Drobnołuszczak żółtawy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Drobnołuszczak żółtawy
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina łuskowcowate
Rodzaj drobnołuszczak
Gatunek drobnołuszczak żółtawy
Nazwa systematyczna
Pluteus leoninus (Schaeff.) P. Kumm
Führ. Pilzk. (Zerbst): 98 (1871)
Pluteus leoninus 20070624wa.JPG

Drobnołuszczak żółtawy (Pluteus leoninus (Schaeff.) P. Kumm) – gatunek grzybów należący do rodziny łuskowcowatych (Pluteaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Pluteus, Pluteaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1774 r. Schaeffer nadając mu nazwę Agaricus leoninus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1871 r. P. Kumm., przenosząc go do rodzaju Pluteus[1].

Niektóre synonimy nazwy naukowej[2]:

  • Agaricus chrysolithus Batsch 1783
  • Agaricus leoninus Schaeff. 1774
  • Agaricus sororiatus P. Karst. 1868
  • Pluteus sororiatus (P. Karst.) P. Karst. 1879

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten wcześniej opisywany był jako rumieniak jaskrawy, łuskowiec jaskrwy, bedłka jaskrawa, łuskowiec żółtawy i łuskowiec żółty[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 3-6 cm, za młodu dzwonkowaty, potem szerokostożkowaty z garbem, w końcu spłaszczony. Brzeg delikatnie prążkowany[4]. Powierzchnia o barwie cytrynowożółtej, złocistej, żółtobrązowawej, u młodych okazów w środkowej części pokryta drobnymi, wyprostowanymi łuseczkami, które podczas dojrzewania owocnika przylegają do powierzchni, przez co staje się ona aksamitna[5]

Blaszki

Mają szerokość do 0,7 cm, są dość gęste, nieco wybrzuszone, zazwyczaj wolne, czasami nieco przyrośnięte. W młodych owocnikach są białe, później różowe, w końcu żółtobrązowe lub różowołososiowe[5].

Trzon

Wysokość 4-6 cm, grubość 0,2-0,8 cm, walcowaty z niewielkim zgrubieniem u podstawy, początkowo pełny, później pusty. Powierzchnia biała, tylko w dolnej części często żółtobrązowawa, delikatnie jedwabisto prążkowana. Podstawa trzonu zazwyczaj pokryta jest drobnymi łuseczkami[5].

Miąższ

Biały z żółtawym odcieniem, wodnisty, cienki. Smak nieco kwaskowaty, zapach podobny do rzodkwi[5].

Cechy mikroskopowe

Zarodniki szerokoelipsowate lub kuliste, o rozmiarach 6-8 × 5-6,5 μm. Dość licznie występują bezbarwne, wąskowrzecionowate (czasami także maczugowate) cheilocystydy o wąsko wydłużonym szczycie, zwężonej podstawie i rozmiarach 33-75 ×8-25 μm. Pleurocystydy są mniej liczne, szerokostożkowate lub wrzecionowate. Mają rozmiar 35-80 × 9-30 μm. W młodych owocnikach żółty pigment występuje zarówno wewnątrz komórek, jak i pomiędzy nimi. Końcowe strzępki łuseczek pokrywających skórkę kapelusza są długie, wrzecionowate, rzadko sepowane. Mają szerokość 6-12 μm i zawierają wewnątrz żółtawobrązowy pigment (widoczny tylko w świeżych okazach)[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

W Europie jest szeroko rozprzestrzeniony, występuje od Półwyspu Iberyjskiego po Islandię i Skandynawię. Występuje także lokalnie w Ameryce Północnej oraz w Korei i Japonii[6]. W Polsce jest niezbyt częsty[5]

Owocniki występują od maja do października pojedynczo, rzadko po kilka w lasach liściastych i mieszanych[5]. Rozwija się na martwym drewnie, głównie drzew liściastych, rzadziej iglastych, szczególnie na drewnie buków. Dość często owocniki wyrastają na drewnie zagrzebanym w ziemi, co sprawia wrażenie, jak gdyby wyrastały na ziemi[4].

Saprotrof, grzyb niejadalny[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Dzięki charakterystycznej, jaskrawej barwie jest łatwo odróżnialny od innych gatunków. Podobny jest tylko drobnołuszczak żółtonogi (Pluteus romellii), ale ma kapelusz oliwkowobrązowy, a na środku brązowy[4].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2014-09-08].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2014-09-08].
  3. Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Scienceas, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c d e f g Alina Skirgiełło: Grzyby (Mycota), podstawczaki (Basidiomycota), łuskowcowate (Pluteaceae). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 1999. ISBN 83-85444-66-1.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-09-01].