Powiat lipski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy polskiej jednostki administracyjnej. Zobacz też: powiat lipski w Niemczech.
Powiat lipski
powiat
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
TERYT 1.14.21.09.00.0
Siedziba Lipsko
Starosta Roman Ochyński
Powierzchnia 747,58 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

34 887[1]
• gęstość 47,1 os./km²
Urbanizacja 16,42%
Tablice rejestracyjne WLI
Adres urzędu:
Rynek 1
27-300 Lipsko
Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin miejsko-wiejskich 1
Liczba gmin wiejskich 5
Położenie na mapie województwa
Mazowsze Lipski.png
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat lipski
Powiat lipski
51°09′24″N 21°39′27″E/51,156667 21,657500
Strona internetowa
Portal Portal Polska
Mapa powiatu

Powiat lipski - powiat w Polsce (w południowo-wschodniej części województwa mazowieckiego), reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Lipsko.

Podział administracyjny[edytuj]

W skład powiatu wchodzą:

Historia[edytuj]

Powiat lipski został powołany dnia 1 stycznia 1956 roku w województwie kieleckim, czyli 15 miesięcy po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat lipski złożyło się 31 gromad, które wyłączono z z powiatu iłżeckiego w tymże województwie[2]:

Na uwagę zasługuje fakt, iż w momencie utworzenia w powiecie lipskim nie było miast; stolica powiatu Lipsko odzyskała prawa miejskie (utracone w 1868 roku) dopiero 1 stycznia 1958 roku[5].

8 maja 1958 roku z gromady Kamień z powiatu opolsko-lubelskiego w województwie lubelskim wyłączono wsie Kępa Gostecka i Kępa Solecka i włączono je do gromady Solec w powiecie lipskim[6]. Zmiana przynależności wojewódzkiej tych wsi była nietypowa, ponieważ spowodowała utworzenie eksklawy powiatu lipskiego na obszarze powiatu opolskiego (czyli na prawym brzegu Wisły).

31 grudnia 1961 roku do gromady Bąkowa przyłączono wsie Antoniów, Bielany, Czerwona, Podgórze oraz kolonię Pasieki, które wyłączono z gromady Czerwona w powiecie iłżeckim[7].

1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady i osiedla a w ich miejsce reaktywowano gminy[8]. Powiat lipski podzielono na 1 miasto i 7 gmin[9]:

Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku główna część terytorium zniesionego powiatu lipskiego znalazła się w nowo utworzonym województwie radomskim, oprócz gminy Bałtów, która weszła w skład nowego (mniejszego) województwa kieleckiego oraz gminy Tarłów, którą przyłączono do nowego województwa tarnobrzeskiego[10].

1 lutego 1991 roku miasto Lipsko i gminę wiejską Lipsko połączono we wspólną gminę miejsko-wiejską[11].

Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku w nowym województwie mazowieckim przywrócono powiat lipski[12]. W porównaniu z obszarem z 1975 roku został on zmniejszony o dwie gminy, które zmieniły przynależność wojewódzką przez przyłączenie do województwa świętokrzyskiego:

Powiat powiększono jednak o gminę Rzeczniów, należącą do 1954 roku i od 1973 roku do powiatu iłżeckiego (9 grudnia 1973 roku przemianowanego na powiat starachowicki[13]) a następnie (od czerwca 1975 roku) do województwa radomskiego.

31 lipca 2004 roku zmieniono granice powiatu lipskiego (a za razem województwa mazowieckiego) przez wyłączenie z gminy Solec nad Wisłą wsi Kępa Gostecka i Kępa Solecka i włączenie ich do gminy Łaziska w powiecie opolskim w województwie lubelskim[14]. Przyczyną tego manewru było wyjątkowe położenie tych wsi (od 1958 roku), czyli po prawej stronie Wisły; z powodu dużej odległości od najbliższego mostu, wsie te były odizolowane od pozostałych terenów gminy a także jej siedziby, Solca.

W porównaniu z obszarem z 1956 roku dawne gromady Bałtów, Okół i Pętkowice leżą obecnie na terenie powiatu ostrowieckiego a obszar dawnych gromad Ciszyca, Czekarzewice, Sulejów i Tarłów są obecnie w powiecie opatowskim (oba powiaty leżą w województwie świętokrzyskim) - pozostałe tereny są ponownie w powiecie lipskim.

Demografia[edytuj]

Liczba ludności (dane z 31 grudnia 2012):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 35 892 100 18 100 50,43 17 792 49,57
Miasto 5895 16,42 3042 8,48 2853 7,95
Wieś 29 997 83,58 15 058 41,95 14 939 41,62
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu lipskiego w 2014 roku[1].


Piramida wieku powiat lipski.png

Sąsiednie powiaty[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy