Karolina Południowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Karolina Południowa
State of South Carolina
stan
8. stan od 23 maja 1788
Ilustracja
Most Arthura Ravenela łączący Charleston z Mount Pleasant.
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga stanowa Karoliny Południowej
Dewiza: Dum spiro spero
Animis opibusque parati
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Columbia
Kod ISO 3166-2 US-SC
Gubernator Henry McMaster (R)
Powierzchnia 82 933[1] km²
Populacja (2017)
• liczba ludności

5 024 369[2]
• gęstość 51,45 os./km²
Strefa czasowa UTC-05:00
UTC-04:00
Języki urzędowe angielski
Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Portal Stany Zjednoczone

Karolina Południowa (ang. South Carolina)(wymowa:/ˌsaʊθ kærəˈlaɪnə/ i) – stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, graniczący od północy z Karoliną Północną, od południowego zachodu z Georgią. Granicę wschodnią stanowi Ocean Atlantycki.

Karolina Południowa jako ósmy stan ratyfikowała konstytucję USA w 1788 roku. Do 1860 roku 10% z 4 milionów amerykańskich niewolników mieszkało w Karolinie Południowej. Stan znany jest ze swojej roli w wojnie secesyjnej i jako pierwszy odłączył się od Unii w 1861 roku[3].

Obszar metropolitalny GreenvilleSpartanburgAnderson jest największy w stanie i obejmuje blisko 1,5 mln mieszkańców[4].

Symbole stanu[edytuj | edytuj kod]

  • Dewiza: Dum Spiro Spero (Dopóki żyję, nie tracę nadziei)
  • Przydomek: Palmetto State
  • Znaczenie przydomku: Stan Palmy
  • Symbole: jaśmin, palma palmetto, strzyżyk

Historia[edytuj | edytuj kod]

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Mapa stanu Karolina Południowa

Karolina Południowa znajduje się na wschodnim wybrzeżu USA w połowie drogi między Nowym Jorkiem a Miami[5]. Na północy graniczy z Karoliną Północną, na południu i zachodzie ze stanem Georgia (granica biegnie wzdłuż rzeki Savannah). Granicę wschodnią stanowi Ocean Atlantycki, którego wybrzeże liczy 297,7 km (185 mil)[6]. Administracyjnie jest podzielona na 46 hrabstw. Największe miasta to Columbia (stolica), Charleston, Mount Pleasant i Rock Hill.

Ukształtowanie powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Około 40% powierzchni stanu zajmuje nadmorska równina, której wyniesienie nad poziom morza zawiera się w przedziale między 15 a 60 m n.p.m.[6] Centralna część także jest równinna a tylko północna i zachodnia część (granica z Georgią i Karoliną Północną) ma charakter podgórski z fragmentem łańcucha Blue Ridge Range należącego do Appalachów. Jednak i tutaj wysokość mieści się w przedziale między 300 a 600 m n.p.m. z nielicznymi wierzchołkami powyżej 915 m[6]. Najwyższy szczyt Karoliny Południowej to Sassafras Mountain o wysokości 1077 m n.p.m.[7]

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimat Karoliny Południowej należy do grupy klimatów umiarkowanych, ciepłych. Prawie cały obszar należy do klimatu subtropikalnego wilgotnego (w klasyfikacji klimatów Köppena 'Cfa'[6][8]). Tylko nieliczne, wyniesione tereny podgórskie należą do klimatu umiarkowanego oceanicznego (‘Cfb’)[8]. Klimaty te wyróżniają się ciepłym do gorącego lata i umiarkowaną zimą. Temperatura najzimniejszego miesiąca zawiera się w przedziale między –3 °C a 17 °C[8]. Najniższa temperatura zanotowana w Karolinie Południowej miała miejsce 21 stycznia 1985 w Caesars Head i wyniosła –27 °C, podczas gdy najwyższą, 44 °C, zanotowano kilkukrotnie[6].

Czasami w stan uderzają lub zbliżają się do jego wybrzeża huragany i burze tropikalne[5].

