Cyklamen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cyklamen
Ilustracja
Morfologia (cyklamen purpurowy)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad astrowych
Rząd wrzosowce
Rodzina pierwiosnkowate
Rodzaj cyklamen
Nazwa systematyczna
Cyclamen L.
Sp. Pl. 145. 1753
Typ nomenklatoryczny
Cyclamen europaeum L.[2]
Mapa zasięgu różnych gatunków (kliknij)

Cyklamen (Cyclamen L.) – rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych. Należy do niego 20 gatunków[3][4]. Występują one w basenie Morza Śródziemnego, zwłaszcza w jego wschodniej części, poza tym w południowo-zachodniej Azji (po północny Iran). Jeden gatunek odkryty został w północno-wschodniej Somalii[4]. Zasiedlają kamieniste zarośla twardolistne, łąki alpejskie, widne lasy w miejscach skalistych, szczeliny skalne. Niektóre gatunki uprawiane są jako ozdobne[4].

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Byliny wytwarzające okrągłe bulwy rozwijające się tuż nad lub pod powierzchnią ziemi. Osiągać mogą u starych roślin (a mogą żyć co najmniej 100 lat) ponad 30 cm średnicy[4].
Liście
Mięsiste, sercowate, często z ciemnymi lub jasnymi plamami na górnej stronie blaszki. Długoogonkowe, ale rozpostarte zwykle tuż nad gruntem[4].
Kwiaty
Białe, różowe lub czerwone. Wyrastają pojedynczo na szczytach pędów i są skierowane w dół, ale 5 ich płatków korony jest skręconych i pionowo wywiniętych do góry. Kielich zrosłodziałkowy, z 5 ząbkami na szczycie. Pręcików jest 5, wystają do połowy z rurki korony, są równe, ich nitki są szerokie. Zalążnia górna, z pojedynczą komorą i szyjką[4].
Owoce
Kulistawe torebki z licznymi, lepkimi nasionami[4].

Systematyka[edytuj]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG IV z 2016)

Należy do podrodziny borowicowe (myrsinowe) Myrsinoideae, rodziny pierwiosnkowatych Primulaceae, która wraz z grupę siostrzaną rodziną hebankowatych należą do rzędu wrzosowców, grupy astrowych (asterids) w obrębie dwuliściennych właściwych (eudicots)[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal , klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe Takht. ex Reveal & Tahkt., nadrząd Primulananae R. Dahlgren ex Reveal, rząd pierwiosnkowce (Primulales Dumort.), podrząd Primulineae Burnett, rodzina pierwiosnkowate (Primulaceae Vent.), plemię Cyclameae Dumort., rodzaj cyklamen (Cyclamen L.)[5].

Wykaz gatunków[3]

Zastosowanie[edytuj]

W krajach o cieplejszym klimacie cyklameny uprawiane są w ogrodach, zwłaszcza skalnych. Popularne w uprawie są różne odmiany cyklamena perskiego[4]. W Polsce do uprawy gruntowej nadaje się głównie cyklamen purpurowy, który jest wystarczająco mrozoodporny[6]. Niektóre cyklameny (zwłaszcza perski) uprawiane są jako rośliny pokojowe.

Przypisy

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-12].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-28].
  3. a b Cyclamen. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2017-04-22].
  4. a b c d e f g h Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 201. ISBN 0333748905.
  5. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Cyclamen (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-28].
  6. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.