1 Pułk Piechoty Legionów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 1 Pułku Piechoty Legionów. Zobacz też: 1 Pułk Piechoty – inne pułki piechoty z numerem 1.
1 Pułk Piechoty Legionów
Ilustracja
Odznaka 1 pułku piechoty Legionów
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1918
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Legionów
Patron Józef Piłsudski
Tradycje
Święto 6 sierpnia
Nadanie sztandaru 1914; 1919; 1922
Rodowód Pierwsza Kompania Kadrowa
1 pułk piechoty
Dowódcy
Pierwszy kpt Józef Piłsudski
Ostatni ppłk Jan Kasztelowicz
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
bitwa pod Ziabkami‎ (22 VIII 1919)
bitwa pod Poliszczynem (23 I–3 II 1920)
bitwa pod Boryspolem‎ (2 VI 1920)
bitwa pod Suchą Wolą (22 VI 1920)
bitwa pod Kniahininem (2 VIII 1920)
bitwa pod Śwniuchami (8 VIII 1920)
kontruderzenie znad Wieprza (16–26 VIII 1920)
bitwa białostocka (22 VIII 1920)
bitwa pod Kuźnicą (8 IX 1920)
bitwa pod Biernikami (13 IX 1920)
bitwa nad Niemnem (20–26 IX 1920)
kampania wrześniowa
Organizacja
Kryptonim „Wisła”[1]
Dyslokacja Wilno[2][a]
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 1 DP Leg.
Odznaczenia
Order Virtuti Militari Krzyż Srebrny.svg

1 Pułk Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego (1 pp Leg.) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP w latach 1918-1939.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

1 pułk piechoty Legionów był najstarszym pułkiem Wojska Polskiego II RP. Swoimi tradycjami nawiązywał do 1 Kompanii Kadrowej, która 6 sierpnia 1914 wkroczyła do Królestwa Polskiego z terenu Galicji[3] oraz 1 pułku piechoty, który w latach 1914–1917 wziął udział w krwawych walkach pod Łowczówkiem, Tarłowem, czy Kostiuchnówką[3].

Wojna polsko-bolszewicka[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Wojna polsko-bolszewicka.

1 pułk piechoty Legionów został utworzony w listopadzie 1918 odrębnie w dwóch miejscach: w Jabłonnie i w Radymnie. W grudniu 1919 jego batalion zapasowy rozwinął sie w Jabłonnie[4]. Następnie pułk brał udział w walkach z bolszewikami. W 1919 wyzwalał Wilno, walczył na Wileńszczyźnie i Białorusi. Zimą 1920 uczestniczył w walkach o Dyneburg. Na wiosnę brał udział w wyprawie na Kijów. Niestety kontrofensywa sowiecka zmusiła siły polskie do odwrotu. Pułk powstrzymywał m.in. oddziały 1 Armii Konnej Siemiona Budionnego.

 Osobny artykuł: bitwa pod Boryspolem.

Wczesnym rankiem 2 czerwca grupa uderzeniowa 1 pp Leg. zaatakowała miasto Boryspol, gdzie sowiecka 58 Dywizja Strzelców przygotowywała się do ataku. Choć liczebnie sowiecka jednostka przewyższała polską grupę uderzeniową, oddziałom polskim udało się zaskoczyć Sowietów, którzy po krótkiej potyczce wycofali się na wschód. Po zdobyciu rosyjskich magazynów Polacy powrócili do Kijowa. Mimo że straty po obu stronach były niskie, polski atak zakłócił przygotowania grupy sowieckiej, dowodzonej przez Jonę Jakira, do uderzenia na przyczółek. Jednak dalsza ofensywa sowiecka spowodowała, że wojska polskie wycofały się z Kijowa 13 czerwca 1920 roku.

 Osobny artykuł: bitwa pod Suchą Wolą.

