Jerzy Krzymowski
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
30 marca 1894 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
19 sierpnia 1969 |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne | |
Jednostki | |
Główne wojny i bitwy |
Kostiuchnówka 4–6 lipca 1916,Nad Niemnem 1920 |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Jerzy Bohdan Leon Krzymowski[a] ps. „Leon”, „Bohdan”, „Bajka”[2] (ur. 30 marca 1894 w Kosobudach, zm. 19 sierpnia 1969 w Warszawie) – major piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 30 marca 1894 we wsi Kosobudy, w rodzinie Maksymiliana i Zofii ze Sroczyńskich[3] . Uczęszczał do Gimnazjum Rządowego w Białej Cerkwi. W 1905, po strajku szkolnym, przeniósł się do polskiego gimnazjum, którego także nie ukończył[3] . Był członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej, Organizacji Młodzieży Postępowo-Niepodległościowej, Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego[3] .
W 1914 w Krakowie zaciągnął się do I plutonu Pierwszej Kompanii Kadrowej i do 21 listopada przeszedł szlak bojowy, następnie został przeniesiony do batalionu uzupełnień I Brygady dowodzonego przez Leona Berbeckiego, skąd powrócił do Pierwszej Kompanii Kadrowej. Został ranny w bitwie pod Kostiuchnówką[3] , a podczas kryzysu przysięgowego był internowany w Szczypiornie i od grudnia 1917 w Łomży. W lipcu 1918 wszedł w szeregi 1 pułku piechoty Legionów. 21 sierpnia 1919 jako podoficer byłych Legionów Polskich został mianowany z dniem 1 sierpnia 1919 podporucznikiem w piechocie. Służył wówczas w Dowództwie Okręgu Generalnego „Warszawa”[4]. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej, był ranny podczas bitwy niemieńskiej.
Po zakończeniu działań wojennych pozostał w czynnej służbie wojskowej, od stycznia 1921 służył w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr I Warszawa jako wywiadowca. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 1652. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był nadal 1 pp Leg. w Wilnie[5].
Na pewien czas przydzielono go do 86 pułku piechoty, a następnie powierzono stanowisko kierownika referatu w II Oddziale Sztabu Generalnego, skąd przeszedł do Dowództwa Okręgu Korpusu III w Grodnie jako oficer informacji. Podczas przewrotu majowego stanął po stronie piłsudczyków i organizował akcje transportu wojskowego. Od maja 1927 kierował referatem Ogólnym Wydziału „B” Oddziału II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, a także pełnił funkcję oficera łącznikowego w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Równocześnie studiował w Szkole Nauk Politycznych. 2 kwietnia 1929 został mianowany majorem ze starszeństwem z 1 stycznia 1929 i 47. lokatą w korpusie oficerów piechoty[6]. W tym samym miesiącu został przeniesiony służbowo z dyspozycji ministra spraw wewnętrznych do dyspozycji komendanta kadry oficerów piechoty[7][8], a później dyspozycji szefa Departamentu Piechoty MSWojsk.[9]
W tym samym roku został oddelegowany do Czechosłowacji, pełniąc funkcję oficera łącznikowego z tamtejszym Sztabem Generalnym i kierując placówką oficerską „Taras”[10]. Podczas prowadzenia prac operacyjnych zdemaskował siatkę nacjonalistów ukraińskich, a także udowodnił związek OUN z Abwehrą.
Po powrocie do kraju praktykował w Komendzie Głównej Policji Państwowej, po czym pracował jako urzędnik do zleceń w Prezydium Rady Ministrów[11]. 24 marca 1937 został mianowany naczelnikiem Wydziału Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych[10]. Funkcję tę piastował do momentu ewakuacji polskiego rządu 17 września 1939. W Rumunii został internowany w Turnu Severin, gdzie zarabiał na utrzymanie ucząc matematyki i fizyki.
