Coprinus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czernidłak
Ilustracja
Czernidłak kołpakowaty (Coprinus comatus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj czernidłak
Nazwa systematyczna
Coprinus Pers.
Tent. disp. meth. fung.: 62 (Lipsk, 1797)
Typ nomenklatoryczny

Coprinus comatus (O.F. Müll.) Pers.

Coprinus Pers. (czernidłak) – rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum)[1].

Rodzaj ten utworzony został w 1797 r. przez H.Ch. Persoona[1]. Zaliczono do niego grzyby o czarnym wysypie zarodników, których blaszki a nawet całe owocniki podczas dojrzewania rozpływają się w czarną ciecz. Prowadzone w latach 90. XX w.i na początku XXI wieku badania z zakresu filogenetyki molekularnej wykazały jednak, że jest to takson polifiletyczny, a cecha rozpływania się owocników w ciecz powstawała podczas ewolucji co najmniej trzykrotnie. W związku z tym rodzaj Coprinus rozbity został na kilka rodzajów: Coprinellus, Coprinopsis, Parasola[2].

Naukowa nazwa Coprinus oznacza żyjący na łajnie[3]. Polską nazwę czernidłak podał Franciszek Błoński w 1889 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym należące do tego rodzaju gatunki opisywane były także jako bedłka, czubajka, kołpak, kołpaczek, sowa[4].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Kapelusze łuskowate, włoskowate, połyskujące lub nagie, promieniowo pofałdowane lub bruzdkowane. Blaszki początkowo blade, później szarzejące i stopniowo czerniejące, u góry przyczepione, rzadko wolne. Trzony z pierścieniem lub (rzadko) bez pierścienia. Wysyp zarodników ciemnobrązowy do czarnego. Zarodniki gładkie lub szorstkie. Trama blaszek regularna (strzępki biegną równolegle)[5].

Wszystkie gatunki Coprinus, Coprinopsis i Coprinellussaprotrofami, liczne rozwijają się na odchodach, zwłaszcza koni i była, ale nie wszystkie. Niektóre rozwijają się także na odpadach organicznych, kompoście, stertach gnijącej słomy, słomy zmieszanej z łajnem, itp[4]

Synonimy: Annularius Roussel, Coprinusella (Peck) Zerov, Ephemerocybe Fayod, Lentispora Fayod, Onchopus P. Karst., Pselliophora P. Karst., Pseudocoprinus Kühner[6].

Cechą charakterystyczną różniącą gatunki z rodzaju Coprinus od podobnych gatunków Coprinopsis, Coprinellus i Parasola jest brak promienistego żłobkowania kapelusza[2].

Gatunki występujące w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[8]. Nazwy polskie według Władysława Wojewody[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum [dostęp 2013-09-15] (ang.).
  2. a b B. Gierczyk i in.. Rare species of the genus Coprinus Pers. s. lato. „Acta Mycologica”. 46, s. 27-73, 2011 (ang.). 
  3. Coprinopsis picacea (Bull.) Redhead, Vilgalys & Moncalvo – Magpie Inkcap, First naturedata dostępu = 2020-11-13 (ang.).
  4. a b c Władysław Wojewoda, Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ISBN 83-89648-09-1
  5. Ewald Gerhardt, Stefan Łukomski (tłum.), Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie – Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2
  6. Species Fungorum [dostęp 2013-09-20] (ang.).
  7. a b c d e f Według Index Fungorum takson niepewny
  8. Index Fungorum (gatunki) (ang.). [dostęp 2013-09-20].