosmiczny nadal posiadał nadmiar helu, aby ukończyć misję, więc ostatecznie wydano zgodę na kontynuowanie misji i podejścia do manewru dokowania z Międzynarodową Stacją Kosmiczną. Kolejny wyciek, który był znacznie mniejszy niż pozostałe, został wykryty po dokowaniu[36][37].

Gdy statek kosmiczny Starliner zbliżał się do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, pięć silników systemu kontroli reakcji zostało dezaktywowanych podczas lotu. Ostatecznie udało się przywrócić cztery z nich, wykonując na nich serię resetów, podczas których załoga ręcznie utrzymywała statek kosmiczny tuż poza 200-metrową strefą ochronną stacji[38]. Po sprawdzeniu, że silniki systemu kontroli reakcji działają normalnie, statek kosmiczny Starliner otrzymał pozwolenie na dokowanie do stacji[39].

Statek kosmiczny Starliner pomyślnie zadokował do modułu Harmony znajdującego się na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej 6 czerwca o godzinie 13:34 czasu wschodniego prawie 27 godzin po wystrzeleniu[35].

Pobyt na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej[edytuj | edytuj kod]

Siedmiu członków załogi Ekspedycji 71 wraz z dwoma członkami misji Boeing Crew Flight Test

7 czerwca astronauci misji Boeing Crew Flight Test spędzili swój pierwszy pełny dzień na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, przenosząc ładunek z pokładu Starlinera. Pomagali im dwaj astronauci Michael Barratt i Matthew Dominick[40]. Wśród rozpakowanych przedmiotów znalazła się nowa pompa do przetwarzania moczu na stacji w wodę pitną. Została ona dodana do ładunku użytecznego Starlinera, po tym jak stara pompa stacji uległa awarii 29 maja[41][42]. Następnego dnia zainstalowano nową pompę[43].

8 czerwca załoga przetestowała zdolność statku kosmicznego Starliner do działania w przypadku sytuacji awaryjnej na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Jest to wymóg dla każdego załogowego statku kosmicznego, który odwiedza Międzynarodową Stację Kosmiczną[43][44].

10 czerwca załoga misji Boeing Crew Flight Test rozpoczęła prace związane z ogólną konserwacją Międzynarodowej Stacji Kosmicznej oraz ogólnymi działaniami badawczymi. Dzień rozpoczęto od kontroli stanu zdrowia astronautów, mierząc ich temperaturę, ciśnienie krwi, puls i częstotliwość oddechów. Później Barry Wilmore pracował nad konserwacją komputera podłączonego do Microgravity Science Glovebox, podczas gdy Sunita Williams instalowała sprzęt wspomagający badanie kosmicznego pożaru. Uczestniczyli również w wielu wydarzeniach publicznych, podczas których rozmawiali z ludźmi na Ziemi[45][46].

