Czernica (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czernica
Pałac w Czernicy
Pałac w Czernicy
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat rybnicki
Gmina Gaszowice
Liczba ludności (2011) 2157[1]
Strefa numeracyjna (+48) 32
Kod pocztowy 44-282
Tablice rejestracyjne SRB
SIMC 0214126
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Czernica
Czernica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czernica
Czernica
Ziemia 50°05′01″N 18°24′02″E/50,083611 18,400556

Czernicawieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie rybnickim, w gminie Gaszowice[2], w północno-wschodniej części Płaskowyżu Rybnickiego.

Nazwa[edytuj]

Według jednej z teorii nazwa wsi pochodzi od nazwy rzeki płynącej przez Czernicę - "Czarnych wód". Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa pochodzi natomiast od staropolskiej nazwy "czernica" oznaczającej borówki[3]. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Czernice podając jej znaczenie "Heidelbeerplatz" czyli po polsku "Miejsce borówek, jagód"[3].

Historia[edytuj]

Po raz pierwszy nazwa wsi pojawiła się w dokumencie z 17 marca 1317 roku, wystawionym przez żonę pierwszego poświadczonego właściciela wsi - Tomisława. Następnie miejscowość przechodziła na kolejnych właścicieli, z których ostatnim była baronowa Albina von Roth. W 1945 roku dobra dworskie zostały rozparcelowane przez Urząd Ziemski w Rybniku.

23 maja 1920 roku w Czernicy utworzone zostało gniazdo najstarszej polskiej organizacji sportowej Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Koło to podlegało organizacyjnie VIII Rybnickiemu okręgowi śląskiej dzielnicy Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół"[4][5] i należało do szeregu sekcji gimnastycznych śląskiego Sokoła. W roku 1920 niedobczyckie koło tej organizacji liczyło 56 członków[6].

W latach 1945-54 siedziba gminy Czernica. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

W latach 1880 do 1966 eksploatowano tu pokłady gipsu.

Pomniki przyrody i zabytki[edytuj]

Znajdują się tu pomniki przyrody - 4 stare lipy (obwód do 467 cm) i dąb (336 cm).

W rejestrze Narodowego Instytutu Dziedzictwa wymienione są jako zabytki:

  • pałacyk z 1865 roku[7], otoczony parkiem z lipami, klonami i kasztanami.
  • szkoła podstawowa z ok. 1900 roku przy ul. Wolności 42[7]
  • zespół szybu wentylacyjnego I "Czernica" z przełomu XIX i XX wieku, który obejmuje nadszybie z wieżą wyciągową, maszynownię i rozdzielnię[7]
  • zespół szybu wentylacyjnego II "Cecylia" z 1909-1910: maszynownia z rozdzielnią, nadszybie z wieżą wyciągową, cechownię i łaźnię[7].

Do 2007 roku w Czernicy znajdował się także unikatowy w skali województwa śląskiego piętrowy drewniany spichlerz. Jednak wskutek zaniedbań konserwatora zabytków - braku środków na jego konserwację oraz braku zgody na przeniesienie zabytku na teren Parku Etnograficznego w Chorzowie - budynek ten uległ zawaleniu[potrzebny przypis].

W Czernicy urodził się polski kompozytor muzyki poważnej Henryk Mikołaj Górecki[8].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 17 lipca 2015]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 308, 13 lutego 2013. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 10 września 2014]. 
  3. a b Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 45.
  4. "Encyklopedia powstań śląskich", Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, str. 563, hasło "Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" - dzielnica Śląska".
  5. "Działalność Towarzystwa gimnastycznego „Sokół” na ziemi rybnickiej w latach 1898–1939", Rybnicki Kurier Muzealny nr 4, czerwiec 2012
  6. "Srebrna księga Sokolstwa Polskiego na Śląsku", nakł. Wydziału Dzielnicy Śląskiej ; drukiem "Katolika", Bytom 1920.
  7. a b c d Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków na terenie województwa śląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 17 czerwca 2016]. s. 104.
  8. Małgorzata Kosińska: Henryk Mikołaj Górecki. culture.pl, listopad 2001. [dostęp 17 czerwca 2016].