Dystrykt kietrzański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dystrykt kietrzański
Dystrykt kietrzański na mapie z 1890 roku
Dystrykt kietrzański na mapie z 1890 roku
Siedziba Opawica (1751-1756),
Kietrz (1751-1916),
Branice (1916-1945)
Data powołania 1742~1751
Data zamknięcia 1945~1972
Archidiecezja ołomuniecka (do 1777 diecezja)

Dystrykt kietrzański – zwyczajowa nazwa, jaką po wojnach śląskich i rozdzieleniu granicą terytorium diecezji ołomunieckiej (od 1777 archidiecezji) nadano temu jej obszarowi, który znalazł się w granicach Królestwa Prus. Od 1751 zorganizowany jako komisariat, od 1924 jako Wikariat Generalny, w 1938 do 1945 powiększony o część archidiecezji ołomunieckiej w granicach Kraju Sudetów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dekanat hulczyński w 1869, od 1919 większość w granicach Czechosłowacji

Do 1742 roku cały obszar diecezji ołomunieckiej znajdował się w granicach monarchii Habsburgów. W 1742 Prusy zajęły prawie cały Śląsk, w tym mały obszar wokół Głubczyc i Kietrza gdzie znajdowało się 26 parafii diecezji ołomunieckiej[1], podzielonych na trzy dekanaty: Kietrz, Hulczyn i Opawica. W 1750 roku Prusy zażądały od biskupa ołomunieckiego Ferdynanda Troyera powołania wikariusza dla tego obszaru. Tym samym w 1751 powołano biskupi komisariat do zarządzania pruską częścią diecezji ołomunieckiej, a pierwszym komisarzem został ks. Karl Fliez, proboszcz i dziekan z Opawicy. Po nim do 1916 roku urząd ten sprawowali proboszczowie Kietrza[2]. W latach 1916-1945 kiedy komisarzem był ks. Josef Martin Nathan siedziba Komisariatu mieściła się w Branicach[3].

W 1778 dla powyższych trzech dekanatów został zorganizowany archiprezbiteriat kietrzański[4]. Miejsce powstałego w 1730 dekanatu Opawica w 1794 zajął odtworzony dawny dekanat głubczycki. W 1863 dekanat kietrzański liczył 13 parafii i 3 lokalie, hulczyński 13 parafii i 1 lokalię, głubczycki 11 parafii, 2 administratury, 4 lokalie.

W 1916 Komisariat obejmował 136 tysięcy wiernych[3], w czterech dekanatach: Kietrz, Branice, Głubczyce i Hluczyn. W 1919 wyłączono obszar kraiku hulczyńskiego (i dekanatu), który znalazł się w Czechosłowacji. 19 kwietnia 1924 ks. Nathan został mianowany Wikariuszem Generalnym pruskiej części Archidiecezji Ołomunieckiej. Pozostałe w granicach Niemiec 3 dekanaty obejmowały 46 parafii i 86 042 katolików[3]. Po 1938 obszar Wikariatu Generalnego zostały poszerzony o 22 dekanaty archidiecezji ołomunieckiej z 270 parafiami, które znalazły się w granicach Kraju Sudetów. Część sudeckoniemiecka liczyła blisko 600 000 katolików, a pruska ponad 137 000[3]. Po II wojnie światowej biskup Nathan zrzekł się jurysdykcji kościelnej nad podległymi mu wcześniej parafiami. Pomimo zaniku Wikariatu Generalnego parafie w okolicach Głubczyc i Polski odtąd położone w Polsce, podlegały formalnie archidiecezji ołomunieckiej do 1972, kiedy to powstała diecezja opolska[5].

Komisarze[3][edytuj | edytuj kod]

  1. ks. Karl Fleßl (1751-1756)
  2. ks. Franz Reittenharth (1756-1784)
  3. ks. Matthäus Wlokka (1784-1796)
  4. ks. Johann Stanjek (1796-1812)
  5. ks. Franz Lauffer (1812-1837)
  6. ks. Ignatz Molerus (1838-1948
  7. ks. Karl Ullrich (1848-1875)
  8. ks. Anton Richtarsky (1882-1893)
  9. ks. Robert Sterz (1893-1907)
  10. ks. Ignatz Maiß (1907-1916)
  11. ks. Josef Martin Nathan (1916-1924, 1924-1945 jako Wikariusz Generalny)

Uwaga: w latach 1875-1882 działalność Komisariatu została zawieszona.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Karol Tomecki. Organizacja kościelna na Śląsku austriackim w drugiej połowie XVIII wieku. Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne”, 1994. 
  2. Historia parafii w Kietrzu
  3. a b c d e Benedykt Pospiszyl. Wikariat Generalny z siedzibą w Branicach. „Informator Branicki”. 5 (83), s. 16, maj 2011. ISSN 1733-6821. 
  4. G. Wolný, 1863, s. 207
  5. Historia diecezji opolskiej

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gregor Wolný: Kirchliche Topographie von Mähren. I. Abtheilung, Band 5. Brünn: Nitsch und Grosse, 1863, s. 207-346.
  • Emil Komarek, Distrikt Katscher in Recht und Geschichte, Ratibor: Oberschlesische Gesellschaftsdruckerei m.b.H. 1933.
  • Emil Komarek, Dystrykt Kietrzański. Jego podstawy prawne i dzieje. Z języka niemieckiego przełożył oraz wstępem i przypisami opatrzył Paweł Newerla, Racibórz 2014.