Dżafar al-Askari

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dżafar al-Askari
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 15 września 1887
Bagdad
Data i miejsce śmierci 29 października 1936
Bagdad
minister obrony Iraku
Okres od 17 maja 1935
do 29 października 1936
Przynależność polityczna Przymierze Irackie
Poprzednik Raszid al-Chaudża
Następca Abd al-Latif Nuri
minister spraw zagranicznych Iraku
Okres od 19 października 1931
do 3 listopada 1932
Przynależność polityczna Przymierze Irackie
Poprzednik Abd Allah ad-Damludżi
Następca Abd al-Kadir Raszid
minister obrony Iraku
Okres od 23 marca 1930
do 19 października 1931
Przynależność polityczna Przymierze Irackie
Poprzednik Nuri as-Sa’id
Następca Raszid al-Chaudża
premier Iraku
Okres od 21 listopada 1926
do 31 grudnia 1927
Przynależność polityczna Przymierze Irackie
Poprzednik Abd al-Muhsin as-Sadun
Następca Abd al-Muhsin as-Sadun
premier Iraku
Okres od 22 listopada 1923
do 3 sierpnia 1924
Przynależność polityczna Przymierze Irackie
Poprzednik Abd al-Muhsin as-Sadun
Następca Jasin al-Haszimi
minister obrony Iraku
Okres od 23 października 1920
do 16 listopada 1922
Przynależność polityczna Przymierze Irackie
Poprzednik powstanie funkcji
Następca Nuri as-Sa’id
Dżafar al-Askari
جعفر العسكري
generał generał
Przebieg służby
Lata służby 1904 - 1936
Siły zbrojne Armia Imperium Osmańskiego, Siły Zbrojne Wielkiej Syrii, Irackie Siły Zbrojne
Jednostki 6 Armia
Główne wojny i bitwy I wojna bałkańska, II wojna bałkańska, I wojna światowa, Powstanie arabskie

Dżafar al-Askari (ur. 1887 w Bagdadzie, zm. 29 października 1936) – iracki wojskowy i polityk.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był oficerem w armii Imperium Osmańskiego. Należał do organizacji oficerów arabskich Sprzysiężenie, która w 1913 postanowiła podjąć walkę o uniezależnienie się wilajetów arabskich od Turcji[1]. W czasie powstania arabskiego dołączył do sił dowodzonych przez szarifa Mekki[2].

Wziął udział w tworzeniu struktur nowo powstającego państwa irackiego. Był członkiem irackiej delegacji na iracko-brytyjską konferencję w Kairze w 1921, na której zdecydowano o utworzeniu w Iraku monarchii konstytucyjnej i mianowaniu królem Fajsala I[2]. Al-Askari został pierwszym ministrem obrony nowo powstałego państwa i skłonił ok. 600 oficerów armii tureckiej do przybycia do Iraku i wstąpienia do jego sił zbrojnych. Tym samym wojsko irackie zdominowali arabscy sunnici[2]. W listopadzie 1923 został premierem Iraku. Sprzeciwiał się postanowieniom traktatu brytyjsko-irackiego i gdy jego przyjęcie zostało przez Wielką Brytanię wymuszone w maju 1924, zrezygnował z kierowania rządem[3].

Uważany za znakomitego administratora i rozważnego polityka, w 1926 po raz drugi stanął na czele rządu. Objął również tekę ministra spraw zagranicznych[4]. Jego gabinet upadł dwa lata później z powodu niezdolności rozwiązania problemów wewnętrznych: niepokojów wśród szyitów, nieudanego wdrażania ustawy o powszechnym poborze do wojska, niezadowolenia z powodu rozwoju relacji iracko-brytyjskich. W styczniu 1928 al-Askari sam podał się do dymisji[5]. Dwa lata później wszedł do rządu Nuriego as-Sa’ida jako minister obrony; gabinet upadł po siedmiu miesiącach od utworzenia[6].

Po raz ostatni stanowisko ministerialne objął w 1935, wchodząc do rządu Jasina al-Haszimiego jako minister obrony[7]. W czasie zamachu stanu Bakra Sidkiego bezskutecznie usiłował przekonać zamachowców, by zatrzymali marsz wojsk na stolicę kraju wobec faktu, że król Ghazi I był już gotów przystać na ich żądania i zabronił wiernym sobie siłom stawiania oporu. Sidki uznał jego wystąpienie za próbę uniemożliwienia przejęcia władzy i nakazał jego zabójstwo[8].

Jego szwagrem był Nuri as-Sa’id[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tripp Ch.: Historia Iraku. Warszawa: Książka i Wiedza, 2009, s. 55-56. ISBN 978-83-05-13567-2.
  2. a b c d Tripp Ch.: Historia Iraku. Warszawa: Książka i Wiedza, 2009, s. 72-73. ISBN 978-83-05-13567-2.
  3. Tripp Ch.: Historia Iraku. Warszawa: Książka i Wiedza, 2009, s. 84. ISBN 978-83-05-13567-2.
  4. Ghareeb E., Dougherty B.: Historical Dictionary of Iraq. Scarecrow Press, 2004, s. 238. ISBN 978-0-8108-6568-6.
  5. Tripp Ch.: Historia Iraku. Warszawa: Książka i Wiedza, 2009, s. 91. ISBN 978-83-05-13567-2.
  6. Ghareeb E., Dougherty B.: Historical Dictionary of Iraq. Scarecrow Press, 2004, s. 341. ISBN 978-0-8108-6568-6.
  7. Ghareeb E., Dougherty B.: Historical Dictionary of Iraq. Scarecrow Press, 2004, s. 343. ISBN 978-0-8108-6568-6.
  8. Tripp Ch.: Historia Iraku. Warszawa: Książka i Wiedza, 2009, s. 119. ISBN 978-83-05-13567-2.