Po odejściu 6 Dywizji Piechoty do grupy gen. Romera, zadanie ubezpieczenia południowego skrzydła 3 Armii przejęła grupa podpułkownika Stefana Dęba-Biernackiego (Grupa Wasylków). W jej składzie walczył między innymi 1 pułk piechoty Legionów[5]. W południe 20 czerwca kolumna 1 pułku piechoty Legionów osiągnęła Słobodę Baranówkę i nawiązała łączność z pododdziałami 12 pułku piechoty rozmieszczonego w Słobodzie Zielenicy. Dowódca grupy płk Stefan Dąb-Biernacki polecił dowódcy 1 pp Leg. kpt. Janowi Kruszewskiemu wysłać do Suchej Woli dwie kompanie z zadaniem przeprowadzenia rozpoznania[6]. Około 16.00 wzmocnione dwoma plutonami ckm-ów kompanie pod wspólnym dowództwem por. Stefana Holinkowskiego rozpoczęły marsz. Szpicę czołową stanowiła 6 kompania podporucznika Franciszka Sobolty. Za nią maszerowała kompania 5 porucznika Nacewicza. Pod wsią kompanie rozwinęły się w tyralierę i podeszły pod zabudowania. Wtedy kawaleria Budionnego otworzyła zmasowany ogień z broni strzeleckiej i czterech dział, a chwilę potem z obu skrzydeł ruszyła szarża kilku szwadronów 21 pułku kawalerii. Mimo zaskoczenia, wykorzystując ogień zaporowy swoich karabinów maszynowych, por. Holinkowski zdołał zebrać obie kompanie na pobliskim wzgórzu. Ustawione w czworobok kompanie zaczęły wycofywać się na Słobodę Baranówkę. Na polu walki pozostały obsługi ckm, prawie całkowicie wybite przez Kozaków[7]. W czasie odwrotu duże straty zadawał Polakom ogień cekaemów na taczankach i szarże kawalerii. Broniono się bagnetami i granatami. Ciężko ranny por. Stefan Holinkowski, popełnił samobójstwo. Zgromadzone w lasku i w samotnej zagrodzie resztki obu kompanii pod dowództwem podporucznika Chmury stawiły zdeterminowany opór. Z pomocą pospieszyły im dwie kompanie I batalionu 1 pp Leg. wsparte ogniem II/1 pułku artylerii polowej Legionów. Sowiecka kawaleria została zmuszona do odwrotu[7][8].

 Osobny artykuł: bitwa pod Kniahininem.

1 sierpnia I Brygada Piechoty Legionów obsadziła front od Płaszewa do Ochmatkowa. Rubieży Kopań-Dublany bronił 1 pp Leg. pod dowództwem kpt. Stanisława Kozickiego wzmocniony II/1 pap Leg.[9] Po południu, przerzucone spod Łucka oddziały sowieckiej 24 Dywizji Strzelców uderzyły od północy i wschodu na słabe szwadrony 3 pułku ułanów i wyparły je z zajmowanych pozycji[10]. 1 szwadron wycofał się ze Swiszczowa i dołączył pod Dublanami do lewego skrzydła 1 pułku piechoty Legionów. Na odsłonięte skrzydło kpt. Stanisław Kozicki wysłał 5 i 8 kompanię, a odwodowym III batalionem wsparł 3 pułk ułanów. Wieczorem dowódca dywizji płk Stefan Dąb-Biernacki postawił zadanie dowódcy 1 pp Leg. kpt. Kozickiemu do kontrataku w kierunku na Swiszczów - Kniahinin, w celu odzyskania utraconych przez polskich ułanów stanowisk. Przydzielił mu do dyspozycji batalion 8 pułku piechoty Legionów, a wsparcie artyleryjskie zapewnić miały 1 i 5 baterie 1 pap Leg. W sumie grupa uderzeniowa liczyła około 2500 żołnierzy i 60 ckm-ów[11][12]. Natarcie ruszyło jeszcze przed świtem. Od zachodu na Perekale – Kniahinin uderzył III batalion ppor. Henryka Gorgonia, natomiast oddział w składzie 5, 8 i 2 kompania pod dowództwem kpt. Zygmunta Wendy uderzał od południa i zachodu na Swiszczów. Walkę rozpoczęła 8 kompania ppor. Władysława Orlika-Broniewskiego wsparta 1/3 p.uł. i po godzinnym boju wyrzuciła ze Swiszczowa sowiecki batalion 214 pułku strzelców. Pozostawiwszy w nim spieszonych ułanów, kompania podeszła pod Kniahinin i obsadziła wzgórza na południowy wschód od wioski[13]. W godzinach rannych Sowieci kontratakowali wzdłuż drogi Kniahinin - Swiszczów. Odparła go odwodowa 5 kompania, a godzinę później do wali włączyła się 9 kompania. W tym czasie pozostałe trzy kompanie ppor. Henryka Gorgonia walczyły o Perekale, które zdobyto dopiero około godz. 7.00. Sowieci wycofali się na wzgórza na wschód od Kniahinina i Swiszczowa i rozpoczęli ostrzał wiosek ogniem artylerii i broni maszynowej. W południe na wioski uderzyła piechota z 214, 215 i 216 pułków strzelców oraz kozacy z 79 i 80 pułków kawalerii. Siły sowieckie oceniono na około 2700 żołnierzy. Po pięciu godzinach walki i niemal całkowitym wyczerpaniu amunicji III/1 pp Leg. wycofał się na zachodni brzeg Styru. Nie pomógł kontratak 2 kompanii ppor. Andrzeja Wasiutyńskiego. Wyczerpane walką obie strony zaprzestały walki. Perekale i Kniahinin chwilowo pozostały w rękach Sowietów. Wieczorem baterie 1 pułku artylerii polowej Legionów ostrzelały Kniahinin. Sowieci wycofali się z miejscowości[14][15].

