Dobrcz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi. Zobacz też: jezioro Dobrcz.
Artykuł 53°15′56″N 18°8′48″E
- błąd 38 m
WD 53°16'0.1"N, 18°9'0.0"E
- błąd 14 m
Odległość 268 m
Dobrcz
wieś
Ilustracja
Kościół pw. św. Wawrzyńca
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat bydgoski
Gmina Dobrcz
Sołectwo Dobrcz
Wysokość 90 m n.p.m.
Liczba ludności (2014) 1561[1]
Strefa numeracyjna 52
Kod pocztowy 86-022
Tablice rejestracyjne CBY
SIMC 0084356
Położenie na mapie gminy Dobrcz
Mapa konturowa gminy Dobrcz, w centrum znajduje się punkt z opisem „Dobrcz”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Dobrcz”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Dobrcz”
Położenie na mapie powiatu bydgoskiego
Mapa konturowa powiatu bydgoskiego, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Dobrcz”
Ziemia53°15′56″N 18°08′48″E/53,265556 18,146667

Dobrczwieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Dobrcz.

Dobrcz jest miejscowością położoną około 18 km na północny wschód od Bydgoszczy.

Nazwa wywodzi się od imienia Dobrek będącego skróceniem imienia Dobrociech, Dobrogost. w dokumentach używano nazw: Dobrech, Dobrxe, w wieku XIV Dobrz, wiek XVIII to Dubrcz i Dubrszcz. W XIX wieku ustaliła się nazwa Dóbrcz, która była powszechnie używana jeszcze w XX wieku.

Natomiast podczas zaboru pruskiego używano nazwy Dobsch.

Od XII wieku Dobrcz jest siedzibą parafii św. Wawrzyńca[2].

Dobrcz przechodził różne koleje losu. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 24 czerwca 1213 roku[3], kiedy to kanclerz Iwo Odrowąż odziedziczoną po rodzicach wieś darował klasztorowi cysterskiemu. Z 1242 roku pochodzi potwierdzenie tej darowizny przez księcia kujawskiego Kazimierza.

W drugiej połowie XIII wieku powstało nowe opactwo cysterskie w Byszewie. Było ono filią klasztoru sulejowskiego. Na jego uposażenie przeznaczono między innymi Dobrcz. Niedługo po przejęciu wsi przez cystersów, bo już w 1286 roku książę pomorski Mszczuj nadał tej wsi szeroki immunitet ekonomiczny i sądowy. Nadanie to zwalniało ludność z obowiązku udziału w wyprawach wojennych. Częściowo znosił obowiązek stróży, zwalniał ludność z obowiązków budowy i naprawy grodów oraz zniósł opłaty połowowe i mostowe. Immunitet sądowy zwalniał ludność od wszystkich sadów świeckich.

Po nadaniu księcia pomorskiego Dobrcz pozostawał w rękach cystersów jeszcze dwa lata. W roku 1288 opat Engelbert przeprowadził transakcję z biskupem kujawskim Wisławem. Polegała ona na oddaniu Dobrcza wraz z dziesięciną w zamian za tereny obecnego Koronowa, nazywanego wtedy Smeysche. Zamianę tę potwierdził książę Mszczuj w 1292 roku. W ten sposób wieś przeszła w posiadanie biskupów włocławskich i była ich własnością aż do XVI wieku. Dopiero wtedy biskup Wincenty Przerembski przeznaczył Dobrcz z okolicznymi wioskami na uposażenie dla biskupa pomocniczego. W 1557 roku właścicielem Dobrcza był biskupem pomocniczym Jan Wysscheczki. Wieś pozostała w rekach biskupów pomocniczych do 1576 roku, kiedy to biskup Stanisław Karnkowski ofiarował ją kapitule włocławskiej. Przy kapitule włocławskiej Dobrcz pozostał aż do sekularyzacji w XIX wieku.

Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 Dobrcz roku znalazł się w zaborze pruskim. Pozostał w nim aż do przyłączenia Pomorza do odrodzonej Ojczyzny w 1920 roku. Mieszkańcy wsi brali udział i ginęli na frontach I i II wojny światowej.

W 1934 roku ustanowiono Gminę Dobrcz.

Na początku II wojny światowej, 9 października 1939 roku wojska niemieckie rozstrzelały w Dobrczu około 800 osób[4]. Nie zdołano ustalić imiennej listy rozstrzelanych. Zwłoki zostały spalone przez hitlerowców.

Po wyzwoleniu w 1945 roku powrócono do organizowania życia wiejskiego i gminnego. W latach 70. oddano do użytku nowy budynek Ochotniczej Straży Pożarnej i Ośrodka Zdrowia.

Podczas okresu przełomu ustrojowego działały lokalne struktury „Solidarności”. W latach 90. wybudowano nową szkołę, a w czerwcu 2006 roku otwarto wyremontowany budynek Gminnej Biblioteki Publicznej, natomiast w roku 2009 oddano do użytku kompleks Boisk Orlik przy szkole w Dobrczu, a od 2013 została uruchomiona w Dobrczu całodobowa pomoc z dyżurem karetki pogotowia.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Dobrcz.

Pomniki przyrody[edytuj | edytuj kod]

W tej miejscowości rosły 2 pomniki przyrody[5]:

Nr Forma Nazwa Sztuk Obwód powołanie - zniesienie [cm] Lokalizacja Rok powołania Rok zniesienia Zdjęcie
1. Lipa drobnolistna pojedyncze drzewo 1 350 - b.d. w pobliżu kościoła 1991 2017 Lipa Dobrcz.jpg
2. Kasztanowiec zwyczajny grupa drzew 2 320, 330 - 360, 420 na cmentarzu katolickim 1991 2017 Kasztanowiec Dobrcz2.jpg Kasztanowiec Dobrcz1.jpg

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. BIP - Urząd Gminy Dobrcz, www.dobrcz.bip.net.pl [dostęp 2017-11-22] [zarchiwizowane z adresu 2019-04-02] (pol.).
  2. Dobrcz – Parafia pw. św. Wawrzyńca. diecezja.bydgoszcz.pl. [dostęp 2017-05-04].
  3. AGAD, Zb. dok. perg. nr 7214, Iwo, kanclerz polski, nadaje klasztorowi cystersów w Sulejowie włość Dóbrcz..
  4. Kazimierz Leszczyński "Eksterminacja ludności na ziemiach polskich wcielonych do Rzeszy" (wykaz miejscowości z terenów polskich przyłączonych do Rzeszy, w których okupant niemiecki dokonywał eksterminacji ludności, sporządzony na podstawie materiałów Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce). W: Eksterminacja ludności w Polsce w czasie okupacji niemieckiej 1939-1945. Poznań, Warszawa: Wydawnictwo Zachodnie, 1962, s. 71.
  5. Rozporządzenie nr 11/91 Wojewody Bydgoskiego z dnia 1 lipca 1991 roku.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]