Borowik usiatkowany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Borowik usiatkowany
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj borowik
Gatunek borowik usiatkowany
Nazwa systematyczna
Boletus reticulatus Schaeff
Fung. Bavar. Palat. 4: 78 (1774)
Charakterystyczne usiatkowanie trzonu

Borowik usiatkowany (Boletus reticulatus Schaeff.) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Boletus, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską nadał Władysław Wojewoda z współautorami w 1992. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też pod nazwami: borowik prawdziwy, podgat. siateczkowaty i borowik szlachetny, odmiana usiatkowana[2]. Niektóre synonimy nazwy naukowej[1]:

  • Boletus aestivalis (Paulet) Fr. 1838
  • Boletus edulis f. reticulatus (Schaeff.) Vassilkov 1966
  • Boletus edulis subsp. reticulatus (Schaeff.) Konrad & Maubl. 1926
  • Boletus reticulatus Schaeff. 1763
  • Tubiporus aestivalis Paulet 1793

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica dochodzi do 25 cm, u młodych egzemplarzy półkolisty, gładki i ciemnobrązowy, do rozpostartego, poduszkowatego i jaśniejszego u starszych[3]. Gdy przez dłuższy okres jest sucho, na niektórych starszych egzemplarzach można zaobserwować drobne spękania[3]. Uszkodzony nie zmienia zabarwienia.

Miąższ

Biały do kremowego, brązowawy pod skórką[3], czasem lekko żółtawy nad rurkami; nie zmienia zabarwienia na powietrzu. Smak łagodny, orzechowy, zapach przyjemny[3].

Rurki

Do 35 mm długości, u młodych owocników białe do szarobiałych, u starszych żółtozielone do oliwkowozielonych. Wycięte przy trzonie[3]. Pory drobne, koloru rurek.

Trzon

Grubość do 7 cm, wysokość 8-25 cm. Jasnobrązowy lub szarobrązowy[3]. Siateczka biała do brązowawej[3], zawsze jaśniejsza od trzonu, wypukła, sięga do podstawy. U młodych egzemplarzy trzon zazwyczaj jest pękaty, następnie maczugowaty[3]. Zdarza się również cylindryczny[3]. Pełny.

Wysyp zarodników

Oliwkowy[3] do oliwkowobrązowego. Zarodniki wrzecionowate, jasnooliwkowe, o rozmiarach 13,5–17 x 4–5 μm[3].

Młody owocnik

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Znany jest tylko w Europie i Japonii[4]. Rośnie w lasach liściastych koło dębów i buków[3]. Owocniki pojawiają się od maja do sierpnia[3]. Jest jednym z najwcześniej pojawiających się grzybów rurkowych[3]. Częściej występuje na niżu, w górach występuje tylko w niższych położeniach.

Znaczenie[edytuj]

Grzyb mikoryzowy[2]. Grzyb jadalny: Wysoko ceniony ze względu na walory smakowe[3].

Gatunki podobne[edytuj]

Można go pomylić z goryczakiem żółciowym (Tylopilus felleus). Ten jednak rośnie głównie w lasach iglastych i ma bardzo gorzki smak. Jest też bardzo podobny do kilku innych gatunków borowików, zwłaszcza borowika szlachetnego (Boletus edulis) lub borowika ciemnobrązowego (Boletus aereus). Pomylenie go z nimi z punktu widzenia grzybiarzy jest mało istotne, gdyż również są one jadalne[5].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. a b c d e f g h i j k l m n o Markus Flück: Atlas grzybów oznaczanie, zbiór, użytkowanie. Warszawa: Delta, s. 137. ISBN 83-7175-337-3.
  4. Discover Life Maps. [dostęp 2014-09-08].
  5. Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.