Podczas sierpniowej ofensywy wojsk polskich pułk wyzwolił Drohiczyn, Białystok (bitwa białostocka 22 sierpnia), następnie walczył o Lidę. Walki zakończył 18 października pod Radoszkowiczami. 3 grudnia 1920 sztandar pułku został udekorowany przez marszałka Józefa Piłsudskiego Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari[16].

Mapy walk pułku[edytuj | edytuj kod]

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Order Virtuti Militari
Kawalerowie Virtuti Militari 1914–1921[17][18]
Stopień[b] Nazwisko i imię Numer
Chorągiew pułkowa
kapral Alfred Abramowski
podporucznik Karol Bacz
plutonowy Ludwik Bajdek
sierżant Mieczysław Banaszkiewicz
kapral Feliks Bednarski
podporucznik Marian Bernadzki
plutonowy Otton Beutler
podporucznik Wiktor Bielski
podchorąży Kazimierz Bigda
kapral Zygmunt Blusiewicz
podporucznik Stanisław Bojanowski
porucznik Adam Borkiewicz
podporucznik Władysław Broniewski ps. „Orlik”
porucznik Kazimierz Burczak
podporucznik Buś Ignacy
legionista Chmara Józef
sierżant Chłond Stanisław
podporucznik Chmara Jakub
porucznik Jakub Witold Chmura 4775
starszy legionista Cieśliński Kazimierz
podporucznik Czarnecki Zygmunt
podporucznik Dąbrowski Henryk
plutonowy Domański Władysław
podporucznik Filip Dubeński
starszy sierżant Dziennik Feliks
podporucznik Felker Stanisław
starszy legionista Furman Mateus
podchorąży Galiński Michał
starszy sierżant Gil Piotr
kapral Godek-Żar Franciszek
podporucznik Henryk Gorgoń
plutonowy Antoni Grubski
starszy legionista Grzybek Franciszek
porucznik Harasimowicz Józef
kapitan Hochfeld Stanisław
starszy sierżant Leon Jasiewicz
kapral por. Aleksander Jędruch nr 7160
plutonowy Władysław Kakiet KS nr 1843
starszy sierżant Kalinowski Bronisław
plutonowy Jan Kałuża
podporucznik Jan Kotowicz
sierżant Tadeusz Kaudelka ps. „Wichnia”
podporucznik Kiciński Ludwik
legionista Kłodnicki Ryszard
sierżant Józef Kobiałko
podchorąży Tadeusz II Kobylański
sierżant Józef Kojder
kapral Józef Kokoszka
podporucznik Franciszek Kolbusz
podporucznik Stanisław Kołodziejski
kapral Ferdynand Kondysar (Kondysał)
legionista Kotarbiński Władysław
kapral Kozacki Onufry
starszy legionista Kozakiewicz Józef
sierżant Krzymowski Jan
major Stanisław Józef Kozicki
kapral Kozioł Jakub
starszy legionista
podpułkownik Jan Kazimierz Kruszewski
podporucznik Kuczek Jan
podporucznik Zygmunt Jerzy Kuczyński
podporucznik Kuryłowicz Józef
sierżant Michał Kuśnierz[c]
legionista Kwiatkowski Roman
legionista Lachowicz Jan
podpułkownik Władysław Langner „Złom”
kapral Lech Edmund
starszy sierżant Lehr Jan
podporucznik Mieczysław Lepecki
kapral Leszkiewicz Leopold
legionista Lewandowski Leon
sierżant Lignar Mieczysław
starszy legionista Łęgocki Czesław
kapral Łucki Jan ps. „Podobiński”
sierżant Moroz Michał Włodzimierz
sierżant Muszyński Kazimierz
sierżant Muszyński Michał
porucznik Mieczysław Rawicz-Mysłowski
kapral Machnik Walenty
kapral Machawski Stanisław
podporucznik doktor Adolf Maciesza
podporucznik Rudolf Macko
podporucznik Majewski Tadeusz
podporucznik Majkowski Benedykt
podporucznik Manspel-Chaber Bronisław
sierżant Kazimierz Marczewski KS nr 7145
legionista Eugeniusz Markowski KS nr 7259
podporucznik Marski-Marjański Józef
podporucznik Mieczysław Marusieński KS nr 7176
legionista Feliks Jan Mazurkiewicz
podporucznik Medyński Eugeniusz
podporucznik Michałowski-Wolski Stanisław
kapral Michalski Jerzy
kapral Micielski Antoni
sierżant Mijał Władysław
porucznik Władysław Milko KS nr 7134
podporucznik Bolesław Mioduszewski KS nr 7103
sierżant Włodzimierz Miszewski „Orski”
porucznik Kazimierz Młodzianowski „Dąbrowa”
kapitan Młynarski Ludwik
porucznik Monasterski-Kordjan Tadeusz
podporucznik inżynier Kazimierz Moniuszko
