Certa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Certa
Vimba vimba[1]
(Linnaeus, 1758)
Certa
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Rząd karpiokształtne
Rodzina karpiowate
Rodzaj Vimba
Gatunek certa
Synonimy
  • Abramis elongatus Valenciennes, 1844
  • Abramis elongatus asianus Steindachner, 1897
  • Abramis frivaldszkyi Heckel, 1843
  • Abramis nordmannii Dybowski, 1862
  • Abramis persa pontica Yashchenko, 1896
  • Abramis tenellus Nordmann, 1840
  • Abramis vimba (Linnaeus, 1758)
  • Cyprinus carinatus Pallas, 1814
  • Cyprinus persa Pallas, 1814
  • Cyprinus serta Shaw, 1804
  • Cyprinus vimba Linnaeus, 1758
  • Cyprinus vimpa Strøm, 1784
  • Cyprinus wimba Retzius, 1800
  • Cyprinus wimpa Müller, 1776
  • Cyprinus zerta Leske, 1774
  • Leuciscus parvulus Valenciennes, 1844
  • Vimba vimba bergi Velikokhatko, 1940
  • Vimba vimba carinata (Pallas, 1814)
  • Vimba vimba persa (Pallas, 1814)
  • Vimba vimba tenella (Nordmann, 1840)
  • Vimba vimba tenella abulyontis Battalgil, 1941
  • Vimba vimba tenella aphnitis Battalgil, 1941
  • Vimba vimba tenella istanbulensis Battalgil, 1941
  • Vimba vimba tenella karasuensis Tseeb & Delamure, 1938
  • Vimba vimba tenella nicaecensis Battalgil, 1941
  • Vimba vimba tenella sapancae Battalgil, 1941
  • Vimba vimba vimba (Linnaeus, 1758)
  • Vimba vimba vimba borysthenica Velikokhatko, 1940
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Certa[3] (Vimba vimba) – gatunek anadromicznej ryby z rodziny karpiowatych (Cyprinidae).

Występowanie[edytuj]

Zlewiska Morza Północnego na wschód od Renu, Bałtyckiego, Azowskiego, Czarnego i Kaspijskiego oraz jeziora Ładoga i Pejpus. Na północy sięga do południowej Szwecji i Finlandii. Żyje w dolnych partiach wolno płynących rzek oraz w przybrzeżnych wodach morskich. Przebywa w głębokiej wodzie ponad twardym dnem. Na tarło podejmuje dalekie nieraz wędrówki w górę rzek docierając do krainy lipienia.

Opis[edytuj]

Długość do 50 cm (zazwyczaj 30–40 cm). Ciało wydłużone, mocno bocznie spłaszczone, na brzuchu pozbawiony łusek kil, na grzbiecie przed płetwą grzbietową również pozbawiony łusek rowek. Otwór gębowy miękki, o grubych wargach, brzuszny położony w dolnej części wystającego pyska. Płetwa ogonowa głęboko wcięta, jej górny płat jest dłuższy niż dolny. Grzbiet szarawoniebieski, boki srebrzyste, brzuch biały, tęczówka szarobrązowa. płetwy parzyste i odbytowa żółtawe lub czerwonawe. W okresie tarła grzbiet i boki stają się prawie czarne, a spód ciała pomarańczowy lub żółty. U samców występuje wysypka tarłowa.

Odżywianie[edytuj]

Żywi się zooplanktonem, larwami ochotkowatych, małżoraczkami, gąbkami, ślimakami, małżami, racicznicami, ikrą oraz glonami. W czasie wędrówek tarłowych żeruje bardzo słabo.

Rozród[edytuj]

Forma wędrowna dojrzałość płciową uzyskuje od 3 roku życia w górskich dopływach Wisły, formy niewędrowne dojrzałość płciową osiągają w wieku 7–8 lat. Do odbycia tarła potrzebuje wody o głębokości około 50 cm, przepływie rzędu 1 m/s i twardym dnie. Tarło jest porcyjne, zaczyna się w maju przy temperaturze około 15 °C, a kończy w lipcu. Samica składa około 100 tys. ziaren ikry. Wylęg po 3–6 dniach, po tygodniu zaczyna swobodnie pływać, ułuszczenie przy długości 2 cm. W wieku 5 lat certa ma około 20 cm i około 300 g, w wieku 10 lat 30 cm i 0,5 kg.

Znaczenie gospodarcze[edytuj]

W Polsce certa miała bardzo duże znaczenie gospodarcze, jednak zabudowa rzek i nadmierne połowy spowodowały drastyczny spadek jej pogłowia. Na wschodzie posiada jeszcze dość duże znaczenie. Wędkarze łowią ją na spławik oraz metodą gruntową.
Wędkarski rekord wagowy: 1,74 kg przy 51 cm długości(1979)[4]

Podgatunkiem certy występującym na obszarze zlewiska Morza Czarnego i Morza Azowskiego jest rybiec[3] (Vimba vimba carinata)m, nazywany też certą czarnomorsko-azowską[3].

Ochrona[edytuj]

Na terenie Polski obowiązują[5]:

  • Wymiar ochronny: 30 cm
  • Okres ochronny:
    • w rzece Wiśle od zapory we Włocławku do jej ujścia od 1 września do 30 listopada,
    • w rzece Wiśle powyżej zapory we Włocławku i w pozostałych wodach od 1 stycznia do 30 czerwca.
  • Dobowy limit: 5 sztuk.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Vimba vimba, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Vimba vimba. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Tłum. Franciszek Staff. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.
  4. Wiadomości Wędkarskie
  5. Refulamin PZW (dostęp 5 czerwca 2013)

Bibliografia[edytuj]

  • Josef Reichholf, Gunter Steinbach, Claus Militz: Wielka encyklopedia ryb : słodkowodne i morskie ryby Europy. Wiśniewolski Wiesław (tłum.). Warszawa: Muza, 1994. ISBN 83-7079-317-7.
  • Fritz Terofal, Claus Militz: Ryby słodkowodne. Leksykon przyrodniczy. Henryk Garbarczyk, Eligiusz Nowakowski i Jacek Wagner. Warszawa: Świat Książki, 1997. ISBN 83-7129-441-7.
  • Vimba vimba. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 23 czerwca 2009]