Chotcza-Józefów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 51°14′10″N 21°46′0″E
- błąd 39 m
WD 51°13'59.9"N, 21°48'0.0"E
- błąd 14 m
Odległość 2474 m
Chotcza-Józefów
wieś
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat lipski
Gmina Chotcza
Liczba ludności (2011) 210[1][2]
Strefa numeracyjna 48
Kod pocztowy 27-312[3]
Tablice rejestracyjne WLI
SIMC 0616155[4]
Położenie na mapie gminy Chotcza
Mapa konturowa gminy Chotcza, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Chotcza-Józefów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Chotcza-Józefów”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Chotcza-Józefów”
Położenie na mapie powiatu lipskiego
Mapa konturowa powiatu lipskiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Chotcza-Józefów”
Ziemia51°14′10″N 21°46′00″E/51,236111 21,766667

Chotcza-Józefów (od 30 grudnia 1999 do ?? Chotcza)[5]wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie lipskim, w gminie Chotcza[4][6]. Miejscowość jest siedzibą gminy Chotcza. Liczba mieszkańców wraz z Chotczą Dolną i Chotczą Górną wynosi ok. 800. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego. Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Świętej Trójcy w Chotczy Dolnej.

Integralne części wsi Chotcza-Józefów[4][6]
SIMC Nazwa Rodzaj
0616161 Nowa Chotcza część wsi
Nazwy wsi w dokumentach źródłowych na przestrzeni wieków.

W latach 1325-55 Choczcza, Choczh, Choczsco, Chotzsko, Chothcza, Hotzha, 1373 Chotcza - ale w roku: 1417 Cotcza, 1429 Chotecz, 1470-80 Chotcza, Chothcza, Chotecz, Choczya, 1508 Choczcza, 1510 Chodecz, 1517 Chothcza, 1526 Chotcza, Chothcza, 1529, 1530 Chodcza, 1531 Chotcza, 1532, 1540, 1563 Chothcza, 1569 Chotcza, 1576 Chodcza, 1577 Chotcza, 1787 Chotcza i Chotcza górna, 1827 Chotcza dolna, Chotcza górna[7].

Współcześnie brzmiąca nazwa Chotcza znana już w XV wieku ukształtowała się ostatecznie w wieku XVIII.

Kalendarium historyczne[edytuj | edytuj kod]

  • 1405-1427 – dziedzicem jest Jan z Chotczy[7].
  • 1409-1417 – wspomniane są dzieci Dziersława z Chotczy.
  • 1420 – w dokumentach występuje Katarzyna wdowa po Dziersławie z Chotczy.
  • 1428 - następnie 1428-1429 Mikołaj z Chotczy.
  • 1448 – dziedzicami są Choteccy herbu Nabra.
  • 1465 – dziedzicem jest Jakub
  • 1470-1480 – dziedzic Paweł Chotecki herbu Nabra i Nieznany z nazwiska szlachcic herbu Rawa (posiada 6 łanów kmiecych i 1 folwark rycerski (Długosz L.B. t.II s.567; t.III s.253).
  • 1508 – Paweł z Chotczy kasztelan połaniecki, dziedzicem Chotczy i Zajączkowa
  • 1569 – Paweł Chotecki daje pobór z 4 łanów z dziesięcinami, od 3 zagrodników z rolą, 3 zagrodników z ogrodem, 1 komornika z bydłem[8][9]
  • 1576-1577 – tenże Paweł daje pobór z 4 łanów, od 3 zagrodników z rolą, 3 zagrodników z ogrodem, 1 komornika z bydłem, 3 komorników bez bydła i z karczmy [10].
  • 1595 – dziedzicami są Piotr i Jan Choteccy.
  • 1662 – pogłówne pobierane jest od Jana Kochanowskiego z żoną, jednego szlachcica dworzanina, 16 osób służby dworskiej i 126 mieszkańców wsi.
  • 1787 – Chotcza liczy 212 mieszkańców w tym 10 Żydów, Chotcza Górna liczy 269 mieszkańców, w tym 17 Żydów
  • 1789 – Chotcza Górna z przynależnościami to jest Chotcza Dolna, Gniazdków i Kępa, stanowią dziedziczne wsie Mikołaja Piaskowskiego, w „posesyi tradycyjnej” Józefa Sołtyka i dają łączny dochód 5555,11 zł.
  • 1827 – Chotcza Dolna miała 17 domów i 180 mieszkańców. Chotcza Górna Górna miała 42 domy i 278 mieszkańców[7].
  • 1872 – całość dóbr ziemskich w Chotczy stanowi własność Włodzimierza Rutkowskiego[11].
  • 1942 – od sierpnia w rejonie Chotczy zaczyna działać oddział partyzancki Gwardii Ludowej (ok. 120 osób) dowodzony przez porucznika rezerwy Ignacego Rosenfarba-Robba ps. "Narbutt"[12].
  • 1944 – po potyczce stoczonej pod Chotczą 27/28 października oddziały Armii Ludowej Obwodu Kieleckiego przebiły przez front na stronę opanowaną przez Armię Czerwoną[13].