sierżant Morbitzer Władysław
kapral Nebelski Adam
porucznik Neuman Spława Józef
sierżant Niedziałek Wojciech
podporucznik Niedźwiecki Karol
podporucznik Nitecki Feliks
kapral Aleksander Hauke-Nowak
podporucznik Nowicki Teofil
sierżant Noworyta Piotr
kapral Obłąk Jan
podporucznik Adam Obtułowicz
podporucznik Edward Okulski
kapitan Jan Opieliński
podporucznik Orłowicz Józef
starszy legionista Orłowski Wiktor
sierżant Pachołek-Proszowski Władysław
major Michał Pakosz
sierżant Bronisław Panek
podporucznik Młot-Parczyński Stanisław
starszy legionista Pasiak Antoni
podporucznik Pawlik Jan
plutonowy Pawłowski Roman
kapral inżynier Pągowski Bolesław
podporucznik Pełka Tadeusz
podporucznik Pfister Wilhelm
sierżant Ludwik Piękoś KS nr 7214
podporucznik Stanisław Piękoś
podporucznik doktor Pikusa Bolesław
podporucznik doktor Franciszek Polniaszek
kapral Popowicz Adam
kapral Adolf Porębski
starszy legionista Pulit Jan
legionista Radliński Eugeniusz
porucznik Zygmunt Radoński
legionista Stanisław Radzikowski
plutonowy Rakowski Józef
legionista Rejko Wacław
sierżant Bazyli Rogowski
kapitan Romańczuk Zenon
podporucznik Roślakowski Stanisław
sierżant Rosołowski Tadeusz
sierżant Różański Józef
legionista Różański II Józef
kapral Różański Kazimierz
sierżant Rożen Władysław
sierżant Aleksander Ruchaj
legionista Ruziecki-Kościelecki Kazimierz
podporucznik Rybak-Bożywoj Józef
podporucznik Rybasiewicz-Wilczyński Karol
legionista Jan Rzepecki
starszy sierżant Sabatowski Kazimierz
podporucznik Stanisław Siciński
porucznik Julian Sas-Kulczycki
kapral Jan Smertelnik KS nr 7241
kapral Sobieraj Michał
podporucznik Franciszek Sobolta
podporucznik Sochański Henryk
podporucznik Soja Michał
kapral Stachlewski-Wiesław Bronisław
kapral Antoni Stroiwąs KS nr 7235
kapral Wincenty Bolesław Stawiarz KS nr 7204
legionista doktor Sternchuss Adolf
plutonowy Stieber Michał
podporucznik Piotr Stopyra ps. „Lech” KS nr 7197
starszy legionista Streit Leon
kapral Styczyński Tadeusz
podporucznik Strzelecki Janusz
kapral Strzelecki Janusz
kapral Strzelecki „Kazik” Kazimierz
starszy sierżant Suchocki Józef
podporucznik Sudacki Józef
starszy legionista Sujkowski-Bolko Zbigniew
porucznik Edward Dojan-Surówka
legionista Jan Świercz (Świerszcz)
major Jarosław Szafran KS nr 7078
podporucznik doktor Kazimierz Szalla
sierżant doktor Stanisław Szarski
kapral Szatrowski Antoni
kapral Szeligowski Ratajko Bohdan
plutonowy Szykuła Bolesław
legionista Ślązak
starszy legionista Ślugaj Józef Michał
sierżant Jan Kruk-Śmigla
sierżant Filip Śmiłowski KS nr 7136
legionista Świercz Wincenty
podporucznik Świercz Wincenty
podporucznik Tomaszewski-Wysocki Aleksander
kapitan Truszkowski vel Szafran Tadeusz
kapral Trzciński Stanisław
kapral Turek Franciszek KS nr 7236
plutonowy Aureli Turski
kapral Józef Franciszek Tyrcha
podporucznik Stanisław Tyrcha
kapitan Leon Ulatowski KS nr 7128
sierżant Walewski Walenty
porucznik Wasiutyński Andrzej
sierżant Dunin-Wąsowicz Wiktor KS nr 7113
kapitan Zygmunt Wenda
kapral Wielgut Franciszek
sierżant Winiarski-Jar Aleksander
podporucznik Wojakowski Władysław
kapral Wojciechowski-Dziuk Antoni
sierżant Worono Konstanty
legionista Wyrobiec Stanisław
podporucznik Wyrwalski Władysław
major Eugeniusz Wyrwiński „Kogut” KS nr 7108
starszy legionista Zadworny Jan
porucznik Kordian Józef Zamorski
podporucznik Zbijewski-Soroka Adam
sierżant Marian Zdon KS nr 5910
major SG Tadeusz Kalina-Zieleniewski KS nr 7083
porucznik Zinth-Rzecki Edward
starszy legionista Ziółkowski Jan
podporucznik Stanisław Zwojszczyk
starszy sierżant Modest Żabski
sierżant Żubr Roman
porucznik doktor Tadeusz Józef Żuliński
ksiądz kapelan Stanisław Żytkiewicz KS nr 7068

