Cygnus (statek kosmiczny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Standardowa wersja statku Cygnus przy podejściu do ISS (misja Orb-D1, 2013)
Powiększona wersja statku podczas przygotowań do startu (misja OA-4, 2015)
Katastrofa rakiety Antares 130 (28.10.2014)
Statek Cygnus w wersjach standardowej i powiększonej
We wnętrzu statku CRS OA-4 (2015)

Cygnus – bezzałogowy, zaopatrzeniowy statek kosmiczny zaprojektowany i zbudowany przez Orbital ATK (dawniej Orbital Sciences Corporation) w ramach programu Commercial Orbital Transportation Services (COTS) ogłoszonego przez NASA. Jest on wykorzystywany do zaopatrywania Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) w związku z zakończeniem w 2011 r. eksploatacji amerykańskich promów kosmicznych. Od sierpnia 2000 r. zaopatrywanie ISS w towary odbywa się regularnie za pomocą statków bezzałogowych, takich jak rosyjskie statki Progress, a także europejskie Automated Transfer Vehicle i japońskie H-II Transfer Vehicle, co pozwoliło na wygaszenie amerykańskiego programu załogowych promów kosmicznych. NASA przewiduje, że wykorzystanie prywatnych statków Cygnus i konkurencyjnych Dragon pozwoli na zmniejszenie uzależnienia się od zagranicznych środków transportu.

W ramach programu COTS w 2006 r. NASA ogłosiła, że zwycięzcami konkursu na dostawy towarów do ISS zostały firmy Rocketplane Limited oraz SpaceX. Gdy okazało się, że Rocketplane nie będzie w stanie wywiązać się z zawartego kontraktu, został on w 2007 r. zerwany przez NASA, która ogłosiła 19 lutego 2008 r., że nowym zwycięzcą konkursu jest firma Orbital Sciences. 23 grudnia 2008 r. NASA zawarła kontrakt z Orbital Sciences na kwotę 1,9 mld USD, zakładający dostawę na ISS 20 ton towarów w ośmiu lotach w latach 2013-2016[1]. W 2015 r. kontrakt poszerzono o jedną dodatkową misję[2]

Pierwszy, próbny lot statku Cygnus początkowo planowano planowany na grudzień 2010, jednak realizacja programu uległa poważnemu opóźnieniu i pierwszego wystrzelenia dokonano dopiero 18 września 2013[3]. Rakietą nośną była Antares, znana wcześniej pod nazwą Taurus II, skonstruowana również przez Orbital Sciences.

Duże zmiany i opóźnienia w programie wprowadziła katastrofa rakiety Antares 130, która miała miejsce 28 października 2014 r., w wyniku eksplozji silnika w 1. stopniu. W rakiecie eksplodował silnik AeroJet Rocketdyne AJ-26, który stanowi zmodernizowany, jeszcze poradziecki NK-33 z niedoszłej księżycowej rakiety N1. Po katastrofie Orbital zrezygnował z dalszego użytkowania tych silników decydując się na zamianę ich na rosyjskie silniki RD-181 w następnych modelach rakiety Antares. W okresie do ukończenia nowej wersji swojej rakiety Orbital będzie korzystał z rakiet Atlas V spółki United Launch Alliance (ULA).

Konstrukcja[edytuj]

Statek Cygnus składa się z dwóch podstawowych modułów: serwisowego Service Module (SM) i towarowego Pressurized Cargo Module (PCM):

  • człon serwisowy jest oparty na platformie STAR Bus do satelitów produkowanych przez Orbital Sciences oraz zawiera elementy pochodzące z sondy Dawn. Ma masę ok. 1,8 t.
  • człon towarowy produkowany przez Thales Alenia Space oparty jest na konstrukcji hermetyzowanego modułu Multi-Purpose Logistics Module, który był dowożony do ISS w ładowniach promów kosmicznych STS. W pierwszych trzech lotach Cygnusa stosowano moduł w wersji standardowej, natomiast od czwartego lotu OA-4 będzie stosowany moduł w wersji powiększonej (enhanced).

Statek jest cumowany do ISS przy pomocy manipulatora Canadarm2 do modułu Harmony.