Powinności dziesięcinne[edytuj | edytuj kod]

Dziesięcina należała do klasztoru świętokrzyskiego i miejscowego plebana, następnie tylko do plebana.

  • 1325-1327 –plebanem był Wacław[14].
  • 1325-1328, 1350-1351, 1354-1355 – parafia płaci dziesięcinę papieską, taksa 8 grzywien[15] [16]
  • 1328, 1335, 1346-1352, 1373-1374 –parafia jest wymieniona w spisach świętopietrza, płaci najpierw 6, potem 5, wreszcie 3 skojcy [17][18][19][20].
  • 1465 – Jan pleban Chotczy i Jakub dziedzic Chotczy zawierają układ w sprawie uposażenia kościoła parafialnego w Chotczy.
Pleban posiada: idąc od końca cmentarza do rzeki Przerii (dawna nazwa Wisły) ogród z dąbrową (merica) zwaną Sad (Szad) wraz z rolą „Szapacze”, nowo założonym stawkiem z ogrodem, rolę od tej dąbrowy przy końcu wsi w stronę rzeki Chotczy, rolę z lewej strony aż do ról kmiecych z prawem karczunku, 2 źródła, łąkę między rolą Słowikowo a rzeką Przerią z prawem karczunku, las zwany Czarne z jeziorem Nieciecza koło wsi Szczekarków, a także dziesięciny z ról dworskich i kmiecych w Chotczy, Zajączkowie,Gniazdkowie, z ról kmiecych w Szczekarkowie, obu Trzemchach, Siennie, Starej Wsi od strony Sienna, z ról dworskich w Bratkowie, z ról kmiecych niegdyś dworskich w Kobylanach Mniejszych, w Lucimi z ról położonych z tej strony rzeki i z 2 ról dworskich oraz roli Czuch w Białobrzegach[21].
  • 1470-1480 –drewniany kościół parafialny ś. Trójcy ma patronat szlachecki. Z 2 łanów kmiecych dziesięcina snopowa wartości do 6 grzywien dowożą klasztorowi świętokrzyskiemu z folwarku dziesięcinę pobiera pleban Chotczy do którego należą też pewne role i łąki w Chotczy (Długosz L.B. t.II s.567; t.III s.253).
Okręg parafialny Chotczy: Jarnołtowice, Lucimia, niegdyś Sienno z kościołem filialnym (Długosz L.B. t.II s.567-8).
  • 1476 – pleban Stanisław był w sporze z mieszczanami z Chotczy[22].
  • 1529 – dziesięcinę snopową z Chotczy i Gniazdkowa wartości 6 grzywien, a także z części Sienna i Starej Wsi oraz z łanów kmiecych w Trzemsze i cała w Zajączkowie należą do plebana Chotczy, którego dochód wynosi łącznie 29 grzywny i 22 groszy[23]
  • 1563 – okręg parafialny: Białobrzegi, Gniazdków, Zajączków[24]