Większe miasta[edytuj | edytuj kod]


Charleston
Charleston
Columbia
Columbia

Lp. Miasto Hrabstwo Liczba mieszkańców (2017)[9]

North Charleston
North Charleston
Mount Pleasant
Mount Pleasant

1 Charleston Charleston 134 875
2 Columbia Richland 133 114
3 North Charleston Charleston 110 861
4 Mount Pleasant Charleston 86 668
5 Rock Hill York 73 068
6 Greenville Greenville 68 219
7 Summerville Dorchester 50 388
8 Goose Creek Berkeley 42 619
9 Hilton Head Island Beaufort 40 055
10 Sumter Sumter 39 982

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Gęstość zaludnienia w Karolinie Południowej.

Spis ludności z roku 2010 stwierdza, że stan Karolina Południowa liczy 4 625 364 mieszkańców, co oznacza wzrost o 613 352 (15,3%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2000. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 5,8% populacji, 22,0% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 17,2% to osoby mające 65 i więcej lat. 51,5% ludności stanu stanowią kobiety[10].

Język[edytuj | edytuj kod]

Najpowszechniej używanymi językami są[11]:

  • język angielski – 93,39%
  • język hiszpański – 4,23%
  • język francuski – 0,31%
  • język niemiecki – 0,29%.

Rasy i pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Według spisu z 2010 roku, 68,5% mieszkańców stanowiła ludność biała (63,8% nie licząc Latynosów), 27,3% to Murzyni lub Afroamerykanie, 1,9% miało rasę mieszaną, 1,7% to Azjaci, 0,5% to rdzenna ludność Ameryki, 0,1% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 5,7% ludności stanu[10].

Według danych z 2018 roku poza osobami pochodzenia afroamerykańskiego, do największych grup należą osoby pochodzenia „amerykańskiego” (11,1%), niemieckiego (9,7%), irlandzkiego (9,1%) i angielskiego (8,7%). Istnieją także duże grupy osób pochodzenia meksykańskiego (150,6 tys.), włoskiego (150,2 tys.), szkocko–irlandzkiego (115,7 tys.), szkockiego (114,4 tys.), francuskiego (105,1 tys.), polskiego (69,1 tys.) i afrykańskiego (53,8 tys.)[12].

Religia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy Kościół Baptystyczny w Darlington.

Dane z 2014[13]:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Elektrownia atomowa Oconee (1974), będąca największą stacją nuklearną w stanie.
Pole sojowe gotowe do zbiorów w Hrabstwie Orangeburg.

Karolina Południowa należy do stanów mało zamożnych. Produkt krajowy brutto w Karolinie Południowej w 2015 roku osiągnął wartość 167,7 mld USD[15], co uplasowało stan na 18. miejscu w Stanach Zjednoczonych[15]. Roczny wzrost PKB w 2016 roku wyniósł 1,4% i był nieznacznie poniżej średniej w Stanach Zjednoczonych (średnia dla wszystkich stanów w 2016 roku wyniosła 1,5%)[16]. W przeliczeniu na głowę mieszkańca w 2016 roku PKB wyniósł 37 063 co uplasowało stan na 46. miejscu spośród amerykańskich stanów (średnia krajowa w 2016 wyniosła 50 577 USD)[17][18].

Zasoby naturalne, energia i przemysł[edytuj | edytuj kod]

Produkcja energii pierwotnej w Karolinie Południowej pochodzi z elektrowni jądrowych, które wytwarzają ponad połowę energii elektrycznej w stanie. W 2018 roku Karolina Południowa zajęła trzecie miejsce w kraju, po Illinois i Pensylwanii, zarówno pod względem zdolności wytwarzania energii jądrowej, jak i rocznej produkcji energii jądrowej[5].

Największym sektorem zużywającym energię końcową jest sektor przemysłowy, który odpowiada za około jednej trzeciej zużycia energii przez stan. Stanowa działalność produkcyjna obejmuje montaż motoryzacyjny i lotniczy, chemikalia i tworzywa sztuczne, produkty z papieru i drewna, gotowe wyroby metalowe i metale pierwotne, maszynerię, sprzęt elektryczny, komputery i produkty elektroniczne, produkty spożywcze i przetwórstwo, a także tekstylia[5].

