Czernica (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czernica
Pałac w Czernicy
Pałac w Czernicy
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat rybnicki
Gmina Gaszowice
Liczba ludności (2011) 2157[1]
Strefa numeracyjna (+48) 32
Kod pocztowy 44-282
Tablice rejestracyjne SRB
SIMC 0214126
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Czernica
Czernica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czernica
Czernica
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Czernica
Czernica
Ziemia 50°05′01″N 18°24′02″E/50,083611 18,400556

Czernicawieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie rybnickim, w gminie Gaszowice[2], w północno-wschodniej części Płaskowyżu Rybnickiego.

Nazwa[edytuj]

Według jednej z teorii nazwa wsi pochodzi od nazwy rzeki płynącej przez Czernicę - "Czarnych wód". Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa pochodzi natomiast od staropolskiej nazwy "czernica" oznaczającej borówki[3]. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Czernice podając jej znaczenie "Heidelbeerplatz" czyli po polsku "Miejsce borówek, jagód"[3].

Historia[edytuj]

Po raz pierwszy nazwa wsi pojawiła się w dokumencie z 17 marca 1317 roku, wystawionym przez żonę pierwszego poświadczonego właściciela wsi - Tomisława. Następnie miejscowość przechodziła na kolejnych właścicieli, z których ostatnim była baronowa Albina von Roth. W 1945 roku dobra dworskie zostały rozparcelowane przez Urząd Ziemski w Rybniku.

23 maja 1920 roku w Czernicy utworzone zostało gniazdo najstarszej polskiej organizacji sportowej Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Koło to podlegało organizacyjnie VIII Rybnickiemu okręgowi śląskiej dzielnicy Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół"[4][5] i należało do szeregu sekcji gimnastycznych śląskiego Sokoła. W roku 1920 niedobczyckie koło tej organizacji liczyło 56 członków[6].

W latach 1945-54 siedziba gminy Czernica. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

W latach 1880 do 1966 eksploatowano tu pokłady gipsu.

Pomniki przyrody i zabytki[edytuj]

Znajdują się tu pomniki przyrody - 4 stare lipy (obwód do 467 cm) i dąb (336 cm).

W rejestrze Narodowego Instytutu Dziedzictwa wymienione są jako zabytki:

  • pałacyk z 1865 roku[7], otoczony parkiem z lipami, klonami i kasztanami.
  • szkoła podstawowa z ok. 1900 roku przy ul. Wolności 42[7]
  • zespół szybu wentylacyjnego I "Czernica" z przełomu XIX i XX wieku, który obejmuje nadszybie z wieżą wyciągową, maszynownię i rozdzielnię[7]
  • zespół szybu wentylacyjnego II "Cecylia" z 1909-1910: maszynownia z rozdzielnią, nadszybie z wieżą wyciągową, cechownię i łaźnię[7].

Do 2007 roku w Czernicy znajdował się także unikatowy w skali województwa śląskiego piętrowy drewniany spichlerz. Jednak wskutek zaniedbań konserwatora zabytków - braku środków na jego konserwację oraz braku zgody na przeniesienie zabytku na teren Parku Etnograficznego w Chorzowie - budynek ten uległ zawaleniu[potrzebny przypis].

W Czernicy urodził się polski kompozytor muzyki poważnej Henryk Mikołaj Górecki[8].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 17 lipca 2015]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 308, 13 lutego 2013. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 10 września 2014]. 
  3. a b Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 45.
  4. "Encyklopedia powstań śląskich", Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, str. 563, hasło "Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" - dzielnica Śląska".
  5. "Działalność Towarzystwa gimnastycznego „Sokół” na ziemi rybnickiej w latach 1898–1939", Rybnicki Kurier Muzealny nr 4, czerwiec 2012
  6. "Srebrna księga Sokolstwa Polskiego na Śląsku", nakł. Wydziału Dzielnicy Śląskiej ; drukiem "Katolika", Bytom 1920.
  7. a b c d Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków na terenie województwa śląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 17 czerwca 2016]. s. 104.
  8. Małgorzata Kosińska: Henryk Mikołaj Górecki. culture.pl, listopad 2001. [dostęp 17 czerwca 2016].