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym pokojowym garnizonem 1 pułku piechoty Legionów była Wilejka[20]. Następnie pułk przeniesiony został do garnizonu Wilno, do „Koszar imienia 1 Brygady Legionów Komendanta Józefa Piłsudskiego”[21] przy ulicy Kalwaryjskiej na Śnipiszkach[20]. Kadra batalionu zapasowego stacjonowała w Jabłonnie[22]. Pułk wchodził w skład 1 Dywizji Piechoty Legionów[23].

Święto pułkowe obchodzono 6 sierpnia w rocznicę wymarszu 1 Kompanii Kadrowej z krakowskich Oleandrów[20].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 1 pułk piechoty zaliczony został do typu II pułków piechoty (tzw. wzmocnionych). W każdym roku otrzymywał około 845 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 68 oficerów oraz 1900 podoficerów i szeregowców. Na czas wojny przewidywany był do pierwszego rzutu mobilizacyjnego. W okresie zimowym posiadał dwa bataliony starszego rocznika i batalion szkolny, w okresie letnim zaś trzy bataliony strzeleckie. Jego stany były wyższe od pułku „normalnego” (typ I) o ok. 400-700 żołnierzy[24].

Wojna obronna 1939 r.[edytuj | edytuj kod]

W końcu sierpnia 1939 roku 1 pułk piechoty Legionów pod dowództwem płk. dypl. Kazimierza Burczaka skoncentrował się w lasach między Bugiem i Narwią. Wchodził on w skład 1 Dywizji Piechoty Legionów gen. Wincentego Kowalskiego w ramach Grupy Operacyjnej „Wyszków”. Pułk wraz z całą GO znajdował się w odwodzie Naczelnego Wodza. Nocą z 4 na 5 września odmaszerował w rejon Różana, gdzie stoczył pierwsze walki z Niemcami. W dniach 5–6 września bronił pozycji w rejonie Pułtuska. Następnie 7 września wycofał się na linię rzeki Bug. 8 września stoczył walkę pod Wyszkowem. Ponieważ zaszła groźba okrążenia, 10 września rozpoczął odwrót w kierunku Białej Podlaskiej. 11 września po zajęciu przez Niemców Kałuszyna oddziały 1 DP Leg. zostały okrążone. Rozpoczął się dwudniowy ciężki bój, podczas którego 1 pułk piechoty Legionów walczył m.in. z niemieckim pułkiem SS „Leibstandarte Adolf Hitler”. W dniach 11–12 września stoczył walkę o Kałuszyn ponosząc ciężkie straty, następnie w dniach 13–14 września walczył pod Stoczkiem. 14 września nacierał na Trzciniec, aby otworzyć 1 DP Leg. drogę na południe Polski. W czasie tego natarcia poniósł tak ciężkie straty (m.in. ranny został dowódca pułku płk K. Burczak), że przestał istnieć jako samodzielna jednostka. Resztki pułku przeszły w rejon Chełma, gdzie została zreorganizowana 1 DP Leg. Następnie wzięły jeszcze udział w walkach w rejonie Tarnawatki i Antoniówki w dniach 23–24 września, gdzie skapitulowały wraz z pozostałymi jednostkami.

Legioniści[edytuj | edytuj kod]

Z. Wenda
 Z tym tematem związana jest kategoria: żołnierze 1 Pułku Piechoty Legionów.
Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku

Obsada personalna w 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[27][d]:

Dowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalne[29]
  • dowódca pułku – płk dypl. Kazimierz Franciszek Burczak