Sektor transportowy jest drugim co do wielkości sektorem energochłonnym i wykorzystuje prawie jedną trzecią energii stanu, głównie benzynę silnikową. Sektor mieszkaniowy zużywa około jednej piątej energii stanu, a sektor komercyjny zużywa około jednej szóstej. W 2018 roku około jednej piątej energii elektrycznej wytwarzanej przez stan dostarczały elektrownie węglowe. Stan nie ma własnych zasobów węgla, prawie wszystkie dostawy węgla do elektrowni stanowych w Karolinie Południowej docierają koleją z Kentucky i Illinois[5].

Karolina Południowa nie ma własnych zasobów ropy naftowej, ani gazu ziemnego. Zasoby te docierają rurociągami międzystanowymi. Zużycie benzyny na mieszkańca w Karolinie Południowej należy do najwyższych w kraju[5].

Przez stan przepływa kilka większych rzek, które płyną z głębi kraju i uchodzą do oceanu, a rzeki i jeziora Karoliny Południowej zapewniają znaczny potencjał energii wodnej. Przy ponad połowie zalesionego obszaru Karoliny Południowej, odpady drzewne z lasów stanowych, tartaków i przemysłu drzewnego dają znaczne ilości biomasy. Energia wodna, biomasa i energia słoneczna to podstawowe odnawialne zasoby Karoliny Południowej, które w 2018 roku stanowiły około 6% krajowej produkcji netto energii elektrycznej[5].

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Karolina Południowa jest uznawana za wiodącego producenta drobiu. W 2018 roku drób stanowił 40% wpływów pieniężnych z rolnictwa. Znajduje się tutaj ponad 25 tysięcy farm rozrzuconych po całym stanie, a do głównych upraw należą kukurydza, bawełna, soja, orzeszki ziemne, brzoskwinie i pszenica. Powszechna jest także hodowla bydła i indyków[19].

Uczelnie[edytuj | edytuj kod]

  • Allen University
  • Anderson University
  • Charleston Southern University
  • Clemson University
  • The Citadel (Military College of South Carolina)
  • South Carolina State University
  • University of South Carolina

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates (ang.). U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-09].
  2. U.S. Census Bureau QuickFacts: South Carolina, www.census.gov [dostęp 2018-01-04] (ang.).
  3. Casey Leins, 10 Things to Know About South Carolina, US News, 2019 [dostęp 2020-06-21] (ang.).
  4. Greenville - Spartanburg - Anderson (Combined Statistical Area, Combined Metropolitan Areas, USA) - Population Statistics, Charts, Map and Location, www.citypopulation.de [dostęp 2020-06-21].
  5. a b c d e f g South Carolina - State Energy Profile Analysis - U.S. Energy Information Administration (EIA), www.eia.gov [dostęp 2020-06-21].
  6. a b c d e Climate of South Carolina (ang.). National Centers for Environmental Information (NCEI). [dostęp 2017-10-29].
  7. Sassafras Mountain (ang.). SummitPost.org. [dostęp 2017-10-29].
  8. a b c Köppen Clasification Climate (ang.). [dostęp 2017-10-29].
  9. Biggest Cities in South Carolina, www.biggestuscities.com [dostęp 2019-01-22].
  10. a b U.S. Census Bureau QuickFacts: South Carolina; UNITED STATES, www.census.gov [dostęp 2019-01-22] (ang.).
  11. Data Center Results, apps.mla.org [dostęp 2019-01-22].
  12. 2018: ACS 5-Year Estimates Data Profiles - South Carolina, data.census.gov [dostęp 2020-06-21].
  13. Adults in South Carolina. Pew Research Center, 2014. [dostęp 2019-01-15].
  14. State Membership Report. The ARDA. [dostęp 2019-01-15].
  15. a b Lam Cao and Robert P. Tate: Gross Domestic Product by State, Annual Statistics for (ang.). U.S. Bureau of Economic Analysis. [dostęp 201-10-29].
  16. Gross Domestic Product by State: Fourth Quarter and Annual 2016 (ang.). U.S. Bureau of Economic Analysis. [dostęp 201-10-29].
  17. Per capita Real Gross Domestic Product (GDP) of the United States in 2016, by state (ang.). The Statistics Portal. [dostęp 201-10-29].
  18. The GDP per capita of South Carolina (ang.). Open Data Network. [dostęp 201-10-29].
  19. Articles, facts & infographics about South Carolina Agriculture, Farm Flavor [dostęp 2020-06-21] (ang.).