Dakowy Mokre

Dakowy Mokre

wieś
Dwór w Dakowach Mokrych. Fronton z herbami
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	nowotomyski
Gmina	Opalenica
Liczba ludności (2022)	507
Strefa numeracyjna	61
Kod pocztowy	64-330
Tablice rejestracyjne	PNT
SIMC	0592176
Położenie na mapie gminy Opalenica Dakowy Mokre
Położenie na mapie Polski Dakowy Mokre
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego Dakowy Mokre
Położenie na mapie powiatu nowotomyskiego Dakowy Mokre
52°16′14″N 16°29′05″E

Dakowy Mokre (pol. hist. ‘’Dokowo Mokre’’) – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, powiecie nowotomyskim w gminie Opalenica, 6 km na południowy wschód od Opalenicy, 10 km na południe od Buku.

Nazwa

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. Kiedyś miała inną nazwę - "Dokowo". Została odnotowana w łacińskojęzycznym dokumencie z 1399 pod staropolską nazwą „Dokowo”, 1415 „Mocre Dokowo”, 1421 „Dokkowo”, 1429 błędnie „Darowo”, 1445 „Dakowo Mokre”.

Jan Nepomucen Bobrowicz w swojej książce pod tytułem "Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Księztwa Poznańskiego" (wyd. 1846) pisze "Dakowy mokre".

Od nazwy dawnej wsi Dokowo Mokre pochodzi polskie odmiejscowe nazwisko szlacheckie Dokowskich, które notowane jest od średniowiecza.

Historia

Okolice miejscowości były zasiedlone jednak już wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. W wyniku badań archeologicznych 400 metrów nad ad dopływem Mogilnicy zlokalizowano grodzisko wklęsłe datowane na ok. VII-XII wiek, a w pobliżu osadę z ok. VI-IX wieku.

Początkowo wieś leżała w dobrach opalenickich i należała do lokalnej szlachty z rodu Barów, Dokowskich, Wierzbińskich, Bnińskich zwanych też Mosińskimi oraz Opalińskich herbu Łodzia dziedziców Opalenicy. Od 1320 osada leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1435 odnotowano ją w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1406 odnotowana jako siedziba własnej parafii. W 1510 w dekanacie Grodzisk.

Pierwszy zachowany zapis o wsi pochodzi z 1399 i odnotowuje Szymona syna Piotrka w sporze z Przybygniewem Borowskim o młyn dokowski. W 1401 dziedzicem Opalenicy i należącej do tego miasta wsi Dokowo Mokre był Teodoryk Bar zwany też Tyczem. Był on także fundatorem kościoła we wsi. W 1415 Opalenica i Dakowy Mokre było własnością kasztelana poznańskiego Mościca ze Stęszewa. W 1435 Przedpełk Mościc z Koźmina i Stęszewa sprzedał wieś Dokowo Mokre Janowi i Mikołajowi synom zmarłego Sędziwoja z Będlewa za 400 grzywien z zastrzeżeniem prawa wykupu, a w tym roku sprzedał wieś stolnikowi poznańskiemu Bieniakowi Będlewskiemu herbu Łodzia, jego bratankom, tj. Janowi z braćmi, synom Sędziwoja za 720 grzywien.

W latach 1414-1424 notowany w źródłach jest właściciel we wsiach Dokowo Mokre i Dokowo Suche Florian Dokowski noszący odmiejscowe nazwisko od miejscowości. W 1414 Florian Dokowski toczył spór z Niczkiem Vnrow z Ptaszkowa o to, czy grobla Drożyńskiego Młyna została wzniesiona na szkodę młyna dokowskiego stojącego na rz. Mogilnica w Dokowie Mokrym. Obie strony miały sprowadzić innych młynarzy jako rzeczoznawców w tej sprawie oraz zastosować się do ich orzeczenia. W 1424 Florian Dokowski z Dokowa Mokrego toczył proces z Przedpełkiem z Opalenicy.

W 1415 w kilku średniowiecznych procesach sądowych odnotowany został właściciel we wsi Dokowo Mokre Wojciech Dokowski brat Andrzeja z Dokowa Mokrego. W 1428 Wojciech oraz jego kmiecie dokowscy Błażej (określony także jako Błażej ze Strzępina) i Szymon toczyli proces z kanonikiem poznańskim Mikołajem Kickim ze wsi Januszewice, który był czasowym posiadaczem tej wsi biskupiej. W 1428 Wojciech Dokowski toczył proces z komandorem joannitów ze Świętego Jana pod Poznaniem. W latach 1428-1429 Wojciech toczył proces z opatrznym Nollą burmistrzem kościańskim. W latach 1429-1430 toczy kolejny proces z Jakuszem Jaromirskim. W 1429 zawarł ugodę z Jakubem plebanem z Drożynia i miał zapłacić mu za zniewagi oraz za meszne kwotę 4 grzywien oraz publicznie, w towarzystwie pięciu innych szlachty, w najbliższą niedzielę, po procesji na cmentarzu, pogodzić się z plebanem.

