Czernica (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Czernica w innych znaczeniach tej nazwy.
Artykuł 50°5′1″N 18°24′2″E
- błąd 39 m
WD 50°4'31"N, 18°23'59"E, 50°5'2.08"N, 18°24'2.45"E
- błąd 39 m
Odległość 981 m
Czernica
wieś
Ilustracja
Pałac w Czernicy
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat rybnicki
Gmina Gaszowice
Liczba ludności (2011) 2157[1]
Strefa numeracyjna 32
Kod pocztowy 44-282[2]
Tablice rejestracyjne SRB
SIMC 0214126
Położenie na mapie gminy Gaszowice
Mapa konturowa gminy Gaszowice, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Czernica”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Czernica”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Czernica”
Położenie na mapie powiatu rybnickiego
Mapa konturowa powiatu rybnickiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Czernica”
Ziemia50°05′01″N 18°24′02″E/50,083611 18,400556

Czernica (niem. Czernitz[3])– wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie rybnickim, w gminie Gaszowice[4][5], w północno-wschodniej części Płaskowyżu Rybnickiego.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości była wzmiankowana po raz pierwszy w 1317 roku w formie Chyrniche[6]. Jest to toponim na bazie rdzenia czern- z przyrostkiem -ica, odznaczający się szerokim polem semantycznym. Oznaczać mógł m.in. rodzaj gleby albo ciemny, gęsty las. W tym przypadku jednak przyjmuje się zazwyczaj to pierwsze znaczenie, m.in. ze względu na występowanie w dialektach śląskich rzeczownika czernica w znaczeniu czarnoziemu[7].

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Czernica[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0214132 Babia Góra część wsi
0214149 Osinki część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy nazwa wsi pojawiła się w dokumencie z 1317 roku[8]. Następnie miejscowość przechodziła na kolejnych właścicieli, z których ostatnim była baronowa Albina von Roth. W 1945 roku dobra dworskie zostały rozparcelowane przez Urząd Ziemski w Rybniku.

23 maja 1920 roku w Czernicy utworzone zostało gniazdo najstarszej polskiej organizacji sportowej Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Koło to podlegało organizacyjnie VIII Rybnickiemu okręgowi śląskiej dzielnicy Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół"[9][10] i należało do szeregu sekcji gimnastycznych śląskiego Sokoła. W roku 1920 niedobczyckie koło tej organizacji liczyło 56 członków[11].

W latach 1945-54 siedziba gminy Czernica.

W latach 1880 do 1966 eksploatowano tu pokłady gipsu.

Pomniki przyrody i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Znajdują się tu pomniki przyrody - 4 stare lipy (obwód do 467 cm) i dąb (336 cm).

W rejestrze Narodowego Instytutu Dziedzictwa wymienione są jako zabytki:

  • pałacyk z 1865 roku[12], otoczony parkiem z lipami, klonami i kasztanami.
  • szkoła podstawowa z ok. 1900 roku przy ul. Wolności 42[12]
  • zespół szybu wentylacyjnego I "Czernica" z przełomu XIX i XX wieku, który obejmuje nadszybie z wieżą wyciągową, maszynownię i rozdzielnię[12]
  • zespół szybu wentylacyjnego II "Cecylia" z 1909-1910: maszynownia z rozdzielnią, nadszybie z wieżą wyciągową, cechownię i łaźnię[12].

W Czernicy urodził się polski kompozytor muzyki poważnej Henryk Mikołaj Górecki[13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 17 lipca 2015]. [zarchiwizowane z tego adresu (26 czerwca 2015)].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 178 [dostęp 2020-12-23] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. Territoriale Veränderungen in Deutschland und deutsch verwalteten Gebieten 1874 - 1945, www.territorial.de [dostęp 2020-09-25].
  4. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. a b GUS. Rejestr TERYT
  6. Nazwy miejscowe Polski : historia, pochodzenie, zmiany. pod red. Kazimierza Rymuta. T. 2, C-D. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, 1997, s. 217. ISBN 83-85579-64-8.
  7. Słownik etymologiczny nazw geograficznych Śląska. pod red. Stanisława Rosponda i Henryka Borka. T. 2, C-E. Warszawa – Wrocław: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1985, s. 65. ISBN 83-01-05425-5.
  8. Idzi Panic: Historia osadnictwa w księstwie opolskim we wczesnym średniowieczu. Katowice 1992, s. 112.
  9. "Encyklopedia powstań śląskich", Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, str. 563, hasło "Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" - dzielnica Śląska".
  10. "Działalność Towarzystwa gimnastycznego „Sokół” na ziemi rybnickiej w latach 1898–1939", Rybnicki Kurier Muzealny nr 4, czerwiec 2012
  11. "Srebrna księga Sokolstwa Polskiego na Śląsku", nakł. Wydziału Dzielnicy Śląskiej ; drukiem "Katolika", Bytom 1920.
  12. a b c d Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków na terenie województwa śląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 104. [dostęp 17 czerwca 2016].
  13. Małgorzata Kosińska: Henryk Mikołaj Górecki. culture.pl, listopad 2001. [dostęp 17 czerwca 2016].