Brzytwodziób amerykański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Brzytwodziób amerykański
Rynchops niger[1]
Linnaeus, 1758
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd siewkowe
Podrząd mewowce
Rodzina mewowate
Podrodzina brzytwodzioby
Rodzaj Rynchops
Gatunek brzytwodziób amerykański
Podgatunki
  • R. n. niger Linnaeus, 1758
  • R. n. cinerascens von Spix, 1825
  • R. n. intercedens H. Saunders, H, 1895
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     w sezonie lęgowym

     występuje przez cały rok

     zimowiska

Brzytwodziób amerykański[3] (Rynchops niger) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny mewowatych (Laridae). Zamieszkuje Amerykę Północną, Środkową i Południową. Większość populacji brzytwodziobów nie migruje.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia nazwy polskiej: Nazwa „brzytwodziób” pochodzi od sposobu cięcia wody dziobem przez ptaka – jak brzytwą.

Podgatunki: Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wyróżnia trzy podgatunki R. niger[3][4]:

  • brzytwodziób amerykański (R. n. niger) Linnaeus, 1758 – wybrzeża USA i Meksyku
  • brzytwodziób amazoński (R. n. cinerascens) von Spix, 1825 – północna Ameryka Południowa na południe po Boliwię i północno-zachodnią Argentynę
  • brzytwodziób brazylijski (R. n. intercedens) H. Saunders, 1895 – wschodnia Brazylia do Paragwaju, Urugwaju i północno-wschodniej Argentyny

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Wygląd zewnętrzny: Wierzch ciała czarny, spód biały. Czoło także białe, skrzydła długie i spiczaste. Nogi czerwone. Dziób długi i czerwony, czarno zakończony.

Rozmiary: Długość ciała: samica – 35 cm, samiec – 45 cm

Rozpiętość skrzydeł: 107–127 cm

Masa ciała: samica – 235 g, samiec – 325 g

Głos[edytuj | edytuj kod]

Chrapliwe krzyki

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Wybrzeża, głąb lądu.

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Południowe wybrzeża Ameryki Północnej. W Ameryce Środkowej i Południowej żyje także w głębi lądu.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

SkimmerSkimming.JPG

Małe ryby, skorupiaki.

Brzytwodzioby latają nisko nad wodą, regularnie machając skrzydłami. Kiedy ptak chwyta małe rybki i skorupiaki, ma dziób szeroko otwarty, a jego spodnia część, silnie spłaszczona po bokach oraz mocno przedłużona, „przeczesuje” wierzchnią warstwę wody. Jeżeli ptak poczuje dotknięcie ryby lub skorupiaka, przymyka górną część dzioba i nachyla głowę ku piersi.

Tryb życia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Jest ptakiem towarzyskim. Setki brzytwodziobów gniazdują w dużych koloniach na piaskowych językach wcinających się w wodę lub na bagnistych brzegach. Poza porą lęgową brzytwodzioby w dzień odpoczywają na lądzie, na błotnistych wysepkach lub na wysepkach na wodzie. W Ameryce Południowej także na trawiastych nizinach. Pożywienia szukają głównie o zmroku. Latają pojedynczo, ale czasem, nad bogatymi w ryby wodami więcej ptaków łączy się w grupę i żeruje wspólnie.

Długość życia: Nie jest znana.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Okres godowy[edytuj | edytuj kod]

Toki: W porze godowej odbywa się wiele potyczek i „walk powietrznych”.

Środowisko: Wybrzeże

Gniazdo: Płytkie zagłębienie w ziemi. Nie jest wyścielone żadnym materiałem, nie zakrywają go także zarośla.

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

Jaja: 3–4 jaja. Brudnobiałe z brązowymi plamkami.

Wysiadywanie: Oboje rodzice wysiadują jaja. Szczególnie podczas upalnych dni jedno siedzi na gnieździe, a drugie odlatuje do wody, moczy nogi i pierze na piersi, aby obniżyć temperaturę ciała i nie przegrzać wysiadywanych jaj.

Ponieważ gniazdo jest widoczne, jaja mogą być łatwym łupem dla różnych drapieżników. W razie utraty lęgu rodzice zmieniają miejsce i próbują się dochować nowego potomstwa.

Okres lęgów: maj – październik.

Pisklęta: Pisklęta wykluwają się po 3–4 tygodniach. Dopóki są pokryte puchem, przebywają w pobliżu gniazda. Po 5 tygodniach pisklęta potrafią latać i rodzice zaczynają je uczy polować. Ptaki dojrzewają płciowo w 3–4 roku życia.

Status, zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje brzytwodzioba amerykańskiego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern)[2].

Choć stawia się licznie wały przeciwpowodziowe, które pozbawiają brzytwodzioba miejsc na gniazda, populacja jego jest liczna. Jednak niszczenie lasów deszczowych wpływa na jakość i ilość wody w rzekach, a przez to i na źródła pokarmu brzytwodzioba.

Możliwości obserwacji[edytuj | edytuj kod]

Dzięki spłaszczonej po bokach i dużo dłuższej dolnej połowie dzioba wyróżnia się wśród innych ptaków latających nad wybrzeżami Ameryki Północnej i Środkowej i wzdłuż południowoamerykańskich rzek.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rynchops niger, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Rynchops niger. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Rynchopinae Bonaparte, 1838 - brzytwodzioby (wersja: 2020-01-24). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-07-04].
  4. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Noddies, gulls, terns, auks (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 4 lipca 2020].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]