  • 1569 – okręg parafialna: Chotcza, Gniazdków[9]
  • 1595 – drewniany kościół parafialny ś. Trójcy opisany jako zniszczony, niekonsekrowany. Patronat i kollacja należą do dziedzica wsi, plebana, brak innych duchownych, obok kościoła plebania. Pleban posiada las z jeziorem Białym w Szczekarkowie, obecnie okupowany przez Łaszcza, dziedzica Szczekarkowa. Był jeden ogród w Chotczy, pobierał dziesięcinę snopową z Chotczy, Gniazdkowa, Zajączkowa, Starej Wsi, Białobrzegów, Trzemchy, części Szczekarkowa i dziesięcinę pieniężna z Sienna, obecnie tylko od kmieci z Chotczy. Jest we wsi szkoła ale zniszczona[25].
  • 1601 – plebanem był Piotr Chotecki i wikarym Wawrzyniec ze Skrzynna[26].
  • 1602 – potwierdzenie układu z 1465 r.(patrz rok 1465 kalendarium)[27].
  • 1617 – w parafii był pleban i wikary[28].
  • 1662 – pozostał tylko pleban, zliczono 1072 parafian (ib.);
  • 1721 – drewniany kościół parafialny ś. Trójcy w formie krzyża, niekonsekrowany, z dwoma kaplicami (NMP i Anioła Stróża), 3 ołtarzami (ś. Trójcy, Anioła Stróża i NMP), brak dzwonnicy, patronat i kollacja należą do Jerzego Lubomirskiego.
  • 1713 – plebanem jest Wojciech Iworowski, który prowadzi od 1716 r. księgi metrykalne, brak wikarych w parafii. Do parafii należą dziesięciny snopowe z Chotczy, Zajączkowa, Gniazdkowa, Trzemchy, Starej Wsi, Lucimi (z ról z tej strony rzeki), Szczekarkowa, niegdyś z Białobrzegów, z Sienna, Bratkowa i Kobylan Mniejszych, a także z Grabowca, inaczej Jarontowic Jarnołtowice, i od 2 kmieci w Kijance. Okręg parafialny obejmuje: Chotczę., Kępa, Baranów, Białobrzegi, Gniazdków, Jarnołtowice, Kijanka, Lucimia, Zajączków i Zakrzów[29].
  • 1787 – okręg parafialny obejmuje: Chotczę, Chotczę Górną, Baranów, Białobrzegi, Gniazdków, Grabowiec, Jarnołtowice, Jarętowskie Pole, Kępę królewską, Kępę szlachecką, Kijankę, Lucimia, Zajączków i Zakrzów (Spis I 392-3);
  • 1789 – plebanem był Hieronim Solray, dochód parafii 1774 złotych 75 groszy do parafii należą wsie Gniazdków, Kępa, Kijanka i Białobrzegi[30]
  • 1802 – pleban Chotczy pobiera dziesięciny z ról zwanych Niwy w Lucimi[31].

Studenci Uniwersytetu Krakowskiego z Chotczy[edytuj | edytuj kod]