Po zakończeniu działań wojennych, 28 czerwca 1946 powrócił do Polski i początkowo mieszkał w Krakowie, następnie przeniósł się do Warszawy, gdzie pracował w Biurze Ligi Morskiej. 14 października 1947 został aresztowany na polecenie Departamentu X Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego i po przesłuchaniach prowadzonych przez płk. Józefa Różańskiego osadzono go bez wyroku w więzieniu mokotowskim, gdzie przebywał do 1952. Sąd Wojewódzki skazał wówczas Bolesława Krzymowskiego na karę dożywocia i utratę majątku, którą podtrzymał Sąd Najwyższy wyrokiem zasądzonym przez sędziego Emila Merza z dnia 3 czerwca 1953. Opuścił zakład karny na mocy amnestii w 1956, jednocześnie pozbawiono go praw do podjęcia pracy, świadczenia emerytalnego. Utrzymywał się ze sprzedaży pamiątek rodzinnych, przyznanych mu odznaczeń oraz bogatej kolekcji filatelistycznej.
Zmarł 19 sierpnia 1969 w Warszawie. Został pochowany na cmentarzu w Wilanowie[3] .
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari nr 7142 (17 maja 1922)[12]
- Krzyż Niepodległości (9 listopada 1931)[13][2]
- Krzyż Walecznych[14]
- Złoty Krzyż Zasługi (trzykrotnie: 19 marca 1931[15][16], 11 listopada 1936[11], 19 lipca 1939[17])
- Krzyż Legionowy (1925)
- Odznaka pamiątkowa internowanych „Szczypiorno–Łomża”
- Order Krzyża Orła III klasy (Estonia, 1937)
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 27.
- ↑ a b Kartoteka personalno-odznaczeniowa. WBH. [dostęp 2021-10-21].
- ↑ a b c d e Żołnierze Niepodległości ↓.
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 88 z 12 września 1919, poz. 3130.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 66, jako Jerzy Bolesław Leon Krzymowski.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 3 kwietnia 1929 roku, s. 105.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 126, równocześnie unieważniono przeniesienie kpt. Krzymowskiego do 14 pp, ogłoszone 29 stycznia 1929.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 29 stycznia 1929 roku, s. 13.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 35, 435, jako Jerzy Bolesław Leon Krzymowski.
- ↑ a b Referat o zagadnieniu PROMETEJSKIM – 12 lutego 1940 (cz. II) (pol.). Stowarzyszenie Dom Kaukaski w Polsce, 5 września 2009. domkaukaski.org. [dostęp 2016-06-11].
- ↑ a b M.P. z 1936 r. nr 263, poz. 469 „za zasługi w służbie państwowej”.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 4 stycznia 1923, s. 6.
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 260, poz. 352 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 35.
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 64, poz. 101 „za zasługi na polu bezpieczeństwa wojska”.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 19 marca 1931, s. 66, jako mjr Jerzy Bolesław Leon Krzymowski.
- ↑ M.P. z 1939 r. nr 165, poz. 404 „za zasługi w służbie bezpieczeństwa publicznego”.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2021-01-07].
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Absolwenci i studenci Szkoły Nauk Politycznych w Warszawie
- Członkowie Unii Stowarzyszeń Polskiej Młodzieży Niepodległościowej
- Członkowie władz II Rzeczypospolitej internowani w Rumunii w czasie II wojny światowej
- Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914)
- Członkowie Związku Walki Czynnej
- Internowani w Łomży
- Legioniści internowani po kryzysie przysięgowym w Szczypiornie
- Majorowie piechoty II Rzeczypospolitej
- Odznaczeni Krzyżem Legionowym
- Odznaczeni Krzyżem Niepodległości
- Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Walecznych
- Odznaczeni trzykrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)
- Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918
- Oficerowie wywiadu i kontrwywiadu II Rzeczypospolitej
- Pochowani na Cmentarzu w Wilanowie
- Polacy odznaczeni Orderem Krzyża Orła
- Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej
- Polskie ofiary represji stalinowskich
- Uczestnicy bitwy nad Niemnem (1920)
- Uczestnicy bitwy pod Kostiuchnówką 1916
- Urodzeni w 1894
- Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956
- Więźniowie więzienia mokotowskiego (Polska Ludowa)
- Zmarli w 1969