Dom Pod Orłami w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dom Pod Orłami w Warszawie
Symbol zabytku nr rej. 675 z 1.07.1965
Ilustracja
Państwo

 Polska

Miejscowość

Warszawa

Adres

ul. Jasna 1

Typ budynku

biurowiec

Styl architektoniczny

wczesny modernizm, klasycyzm

Architekt

Jan Fryderyk Heurich

Inwestor

Bank Towarzystw Spółdzielczych

Kondygnacje

6

Rozpoczęcie budowy

1912

Ukończenie budowy

1917

Odbudowano

1948-1950

Pierwszy właściciel

Bank Towarzystw Spółdzielczych

Obecny właściciel

Krajowa Rada Spółdzielcza

Położenie na mapie Warszawy
Mapa konturowa Warszawy, w centrum znajduje się punkt z opisem „Dom Pod Orłami w Warszawie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Dom Pod Orłami w Warszawie”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Dom Pod Orłami w Warszawie”
Ziemia52°14′01″N 21°00′42″E/52,233611 21,011667

Dom Pod Orłami (budynek Banku Towarzystw Spółdzielczych) – budynek projektu Jana Heuricha przy ul. Jasnej 1, róg ul. Zgoda w Warszawie.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Budynek został wybudowany w latach 1912–1917[1]. Powstał w miejscu prosektorium i kaplicy pogrzebowej Szpitala Dzieciątka Jezus[2].

Autorem orłów wieńczących narożniki był Józef Zygmunt Otto[3].

Budynek został silnie uszkodzony w 1944 roku[4]. Podczas powstania warszawskiego na skwerze przed gmachem znajdował się wówczas prowizoryczny cmentarz powstańczy, częściowo zniszczony jeszcze w czasie powstania[5].

Rzeźba orla

Budynek został odbudowany w latach 1948–1950 i rozbudowany w stronę ul. Sienkiewicza według projektu Barbary Brukalskiej[1]. W budynku ulokowano centralę Narodowego Banku Polskiego[6].

22 grudnia 1964 około godziny 18.35 przed mającym tu wówczas siedzibę III Oddziałem Narodowego Banku Polskiego miał miejsce spektakularny napad na konwój przewożący przedświąteczny utarg z Centralnego Domu Towarowego – jeden z największych tego typu napadów w historii PRL. Nieustaleni sprawcy zastrzelili dwóch strażników, a ich łupem padło ponad 1,3 mln złotych.

Obecnie budynek jest siedzibą Krajowej Rady Spółdzielczej, Muzeum Historii Spółdzielczości w Polsce oraz oddziału banku Pekao SA.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Portal Warszawa1939.pl: Dom "Pod Orłami" – Bank Towarzystw Spółdzielczych. [dostęp 2009-02-17].
  2. Józef Galewski, Ludwik B. Grzeniewski: Warszawa zapamiętana. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1961, s. 56.
  3. Jarosława Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 5. Idźkowskiego–Kawęczyńska. 1999, s. 102. ISBN 83-909794-6-2.
  4. Jarosława Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 5. Idźkowskiego–Kawęczyńska. 1999, s. 102–103. ISBN 83-909794-6-2.
  5. Marcin Napiórkowski, Ciała poległych w powstaniu jako wyzwanie logistyczne i moralne, KrytykaPolityczna.pl, 1 sierpnia 2018 [dostęp 2020-08-01] (pol.).
  6. Kronika wydarzeń w Warszawie 1945−1958. „Warszawskie Kalendarz Ilustrowany 1959”, s. 53, 1958. Wydawnictwo Tygodnika Ilustrowanego „Stolica”.