Powrót na Ziemię[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie NASA planowała odłączenie statku kosmicznego Starliner od Międzynarodowej Stacji Kosmicznej na 14 czerwca 2024 roku[47], jednak data ta została przesunięta na 18 czerwca 2024 roku, aby umożliwić załodze Międzynarodowej Stacji Kosmicznej odbycie spaceru kosmicznego[48]. Data powrotu misji została przesunięta po raz drugi, a NASA wraz z Boeingiem stwierdziły, że potrzebują więcej czasu na analizę danych z lotu i pracę nad kilkoma planami deorbitacji. Ostatecznie powrót statku kosmicznego Starliner na Ziemię ma nastąpić nie wcześniej niż 22 czerwca 2024 roku[49].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Experience the Launch of NASA’s Boeing Crew Flight Test Mission - NASA [online], 21 lutego 2024 [dostęp 2024-03-31] (ang.).
  2. NASA's Boeing Crew Flight Test - NASA [online] [dostęp 2024-03-31] (ang.).
  3. Mike Wall, Boeing's Starliner spacecraft will launch on a crucial NASA test flight today. Here's how to watch live. [online], Space.com, 19 maja 2022 [dostęp 2024-03-31] (ang.).
  4. Chelsea GohdContributions from Elizabeth Howell, Starliner: Boeing's next-generation spaceship for astronauts [online], Space.com, 24 czerwca 2021 [dostęp 2024-03-31] (ang.).
  5. Elizabeth Howell, Boeing's Starliner OFT-2 mission to the space station: Everything you need to know [online], Space.com, 13 sierpnia 2021 [dostęp 2024-03-31] (ang.).
  6. Tariq Malik, Boeing's 1st Starliner Spacecraft Lands in New Mexico After Shortened Test Flight [online], Space.com, 22 grudnia 2019 [dostęp 2024-03-31] (ang.).
  7. Starliner Returns to Earth With a New Name: Calypso - NASA [online] [dostęp 2024-03-31] (ang.).
  8. a b Boeing’s Starliner Makes Progress Ahead of Flight Test with Astronauts - NASA [online], 28 sierpnia 2020 [dostęp 2024-03-31] (ang.).
  9. Boeing plans second Starliner test flight in December or January – Spaceflight Now [online] [dostęp 2024-03-31] (ang.).
  10. NASA Announces Astronaut Changes for Upcoming Commercial Crew Missions - NASA [online] [dostęp 2024-03-31] (ang.).
  11. Bob Granath, NASA Announces Updated Crew Assignment for Boeing Flight Test [online], nasa.gov, 22 stycznia 2019 [dostęp 2024-03-31] [zarchiwizowane z adresu 2022-05-18] (ang.).
  12. Joey Roulette, Boeing's top Starliner astronaut pulls out of space mission role [online], Reuters, 7 października 2020 [dostęp 2024-03-31] (ang.).
  13. Stephen Clark, Starliner astronauts eager to see results from crew capsule test flight – Spaceflight Now [online] [dostęp 2024-03-31] (ang.).
  14. a b Sean Potter, NASA Updates Astronaut Assignments for Boeing Starliner Test Flight [online], NASA, 16 czerwca 2022 [dostęp 2022-06-17] (ang.).
  15. NASA astronauts to make history as 1st Boeing Starliner crew [online], www.boeing.com [dostęp 2024-03-31] (ang.).
  16. Boeing and SpaceX Selected to Build America’s New Crew Space Transportation System – Commercial Crew Program [online], blogs.nasa.gov, 16 września 2014 [dostęp 2024-03-31] (ang.).
  17. Eric Berger, Starliner undergoing three independent investigations as flight slips to 2024 [online], Ars Technica, 7 sierpnia 2023 [dostęp 2024-03-31] (ang.).
  18. NASA, Boeing Update Launch Date for Starliner’s First Astronaut Flight – Commercial Crew Program [online], blogs.nasa.gov, 2 kwietnia 2024 [dostęp 2024-04-04] (ang.).
  19. NASA, Boeing Prep Starliner to Join Rocket Ahead of Crew Flight Test – NASA’s Boeing Crew Flight Test [online], blogs.nasa.gov, 15 kwietnia 2024 [dostęp 2024-04-15] (ang.).
  20. Emilee Speck, Boeing Starliner's first attempt to launch NASA astronauts ends in scrub [online], FOX Weather, 5 maja 2024 [dostęp 2024-05-07] (ang.).
  21. William Harwood, Starliner launch scrubbed by trouble with a valve in the Atlas 5’s Centaur upper stage – Spaceflight Now [online] [dostęp 2024-05-07] (ang.).
  22. a b LIFTOFF! NASA Astronauts Pilot First Starliner Crewed Test to Station - NASA [online] [dostęp 2024-06-06] (ang.).
  23. a b Ashley Strickland, Boeing Starliner launch: NASA astronauts lift off [online], CNN, 5 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-06] (ang.).