W 1442 Jan Wierzbiński dziedzic Dokowa Mokrego toczył spór sądowy z plebanem z Drożyna o dziedzinę Poświętne koło Grodziska Wielkopolskiego, którą biskup poznański przysądził kościołowi drożyńskiemu, a to od połowy zarośli zwanej „Wyrąba”. Pleban ten odnotowany został w procesie ze wszystkimi kmieciami i zagrodnikami z Dokowa Mokrego o to, że przekraczając granicę Drożyna wycięli cały las oraz gaj. Podano wysokość szkody szacowaną na 60 grzywien.

W 1445 Andrzej i Wojsław bracia niedzielni z Gryżyny sprzedali Dakowy Mokre Jarosławowi z Dokowa Suchego za 800 złotych węgierskich z zastrzeżeniem prawa wykupu. W 1445 dali oni kasztelanowi gnieźnieńskiemu Piotrowi Bnińskiemu miasto Opalenicę wraz z sąsiednimi wsiami, a w tym m. in. z Dokowem Mokrym w zamian za połowę wsi Darnowo i 6000 grzywien szer. groszy. W 1445 Piotr Bniński zapowiedział swoje dziedziny, tj. miasto Opalenica wraz z wsiami, m. in. Dakowy Mokre. W 1457 Piotr z Bnina Moszyński kanonik poznański i Maciej Bniński zwany też Mosińskim bracia niedzielni dali w podziale dóbr swojemu bratu Piotrowi Bnińskiemu miasto Opalenica wraz z wsiami, a w tym m. in. z Dakowy Mokre. W 1481 nastąpił kolejny podział dóbr pomiędzy braćmi Piotrem i Mikołajem Opalenickimi w wyniku, którego Piotr Opalenicki otrzymał m. in. Dakowy Mokre.

W 1483 Małgorzata Włoszakowska wdowa po kasztelanie santockim Piotrze Opalińskim zeznała, że Piotr chorąży poznański oraz Mikołaj bracia z Opalenicy synowie Piotra zaspokoili jej roszczenia z tytułu posagu oraz wiana, jakie miała zapisane na 1/3 fortalicjum i mieście Opalenica wraz z wsiami, m. in. Dakowem Mokrym oraz z tytułu 400 grzywien, które przez małżeństwo swoje wniosła w te dobra. W 1483 dała ona Piotrowi z Opalenicy połowę Włoszakowic wraz z przynależnościami w zamian za wsie Ptaszkowo, Ptaszkowo Małe, Dakowy Mokre oraz Drożyński Młyn we wsi Drużyń. W 1483 Anna żona chorążego poznańskiego Piotra z Opalenicy odstąpiła od wiana, jakie mąż jej zapisał na wsiach Ptaszkowo, Ptaszkowo Małe, Dakowy Mokre i Drożyńskim Młynie, ponieważ mąż zapisał jej to wiano na innych dobrach. W 1485 Małgorzata z Włoszakowic wdowa po Piotrze Opalińskim żona Piotra Chociszewskiego dała mężowi dożywotnio 400 grzywien na częściach wsi Łęka Mała i Łęka Wielka w parafii Żytowiecko, zaś swoim synom Piotrowi i Mikołajowi z Opalenicy i Włoszakowic dała wsie Dakowy Mokre, Ptaszkowo, Łękę Małą, Łękę Wielką, Uzarzewo, Święcino, Lubosz koło Kościana, Spytkówki i Drożyński Młyn.

W 1510 wieś Dakowy Mokre należała do Małgorzaty Chociszewskiej. Odnotowano w niej 15 łanów osiadłych, w tym dwa łany dawnego sołectwa; dwie karczmy osiadłe, które płaciły pani po jednej grzywnie czynszu. We wsi stała też karczma opustoszała. Gospodarowało w niej 4 zagrodników płacących pani po 4 grosze, dwóch zagrodników płacących po dwa grosze. Był także we wsi młyn zbożowy. W 1513 Jan Opaliński syn Mikołaja odziedziczył po babce Małgorzacie Gryżyńskiej zwanej też Włoszakowską wsie Dakowy Mokre i Ptaszkowo. W 1514 dziedzicami we wsi byli Jan kustosz poznański oraz Piotr z Opalenicy. W 1517 Jan Opaliński dziedzic Dokowa Mokrego. W 1527 dziedzicami wsi byli Jan i Jadwiga dzieci zmarłego Jana Opalińskiego.

