Dobroszów Wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dobroszów Wielki
Państwo  Polska
Województwo lubuskie
Powiat zielonogórski
Gmina Nowogród Bobrzański
Liczba ludności (2011) 146 [1]
Strefa numeracyjna (+48) 68
Tablice rejestracyjne FZI
SIMC 0912534
Położenie na mapie gminy Nowogród Bobrzański
Mapa lokalizacyjna gminy Nowogród Bobrzański
Dobroszów Wielki
Dobroszów Wielki
Położenie na mapie powiatu zielonogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu zielonogórskiego
Dobroszów Wielki
Dobroszów Wielki
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Dobroszów Wielki
Dobroszów Wielki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dobroszów Wielki
Dobroszów Wielki
Ziemia51°46′33″N 15°15′38″E/51,775833 15,260556

Dobroszów Wielki (niem. –1936 Groß Dobritsch, 1936–1945 Großboberau[1][2]) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie zielonogórskim, w gminie Nowogród Bobrzański nad rzeką Bóbr.

Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 295.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Nazwa[edytuj]

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa miejscowości wywodzi się od polskiej nazwy określającej wartość - "dobra"[3]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą nazwę miejscowości wymienia Dobroschów podając jej znaczenie "Gutland" czyli po polsku "Dobra ziemia"[3]. Pierwotna nazwa została później przez Niemców fonetycznie zgermanizowana na Dobritsch tracąc swoje pierwotne znaczenie[3].

Historia[edytuj]

Wieś o genezie średniowiecznej - pierwsza wzmianka pochodzi z 1245 roku. Dobroszów występuje w niej jako Dobroschow w związku z tym, że został podarowany przez księcia śląskiego Bolesława Rogatkę klasztorowi augustianów w Nowogrodzie Bobrzańskim[2]. Pierwsza informacja o przynależności Dobroszowa do rodu von Steinborn pojawia się w połowie XV wieku, a z następnej, pochodzącej z około 1474 roku dowiadujemy się o innych właścicielach dóbr w Dobroszowie - rodzinie von Zwecke. Dobra dobroszowskie pod koniec XV stulecia przeszły w ręce rodziny von Unwürde, a następnie von Gladis z Gorzupii[2]. Gladisowie posiadali początkowo tylko folwark dolny, ale później powiększyli majątek o folwark górny. Ostatni właściciel z tego rodu Sigismund Heinrich sprzedał dobra w roku 1752 braciom von Bomsdorf, którzy powiększając je o ziemię kupioną od rodziny von Zeschau stali się posiadaczami całego Dobroszowa Wielkiego. Właściciele Dobroszowa od początku XIX wieku zmieniali się wielokrotnie, a jako jeden z ostatnich, przedwojennych, wymieniany jest dr Bierei z Celle[2].

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[4]:

  • dwór, z 1789 roku. W XVI wieku została wzniesiona w tej wsi pierwsza siedziba rycerska, a znajdowała się w miejscu, gdzie około połowy XVIII wieku zbudowano dwór[2]. Stanowiący element założenia dworskiego budynek zlokalizowany w centrum miejscowości, stanął w jego północno-zachodniej partii. Podczas wznoszenia dworu wykorzystano mury starszej, prawdopodobnie renesansowej budowli. Jej relikty można jeszcze dostrzec w południowej części. Przebudowa obiektu w duchu klasycystycznym miała miejsce w 1789 roku, co zapewne nastąpiło po pożarze lub katastrofie budowlanej. Pod koniec XIX wieku miały miejsce kolejne prace budowlane, ale tym razem we wnętrzu dworu. Po II wojnie światowej musiano dokonać dalszych zmian w budynku podczas adaptacji na mieszkania i biura Państwowego Gospodarstwa Rolnego. Obecnie zarządza, nim prywatny właściciel[2]. Dwór jest murowanym budynkiem założonym na planie prostokąta[5]. Od zachodu znajduje się przybudówka, mieszczącą klatkę schodową. Obiekt nakryły jest dachem mansardowym z naczółkami. Dach wieńczy sześcioboczna wieżyczka z latarnią i kopulastym hełmem. Główne wejście znajduje się w środkowej części fasady, do którego prowadzą schody z tarasem. Wejście jest umieszczone w pozornym ryzalicie, nad którym widnieje wystawka zwieńczona trójkątnym tympanonem. Pilastrami ozdobione są narożniki dworu. W silnie przekształconym wnętrzu budynku nie zachowało się żadne wyposażenie[5].


Przypisy

  1. Genealogy.net: Groß Dobritsch, Großboberau, Dobroszów Wielki
  2. a b c d e f Krzysztof Garbacz: Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego tom 1. s. 55.
  3. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 67.
  4. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego - stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 28.2.13]. s. 106.
  5. a b Krzysztof Garbacz: Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego tom 1. s. 56.

Bibliografia[edytuj]

  • Krzysztof Garbacz: Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego tom 1. Zielona Góra: Agencja Wydawnicza „PDN”, 2011, s. 55-56. ISBN 978-83-919914-8-0.