  24. a b Elizabeth Howell, Tariq Malik, Boeing Starliner 1st astronaut flight: Live updates [online], Space.com, 5 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-06] (ang.).
  25. NASA’s Boeing Crew Flight Test Stacking Up For Launch – NASA’s Boeing Crew Flight Test [online], blogs.nasa.gov, 27 lutego 2024 [dostęp 2024-03-31] (ang.).
  26. Live: Boeing Starliner launches first Nasa crewed mission [online], BBC News, 5 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-06] (ang.).
  27. Atlas V Starliner CFT [online], www.ulalaunch.com [dostęp 2024-06-06].
  28. Elizabeth Howell, Josh Dinner SPACE.com, Boeing’s Starliner Launches Astronauts for First Time in Historic Liftoff [online], Scientific American [dostęp 2024-06-06] (ang.).
  29. Jeff Foust, Starliner lifts off on crewed test flight [online], SpaceNews, 5 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-06] (ang.).
  30. Kenneth Chang, Starliner Sets Off on 1st Flight With NASA Astronauts Aboard, „The New York Times”, 5 czerwca 2024, ISSN 0362-4331 [dostęp 2024-06-06] (ang.).
  31. a b Starliner Manual Piloting Demonstrations Successful [online], starlinerupdates.com [dostęp 2024-06-07].
  32. NASA's Boeing Crew Flight Test Mission Overview - NASA [online] [dostęp 2024-06-07] (ang.).
  33. Manual Piloting and Milestones: Sunita Williams' Historic Starliner Flight | Science-Environment [online], Devdiscourse [dostęp 2024-06-07] (ang.).
  34. William Harwood, Boeing's Starliner capsule finally launches, but runs into more trouble with helium leaks - CBS News [online], www.cbsnews.com, 5 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-07] (ang.).
  35. a b Jeff Foust, Starliner docks with International Space Station on crewed test flight [online], SpaceNews, 6 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-07] (ang.).
  36. Eric Berger, After a drama-filled day, Boeing’s Starliner finally finds its way [online], Ars Technica, 7 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-07] (ang.).
  37. Stephen Clark, Boeing’s Starliner finally soars, but mission control reports more helium leaks [online], Ars Technica, 6 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-07] (ang.).
  38. Tariq Malik, Thruster glitches and helium leaks can't stop Boeing's Starliner astronaut test flight — but why are they happening? [online], Space.com, 7 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-07] (ang.).
  39. Boeing's Crew Flight Test on Starliner Docks to Station [online], blogs.nasa.gov, 6 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-07] (ang.).
  40. Author Mark Garcia, Starliner Crew Adjusts to Station Life During Spacewalk Preps [online], blogs.nasa.gov, 7 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-10] (ang.).
  41. Jeff Foust, Starliner ready for next crewed test flight launch attempt [online], SpaceNews, 31 maja 2024 [dostęp 2024-06-10] (ang.).
  42. Stephen Clark, Boeing’s Starliner capsule poised for second try at first astronaut flight [online], Ars Technica, 1 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-10] (ang.).
  43. a b Starliner Flight Day 3 Activities [online], starlinerupdates.com [dostęp 2024-06-10].
  44. Starliner Flight Day 4 Activities [online], starlinerupdates.com [dostęp 2024-06-10].
  45. Starliner Flight Day 5 Activities [online], starlinerupdates.com [dostęp 2024-06-11].
  46. Author Mark Garcia, Spacewalk Nears as Starliner Crew Begins Extended Stay [online], blogs.nasa.gov, 10 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-11] (ang.).
  47. Third time’s the charm for the Boeing Starliner Crew Flight Test – Spaceflight Now [online] [dostęp 2024-06-16] (ang.).
  48. Mike Wall, Boeing's 1st Starliner astronaut mission extended through June 18 [online], Space.com, 10 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-16] (ang.).
  49. Reuters, Boeing Starliner set for June 22 undocking, return to Earth, NASA says [online], Reuters, 14 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-16] (ang.).