Parametry[edytuj]

Parametry techniczne statków Cygnus[4][5]:

Parametr Cygnus
– wersja standardowa
Cygnus
– wersja powiększona
Wysokość 3,66 m 4,86 m
Średnica PCM 3,07 m 3,07 m
Masa sucha 1,5 t 1,8 t
Pojemność 18,9 m3 27,0 m3
Ładunek 2,0 t 3,5 t (Atlas V)
3,2 t (Antares 230)
Ładunek
do usunięcia
1,2 t 1,2 t

Misje[edytuj]

Wykonane i planowane loty statków Cygnus:

Nr Data startu
(UTC)
Miejsce startu Symbol misji Nazwa własna statku
/ pełna nazwa misji
Wariant Rakieta nośna Status Uwagi
1 18 września 2013 Mid-Atlantic Regional Spaceport Orb CRS-D1 G. David Low
Orbital Sciences COTS Demo Flight
standardowy Antares 110 udana Pierwszy lot statku Cygnus; pierwsze zbliżenie do ISS; pierwsze dokowanie do ISS; drugi lot rakiety Antares. Dokowanie do ISS zostało opóźnione z powodu problemów z komputerem[6][7][8]
2 9 stycznia 2014 Orb CRS-1 C. Gordon Fullerton
Orbital Sciences CRS Flight 1
Antares 120 udana Pierwszy lot Cygnusa w ramach Commercial Resupply Service (CRS); pierwszy lot rakiety Antares z wykorzystaniem członu Castor 30B[9][10]
3 13 lipca 2014 Orb CRS-2 Janice E. Voss
Orbital Sciences CRS Flight 2
udana [11]
4 28 października 2014 Orb CRS-3 Deke Slayton
Orbital Sciences CRS Flight 3
Antares 130 nieudana Eksplozja rakiety nośnej 14 sekund po starcie[12]
5 6 grudnia 2015 Cape Canaveral, SLC-41 OA CRS-4 Deke Slayton II
Orbital ATK CRS Flight 4
powiększony Atlas V 401 udana Pierwsza misja powiększonej wersji statku Cygnus[13]
6 23 marca 2016 Cape Canaveral, SLC-41 OA CRS-6 Rick Husband
Orbital ATK CRS Flight 6
Atlas V 401 w trakcie [14]
7 24 czerwca 2016 Mid-Atlantic Regional Spaceport OA CRS-5 Orbital ATK CRS Flight 5 Antares 230 planowana [15]
8 30 grudnia 2016 Mid-Atlantic Regional Spaceport OA CRS-7 Orbital ATK CRS Flight 7 Antares 230 planowana [15]
9 2017 Mid-Atlantic Regional Spaceport OA CRS-8 Orbital ATK CRS Flight 8 Antares 230 planowana

Zobacz też[edytuj]

Inne bezzałogowe statki zaopatrzeniowe MSK (ISS)[edytuj]

Przypisy

  1. Tariq Malik, Turner Brinton: NASA Taps SpaceX, Orbital Sciences to Haul Cargo to Space Station (ang.). Space.com, 2008-12-23. [dostęp 2013-10-09]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  2. Chris Bergin: NASA lines up four additional CRS missions for Dragon and Cygnus (ang.). NASASpaceflight, 2015-03-03. [dostęp 2015-11-11].
  3. Jacek Krywko: Prywatny statek Cygnus leci do stacji kosmicznej (pol.). Wyborcza.pl, 2013-09-18. [dostęp 2013-10-09]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  4. Cygnus Fact Sheet (ang.). Orbital ATK, 2015. [dostęp 2015-11-08].
  5. ISS Payload Opportunities on Cygnus. Fact Sheet (ang.). Orbital ATK, 2015. [dostęp 2015-11-08].
  6. Computer mishap delays space station supply ship, Va. company says arrival at least 2 days off. [dostęp 2013-09-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-22)].
  7. Orbital’s Cygnus successfully berthed on the ISS. [dostęp 2013-10-08].
  8. William Graham: Orbital’s Antares launches Cygnus on debut mission to ISS (ang.). W: NASASpaceFlight.com [on-line]. 2013-09-18. [dostęp 2016-04-03].
  9. William Graham: ORB-1: Antares successfully launches Cygnus en route to ISS (ang.). W: NASASpaceFlight.com [on-line]. 2014-01-09. [dostęp 2016-04-03].
  10. ISS Commercial Resupply Services Mission (Orb-1) (ang.). [dostęp 2014-01-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-06)].
  11. William Graham: Antares lofts ORB-2 Cygnus on a path to the ISS (ang.). W: NASASpaceFlight.com [on-line]. 2014-07-13. [dostęp 2016-04-03].
  12. Jonathan McDowell: Jonathan's Space Report No. 704 (ang.). 2014-10-30. [dostęp 2014-11-09].
  13. William Graham: Cygnus returns to space via Atlas V launch (ang.). W: NASASpaceFlight.com [on-line]. 2015-12-06. [dostęp 2016-04-03].
  14. William Graham: OA-6 Cygnus launched to the ISS via Atlas V (ang.). W: NASASpaceFlight.com [on-line]. 2016-03-22. [dostęp 2016-04-03].
  15. a b Launch Schedule (ang.). W: Spaceflight Now [on-line]. [dostęp 2016-04-03].

Linki zewnętrzne[edytuj]