Objawione Przeznaczenie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Boskie Przeznaczenie)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zmiany terytorium USA

Objawione Przeznaczenie[1][2][3][4] (ang. Manifest Destiny; czasem błędnie tłumaczone jako Boskie Przeznaczenie) – hasło sformułowane i użyte po raz pierwszy przez redaktora „Democratic Review” – Johna L. O’Sullivana w lipcu 1845 roku[5]. 27 grudnia 1845 O’Sullivan w jednym ze swych artykułów wyraził ten pogląd, pisząc, że prawo Stanów Zjednoczonych do przejęcia Oregonu leży „w naszym oczywistym przeznaczeniu, którym jest rozprzestrzenianie się i zajęcie całego kontynentu, ofiarowanego nam przez Opatrzność (...)”[6].

Koncepcja ta nigdy nie została sformalizowana ani ściśle skonkretyzowana. W przeszłości dokonywano różnych jej interpretacji – począwszy od uznania, iż głosi ona prawo Amerykanów do przejęcia obszarów pomiędzy Atlantykiem a Pacyfikiem, aż po prawo do kontroli nad całą półkulą zachodnią. W 1846 kongresmen Robert C. Winthrop użył tego określenia w kontekście sprawy Oregonu, natomiast artykuł z 1850 w „The Annals of America” głosił, że „zadaniem naszym jest spełnić przeznaczenie, Boskie Przeznaczenie, do panowania nad całym Meksykiem, nad Ameryką Południową, nad Indiami Zachodnimi i Kanadą”. Gorącym zwolennikiem i realizatorem doktryny Boskiego Objawienia był prezydent James Knox Polk.

W 1885 roku ukazał się esej pod tytułem Boskie przeznaczenie (Manifest Destiny) autorstwa Johna Fiske’a, w którym autor dowodził potrzeby dominacji Anglosasów na świecie[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Longin Pastusiak: Dyplomacja Stanów Zjednoczonych (XVIII-XIX w.). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 1997, s. 353. ISBN 83-868-0387-8. (pol.)
  2. Maldwyn Jones: Historia USA. Gdańsk: Marabut, 2002, s. 205. ISBN 83-916989-0-4. (pol.)
  3. Andrzej Bartnicki: Historia Stanów Zjednoczonych Ameryki. T. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995, s. 168. ISBN 83-01-11894-6. (pol.)
  4. Objawione Przeznaczenie (pol.). Encyklopedia PWN. [dostęp 2018-04-04].
  5. John O'Sullivan, Annexation, "United States Magazine and Democratic Review" 17(1) (July-August 1845). Pierwsze użycie wiązało się z kwestią możliwości przejęcia Republiki Teksasu przez USA.
  6. John O'Sullivan, The True Title, „New York Morning News”, 1845.
  7. L. Pastusiak, Prezydenci, t. 2, Warszawa 1987, s. 227.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wiesław Dobrzycki, Epoka Kongresu Wiedeńskiego i Świętego Przymierza. 1815-1870/71, [w:] Historia stosunków międzynarodowych 1815-1945, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2007, ​ISBN 978-83-7383-062-2​.
  • Przemysław Grudziński, 1975, Ekspansja Stanów Zjednoczonych przed wojną domową: fragment meksykański, w „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Historia” 10 (67), s. 33-53.
  • John O'Sullivan, Annexation, "United States Magazine and Democratic Review" 17(1) (July-August 1845), https://pdcrodas.webs.ull.es/anglo/OSullivanAnnexation.pdf
  • Adam Piekarski, Indiańskie traktaty. Okowy przyjaźni czy oczywistego przeznaczenia?, [w:] The Trail of Broken Treaties. Diplomacy in Indian Country from Colonial Times to Present, red. Bartosz Hlebowicz, ss. 46-55, Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy, Bydgoszcz 2011, ​ISBN 836103643-1​.