  • 1402 – Stanisław s. Marka[32]
  • 1429 – Maciej s. Dobiesława[33]
  • 1481 – Bartłomiej s. Jakuba[34]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wieś Chotcza-Józefów w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2018-01-22] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2019-03-06].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 154 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Komisja standaryzacji nazw geograficznych Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 roku w sprawie ustalania siedzib władz gmin, Dz. U. z 1999 r. Nr 110, poz. 1267
  6. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  7. a b c Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu
  8. ASK ↓, s. I/8 547v.
  9. a b Paw. ↓, s. 305.
  10. ASK ↓, s. I/8 479v, 682.
  11. Chotcza, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 637.
  12. Stanisław Meducki "Walka o życie. Żydzi w organizacjach konspiracyjnych podczas okupacji niemieckiej (1939-1944)" - ze zbioru „“Żydzi i wojsko polskie w XIX i XX w.“ IPN 2020, ISBN 978-83-8098-894-1, str. 229
  13. Krzysztof Lesiakowski „Mieczysław Moczar“ Oficyna Wydawnicza Rytm 1998, ​ISBN 83-86678-83-6​, str. 85 i 88
  14. MV ↓, s. t.I s.172,247.
  15. MV ↓, s. I 172, 247.
  16. MV ↓, s. t.II s.373,385, 432.
  17. MV ↓, s. t.I s.308, 377.
  18. MV ↓, s. t.II s.199, 207, 218, 237, 246, 255.
  19. MV ↓, s. t.IX 20, 40.
  20. Gromnicki ↓, s. 396.
  21. Wiś.Ił. ↓, s. 15-6.
  22. Kiryk 1994 ↓, s. 34.
  23. LR ↓, s. 439.
  24. LS ↓, s. r.1564-5 s.189.
  25. AVCap. ↓, s. t.III s.81-1v: t.LXV s.502-3.
  26. AV ↓, s. t.IV s.175.
  27. Wiś.Ił. ↓, s. 15.
  28. Osad.rad. ↓, s. t.II s.34.
  29. AV ↓, s. t.XX s=749-57.
  30. Osad.rad. ↓, s. t.II s.232.
  31. Wiś.Ił. ↓, s. 12.
  32. Al. ↓, s. t.I s.17.
  33. Al. ↓, s. t. s.I71.
  34. Al. ↓, s. t.I s.249.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • ASK. Archiwum Skarbu Koronnego, dział w AG.. „Archiwa Państwowe”. Sprawdź autora:1.
  • Paw.. A. Pawiński, Polska XVI w. pod względem geograficzno-statystycznym. Małopolska, t. III-IV (Źródła dziejowe, 14-15). „(Źródła dziejowe, 14-15)”. Warszawa 1886. Sprawdź autora:1.
  • MV. MV I, II- Acta camerae apostolicae, wyd. J. Ptaśnik, t. I-II, Kr. 1913.. „Wydanie Archiwalne”. Sprawdź autora:1.
  • Tadeusz Gromnicki. Świętopietrze w Polsce. „Wydanie Archiwalne”, 1908. Kraków. 
  • Wiś.Ił.. J. Wiśniewski, Dekanat Iłżecki, Radom 1909-1911.. „Historyczny opis kościołów”. Sprawdź autora:1.
  • Franciszek Kiryk: Urbanizacja Małopolski. Województwo sandomierskie XIII-XVI w. (Sandomiriana),. Kielce: Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, 1994. ISBN 83-901551-0-9.
  • LR. Księga dochodów beneficjów diecezji krakowskiej z roku 1529 (tzw. Liber retaxationum), wyd. Z. Leszczyńska-Skrętowa, 1968.. „Liber retaxationum”. Sprawdź autora:1.
  • LS. Lustracja województwa sandomierskiego 1564-1565, wyd. W. Ochmański, Wr. 1963.. „Wrocław 1963”. Sprawdź autora:1.
  • AVCap.. Acta Visitationis capituli cracoviensis, rps w AMetr.. „Wydanie Archiwalne”. Sprawdź autora:1.
  • AV. Acta Visitationis, dział w AMetr.. „Akta wizytacyjne”. Sprawdź autora:1.
  • Osad.rad.. Z. Guldon, S. Zieliński ,Osadnictwo i gospodarka powiatu radomskiego w XVI-XVIII w.,. „(Radom i region radomski w dobie szlacheckiej Rzeczypospolitej, 1-2),”. 26, 1995. Sprawdź autora:1.
  • Al.. Album studiosorum Universitatis Cracoviensis, t.I, wyd. Ż.I. Pauli, B. Ulanowski; t. II-III, wyd. A. Chmiel; t. IV, wyd. J. Zathey, przy współpracy H. Barycza; t. V, wyd. K. Lewicki, przy współpracy J. Zatheya, Kr. 1887- 1956.. „Wydanie Archiwalne”. wyd. K. Lewicki, przy współpracy J. Zatheya, Kr. 1887- 1956.. Sprawdź autora:1.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]