Chruścina jagodna
Wygląd
(Przekierowano z Chróścina jagodna)
![]() | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek |
chruścina jagodna |
Nazwa systematyczna | |
Arbutus unedo L. Sp. pl. 1:395. 1753 | |
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |
![]() |
Chruścina jagodna, chróścina jagodna[4], poziomkowiec, poziomkowe drzewo, drzewo truskawkowe (Arbutus unedo L.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny wrzosowatych (Ericaceae). Rośnie w regionie śródziemnomorskim, w zachodniej Europie i Azji[5][6].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b7/Arbutus_unedo_03_by-dpc.jpg/220px-Arbutus_unedo_03_by-dpc.jpg)
- Pokrój
- Wiecznie zielony krzew lub niewielkie drzewo o wysokości do 10–12 m[6].
- Liście
- Zimozielone, nagie, skrętoległe, gęsto stojące, błyszczące, szerokolancetowate o długości do 10 cm i piłkowanych brzegach[7].
- Kwiaty
- Zebrane po 40–50 w wiechy. Mają 5-działkowy kielich, zielonobiałą zrosłopłatkową i dzbankowatą koronę owłosioną od środka, 1 słupek i 10 pręcików.
- Owoce
- Mączysto-mięsiste jagody o średnicy do 2 cm. Z zewnątrz mają pomarańczowoczerwony kolor (miąższ jest żółtawy) i są jadalne, choć mdłe[6]. Wyglądem przypominają poziomki i stąd pochodzi jedna z nazw gatunkowych rośliny.
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]- Roślina jadalna: Owoce są jadalne na surowo, wykonuje się też z nich przetwory, czasami wytwarza się z nich wina lub likiery[8][9].
- Roślina ozdobna: Uprawiana jest na południu Europy[potrzebny przypis].
- Roślina lecznicza: Surowcami zielarskimi są kora i kwiaty[potrzebny przypis].
Obecność w kulturze i sztuce
[edytuj | edytuj kod]Drzewo poziomkowe występuje w herbie Madrytu. Obraz Hieronima Boscha, tryptyk Ogród rozkoszy ziemskich, w spisie dóbr hiszpańskiej korony zarejestrowano jako Obraz z owocami drzewka truskawkowego.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Escudo_de_Madrid.svg/150px-Escudo_de_Madrid.svg.png)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-13] (ang.).
- ↑ Arbutus unedo, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ H. Hülya Orak, Türkan Aktas1, Hülya Yagar, S. Selen Isbilir, Neslihan Ekinci, Fusun H. Sahin. Antioxidant activity, some nutritional and colour properties of vacuum dried strawberry tree (Arbutus unedo L.) fruit (Właściwości antyutleniające, barwa i właściwości żywieniowe liofilizowanych owoców chróściny jagodnej (Arbutus unedo L.)). „ACTA Scientiarum Polonorum. Technologia Alimentaria”. 10 (3), s. 331-338, 2011.
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-08-25].
- ↑ a b c Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6.
- ↑ J. Grau , R. Jung , B. Munker , Leksykon Przyrodniczy. Zioła i owoce leśne, Warszawa 1996: Świat Książki, s. 28 .
- ↑ mk: Oryginalne rośliny ogrodowe: nasiona warzyw i owoców do twojego ogrodu. serwis regiodom.pl, 08.04.2011. [dostęp 2012-09-30].
- ↑ Arbutus - drzewko truskawkowe. Dream-Garden. [dostęp 2012-09-30].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
Identyfikatory zewnętrzne:
- EoL: 583608
- EUNIS: 169577
- GBIF: 2882803
- identyfikator iNaturalist: 82689
- IPNI: 326526-1
- ITIS: 23629
- NCBI: 84005
- Plant Finder: 279932
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2646748
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:326526-1
- Tela Botanica: 6055
- identyfikator Tropicos: 12300004
- USDA PLANTS: ARUN4
- CoL: G6RG