W historycznych księgach podatkowych zachowały się także zapisy dotyczące wsi, pochodzące z XVI wieku. W 1530 we wsi miał miejsce pobór od 9 łanów oraz trzy grosze od karczmy. W 1563 pobrano podatki z 14 łanów, od dwóch karczm dorocznych, młyna wodnego dziedzicznego o dwóch kołach walnych, a także od dwóch komorników. W 1564 we wsi odnotowano 13 łanów. W 1581 miał miejsce pobór z 15 łanów, od 6 zagrodników, jednego komornika, od dorocznego młyna korzecznika o dwóch kołach wodnych. Odnotowano także, że dwóch karczmarzy w karczmie stojącej na połowie łana szynkowali gorzałkę .

W okresie Rzeczypospolitej Obojga Narodów wieś należała także do Chociszewskich, Niegolewskich, Raczyńskich, a po rozbiorach do Bolesława Potockiego (1870 r.). Po ślubie Felicji z Potockich z Maciejem Mielżyńskim dwór przeszedł w ręce rodziny Mielżyńskich z Iwna, a od 1932 r. do Anieli z Mielżyńskich Ostrowskiej.

Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) Dakowy Mokre należały do wsi większych w ówczesnym powiecie bukowskim, który dzielił się na cztery okręgi (bukowski, grodziski, lutomyślski oraz lwowkowski). Dakowy Mokre należały do okręgu bukowskiego i stanowiły część majątku Wojnowice, którego właścicielem był wówczas Edmund Raczyński. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 518 mieszkańców i 46 dymów (domostw).

Do przełomu XIX i XX wieku przetrwał we wsi późnogotycki, jednonawowy, murowany kościół późnogotycki, który wzniesiony został w początkach XVI wieku, a który został rozebrany przed 1901.

W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dakowy Mokre, po jej zniesieniu w gromadzie Opalenica-Wschód. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Zabytki

• Kościół w stylu neorenesansowym z 1904 r., trzeci już z kolei powstały w tym miejscu. Pierwszy budynek, jeszcze o konstrukcji drewnianej wzniósł ówczesny właściciel Opalenicy, Tycz Bar w roku 1401. Kościół drewniany przetrwał do XVI wieku, kiedy to konstrukcja drewniana została rozebrana i w 1504 r. wybudowano kościół murowany w stylu gotyckim. Inicjatorem budowy była Małgorzata Chociszewska. Kościół pod wezwaniem św. Katarzyny konsekrował w 1640 biskup poznański Jakub Dziaduski. Obecny kościół wzniesiony został w latach 1901-1904 pod kierownictwem Heliodora Matejki
• Dwór neoklasycystyczny z parkiem
• Pozostałości grodziska pierścieniowatego z VII-IX w. w odległości około 1 km na północ od wsi. Należało ono do tzw. kompleksu poznańskiego – pasa grodów rozciągających się od Poznania na zachód aż po rzekę Mogilnicę i na północ aż po zakręt Warty. Grodzisko jest poważnie zniszczone - zachowała się jedynie niewielka część wału we wschodniej części grodu w pierwotnej wysokości około 3 m, a także środkowa i zewnętrzna część wału w zachodniej partii grodu, ale do wysokości jedynie około 80 cm. We wnętrzu widoczne są ślady licznych wkopów. Na zewnątrz widoczna jest fosa, szerokości obecnie około 3 m, ale bardzo płytka. Gród w Dakowych Mokrych funkcjonował w VII/VIII-IX w ., a po jego opuszczeniu wykorzystany był ponownie w XI w. przez krótkotrwałe osadnictwo.

• 
  Kościół św. Katarzyny

Urodzeni w Dakowach Mokrych

• Marcin Milczyński – polski polityk, górnik, działacz polonijny, poseł na Sejm w II RP.
• Jan Sokołowski – polski zoolog, profesor na Uniwersytecie Poznańskim, ornitolog, popularyzator wiedzy o ptakach.

Zobacz też

• Dakowy Suche

Bibliografia

• Stefan Chmielewski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. I (A – H), hasło „Dokowo Mokre”. Wrocław: Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1982, s. 370-373. ISBN 83-04-00938-2.

Linki zewnętrzne

• Dakowy Mokre jako Dokowo Mokre, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014 .
• Dokowo Mokre, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014 .
• Opis miejscowości na stronie gminy Opalenica. opalenica.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-10)].
• Strona Dakowskiego Dworu