  • I zastępca dowódcy pułku – ppłk dypl. Bogdan Alfons Szeligowski
  • adiutant – por. Bogusław Cereniewicz
  • starszy lekarz – mjr dr Czesław Raczkowski
  • młodszy lekarz – ppor. Lek. Edward Michał Nowak
  • II zastępca dowódcy pułku – ppłk Adam Obtułowicz
  • oficer mobilizacyjny – kpt. adm. (piech.) Józef Roman Lipczyński
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – kpt. Ludwik Gluza
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. Stanisław Józef Gabriel Doborski
  • oficer gospodarczy – por. int. Antoni Kossacki
  • oficer żywnościowy – chor. Władysław Sokołowski
  • dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – por. tab. Feliks Paweł Szymański
  • kapelmistrz – ppor. adm. (kapelm.) Aleksander Rutka
  • dowódca plutonu łączności – por. Józef Zapolski
  • dowódca plutonu pionierów – por. Stanisław Puzyna
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – kpt. art. Henryk Aleksander Trojańczyk
  • dowódca plutonu przeciwpancernego – por. Konstanty Wiśniewski
  • dowódca oddziału zwiadu – por. Mieczysław Zaborowski
I batalion
  • dowódca batalionu – mjr Włodzimierz Julian Grabowski
  • dowódca 1 kompanii – kpt. Tomasz Polak
  • dowódca plutonu – por. Konrad Kazimierz Bukowski
  • dowódca plutonu - ppor. Władysław Piotrowski
  • dowódca 2 kompanii – kpt. Wacław II Kobyliński
  • dowódca plutonu – ppor. Wacław Kuczuk
  • dowódca 3 kompanii – por. Józef Hieronim Korejwo
  • dowódca plutonu – ppor. Leon Hrynkiewicz-Sudnik
  • dowódca 1 kompanii karabinów maszynowych – kpt. Klemens Kowalczyński
  • dowódca plutonu – por. Zygmunt Lewandowski
  • dowódca plutonu – ppor. Zdzisław Jakub Mac
II batalion
  • dowódca batalionu – mjr Ludwik Marian Lubicz-Niezabitowski
  • dowódca 4 kompanii – kpt. kontr. Aleksander Chorolski
  • dowódca plutonu – por. Bolesław Skinder
  • dowódca plutonu - ppor. Bolesław Jackiewicz
  • dowódca 5 kompanii – por. Hieronim Mażulis
  • dowódca plutonu – ppor. Michał Dobrzyński
  • dowódca 6 kompanii - kpt Jan Patyra
  • dowódca plutonu Jaromir Kazimierz Szokalski
  • dowódca 2 kompanii karabinów maszynowych - por. Henryk Łoziński
  • dowódca plutonu - por. Edgar Ryszard Silinicz
III batalion
  • dowódca batalionu - mjr Józef Roczniak
  • dowódca 7 kompanii - por. Marian Paliński
  • dowódca plutonu - ppor. Kazimierz Stefan Batog
  • dowódca 8 kompanii - kpt. Stefan Gutkowski
  • dowódca plutonu - ppor. Władysław Kazimierz Skoczeń
  • dowódca plutonu - ppor. Eugeniusz Raczko
  • dowódca 9 kompanii - kpt Mikołaj Jabłoński
  • dowódca plutonu - por. Kazimierz Antoni Karol
  • dowódca plutonu - ppor. Jan Rajmund Rudnicki
  • dowódca 3 kompanii karabinów maszynowych - kpt. Zygmunt Edward Urbanowicz
  • dowódca plutonu - por. Zygmunt Krzymowski
  • dowódca plutonu - ppor. Gracjan Pohosski
  • na kursie - por. Bolesław Pilecki
1 obwód przysposobienia wojskowego „Wilno”
  • kmdt obwodowy PW – kpt. piech. Zenon Wincenty Jarosz
  • kmdt miejski PW Wilno I – kpt. piech. Jan Daniuszewicz

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku[30][edytuj | edytuj kod]

Dowództwo
  • dowódca pułku - płk dypl. piech. Kazimierz Burczak
  • I adiutant - kpt. Wacław Kobyliński
  • II adiutant – por. Bogusław Cereniewicz
  • oficer informacyjny – por. Zygmunt Krzymowski
  • oficer łączności – por. Józef Zapolski
  • kwatermistrz – kpt. Stanisław Dobrski
  • oficer płatnik - por. Antoni Kossacki
  • oficer żywnościowy – chor. Władysław Sokołowski
  • naczelny lekarz – ppor. lek. Edward Nowak
  • kapelan – NN
  • dowódca kompanii gospodarczej - por. Tarasiewicz
I batalion
  • dowódca I batalionu - mjr Włodzimierz Grabowski
  • adiutant I batalionu – por. Julian Gągolski
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej – kpt. Tomasz Polak
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej - por. Bolesław Pilecki
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej – por. Konrad Bukowski
  • dowódca 1 kompanii ckm - por. Zygmunt Lewandowski
II batalion
  • dowódca II batalionu - mjr Jan Ziemba
  • adiutant II batalionu – por. Konstanty Kondraciuk
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej - por. Eugeniusz Browko
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej - por. Hieronim Mażulis
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej – por. Kazimierz Skup
  • dowódca 2 kompanii ckm – por. Henryk Łoziński
III batalion
  • dowódca III batalionu – mjr Józef Roczniak
  • adiutant III batalionu - por. Wiktor Pade
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej - por. Bolesław Burski
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej - por. Stanisław Furgał
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej - kpt. Mikołaj Jabłoński
  • dowódca 3 kompanii ckm – kpt. Zygmunt Urbanowicz
Pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii zwiadowczej - por. Mieczysław Zaborowski
  • dowódca kompanii przeciwpancernej - por. Konstanty Wiśniewski
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – kpt. Henryk Trojańczyk
  • dowódca kompanii technicznej - por. Stanisław Puzyna
  • dowódca plutonu pionierów - NN
  • dowódca plutonu przeciwgazowego – pchor. Piotrowski

Symbole pułku[edytuj | edytuj kod]

Wręczenie sztandarów 1 i 6 Pułkowi Piechoty Legionów przez marszałka Józefa Piłsudskiego; Wilno, 1 listopada 1922
Sztandar
 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

W swojej historii pułk posiadał trzy sztandary. Pierwszy ufundowany przez Polonię z Chicago, drugi wręczony w 1919 staraniem mieszkańców Wilna[31]. 1 listopada 1922 na placu Łukiskim w Wilnie marszałek Józef Piłsudski wręczył jego żołnierzom nowy sztandar, ufundowany przez Stowarzyszenie Polskie miasta Meriden w Stanach Zjednoczonych, dzięki staraniom księdza kapelana Franciszka Tyczkowskiego, który od 1919 był kapelanem 1 Pułku Piechoty Legionów[32][33].

Odznaka pamiątkowa

Pierwszą odznaką pułkową była odznaka „Za wierną służbę”. Naczelny Wódz zezwolił na jej noszenie rozkazem nr 40 z 5 maja 1920 roku[2].

Oznaka żałobna
 Osobny artykuł: Kult Józefa Piłsudskiego.

26 czerwca 1935 roku Minister Spraw Wojskowych „w celu uczczenia i utrwalenia pamięci Marszałka Józefa Piłsudskiego [...] ustanowił stałą oznakę żałobną.” Oznakę stanowiła czarna obwódka, średnicy 3 mm, złożona z podwójnego czarnego sznura – jedwabnego u oficerów i podoficerów zawodowych, a bawełnianego u szeregowców i kadetów – przyszyta do krawędzi lewego naramiennika kurtki i płaszcza, i noszona stale w służbie i poza służbą do wszystkich rodzajów ubioru wojskowego[34]. Od 1938 roku oznakę żałobną nosili też żołnierze 1 ppLeg[35].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. 1 pp Leg. kwaterował w Wilnie w koszarach Szeptyckiego na Śnipiszkach.
  2. Stopień w chwili nadania orderu
  3. Sierż. Michał Kuśnierz poległy 20 kwietnia 1919 w boju o Wilno „za okazaną waleczność” został 25 lipca 1919 mianowany podporucznikiem[19].
  4. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[28].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Cereniewicz 1969 ↓, s. 32.
  2. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 20.
  3. a b Wodzyński 2016 ↓, s. 12.
  4. Odziemkowski 2010 ↓, s. 226.
  5. Odziemkowski 2004 ↓, s. 396-397.
  6. Pomarański 1931 ↓, s. 71.
  7. a b Odziemkowski 2004 ↓, s. 397.
  8. Pomarański 1931 ↓, s. 72.
  9. Odziemkowski 2004 ↓, s. 186.
  10. Tarczyński (red.) 2002 ↓, s. 1001.
  11. Odziemkowski 1998 ↓, s. 71.
  12. Nowak 2010 ↓, s. 159–160.
  13. Odziemkowski 2004 ↓, s. 187.
  14. Wysocki (red.) 2005 ↓, s. 173.
  15. Pomarański 1931 ↓, s. 76.
  16. Dekret Wodza Naczelnego L. 3394 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 41, s. 1606)
  17. Pomarański 1931 ↓, s. 103-107.
  18. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 4 stycznia 1923 roku, s. 5-8.
  19. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 82 z 2 sierpnia 1919 roku, poz. 2890.
  20. a b c Wodzyński 2016 ↓, s. 15.
  21. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 22 z 04.08.1927 r., poz. 261.
  22. Almanach 1923 ↓, s. 50.
  23. Almanach 1923 ↓, s. 51.
  24. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  25. Wielka księga piechoty polskiej 1918–1939 s. 25
  26. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 9 marca 1923 roku, s. 175.
  27. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 548–549 i 670.
  28. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  29. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 548–549.
  30. Wodzyński 2016 ↓, s. 31.
  31. Wodzyński 2016 ↓, s. 18.
  32. Satora 1990 ↓, s. 30.
  33. Wręczenie sztandarów 1 p.p. leg. i 6 p.p. leg.. „Polska Zbrojna”. 299, s. 3, 1922-11-03. Warszawa. 
  34. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 1 z 26 czerwca 1935 roku, poz. 5.
  35. Żygulski i Wielecki 1988 ↓, s. 123.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]