Edward Taylor (ekonomista)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Edward Taylor
[[Plik:Filister h.c. i kurator z ramienia Uniwersytetu w barwach Korporacji Akademickiej Baltia|240x240px|alt=Ilustracja|]]
Data urodzenia 1884
Data śmierci 1964
Zawód ekonomista
Narodowość polska
Tablica ku czci Edwarda Taylora w budynku Rektoratu UAM w Poznaniu

Edward Taylor (ur. 28 września 1884 w Kielcach, zm. 9 sierpnia 1964 w Poznaniu) – ekonomista polski, twórca tzw. Poznańskiej szkoły ekonomicznej, organizator studiów ekonomicznych i prawa skarbowego na Uniwersytecie Poznańskim, przeciwnik etatyzmu i zwolennik indywidualizmu gospodarczego, przedstawiciel neoklasycznej szkoły w ekonomii, działacz narodowy, publicysta walczący o wolność gospodarczą i rozwój klasy średniej, radny w radzie miejskiej Poznania (1930–1932), tłumacz klasyki ekonomii (w tym J. S. Milla).

Działalność naukowa[edytuj]

Od 1919 był długoletnim profesorem Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Akademii Handlowej w Poznaniu, a po 1945 wykładał ekonomię polityczną na Uniwersytecie Łódzkim. Założył i zorganizował studia ekonomiczne na uniwersytecie w Poznaniu, oraz – co stanowiło novum – na wydziale prawa. Jego działalność na uczelni, jak i pisarska, charakteryzująca się wielką charyzmą, intelektualnym zdyscyplinowaniem i niekonwencjonalnością, zyskała wysoką renomę dla Uniwersytetu oraz przysporzyła Taylorowi miano autorytetu naukowego.

Ze spółdzielczości jako pierwszy w Polsce stworzył dyscyplinę naukową. Udzielał się m.in. w ruchu spółdzielczym oraz Izbie Przemysłowo-Handlowej, która w 1926 założyła – m.in. za Jego pośrednictwem – Wyższą Szkołę Handlową. W 1918 współtworzył Towarzystwo Ekonomistów i Statystyków Polskich (współtworzące potem PTE), a od 1922 redagował serię Poznańskie Prace Ekonomiczne, gdzie publikował najlepsze dysertacje swych uczniów. Od 1921 Filister honoris causa, Protektor i Kurator z ramienia senatu Uniwersytetu Poznańskiego Korporacji Akademickiej Baltia. W 1945 należał do grona współzałożycieli Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego, a od 1930 był członkiem-korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności (od 1946 członek czynny). Od 1946 był również członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.

Jego rozprawa habilitacyjna O istocie współdzielczości, powstała w latach I wojny światowej, była wznawiana jeszcze po 1945, zasługuje na miano znakomitej monografii tego ruchu. W 1919 ukazała się Statyka i dynamika w teorii ekonomii.

Między 1924 a 1926 zajmował się inflacją w Polsce i opublikował w tym czasie: Inflacja polska (1926) i Druga inflacja polska (1926). Wniósł także znaczny wkład do teorii ekonomii (ekonomika teoretyczna) oraz przyczynił się do utworzenia poznańskiego ośrodka myśli ekonomicznej. Zajmował się również historią myśli politycznej, polityką ekonomiczną i przemysłową (O istocie współdzielczości, Historia rozwoju ekonomiki).

Jego główne prace: Wstęp do ekonomiki (tomy 1-2, 1936–1938), Teoria produkcji (1947), Historia rozwoju ekonomiki (tomy 1-2, 1957–1958).

Działalność polityczna[edytuj]

Edward Taylor przed odzyskaniem niepodległości działał w organizacji filomackiej „ZET”. Od tego czasu był przyjacielem Romana Dmowskiego. Był członkiem Ligi Narodowej[1]. Do wybuchu II wojny światowej należał do Narodowej Demokracji. W latach 1921–1924 był członkiem Rady Naczelnej Związku Ludowo-Narodowego. Wypowiadał się krytycznie nt. przewrotu majowego i rządów sanacji.

Kurator Korporacji Akademickiej[edytuj]

Uczestnik licznych spotkań na początku lat 20. z dr. Romanem Dmowskim, dr. Czesławem Meisnerem, dr. Heliodorem Święcickim, dr. Kazimierzem Hącią, dr. Kazimierzem Bajońskim i wydawcą Jarosławem Leitgeberem z udziałem zaproszonych profesorów i wyższego duchowieństwa. W wyniku tych spotkań, na których gościli byli Filomaci Pomorscy, a ówcześni członkowie Akademickiego Koła Pomorskiego[2], zdecydowano poprzeć ideowe i programowe założenia Polskich Korporacji Akademickich zrzeszonych w Związku Polskich Korporacji Akademickich, z jednoczesnym zamiarem upowszechnienia ich korzystnego, rodzimego, narodowego wizerunku w polskim społeczeństwie. W rezultacie tych dążeń rychło zawiązała się jedna z najprężniejszych tego rodzaju organizacji Korporacja Studentów Uniwersytetu Poznańskiego Baltia. W skład pocztu honorowego Baltii weszli oczywiście niektórzy uczestnicy tych spotkań, ludzie z kręgu najbliższych przyjaciół Romana Dmowskiego, starsze pokolenie filomatów pomorskich, m.in. dr Kazimierz Bajoński, dr Edward Taylor, a także Jan Kasprowicz, gen. Józef Haller, ks. Józef Prądzyński, Stefan Łaszewski oraz wielu innych działaczy niepodległościowych i narodowych, na czele z Protektorem Korporacji Filistrem h.c. Romanem Dmowskim. Osobistości te odgrywały ważną rolę w życiu młodych akademików, a potem także w pełni wykształconych ludzi, i tych, którzy polegli za Ojczyznę.

Synowie[edytuj]

Taylor z małżeństwa zawartego w 1911 z Wandą Wybranowską miał czterech synów:

  • Leona (1913–2000) – doktor praw; znany w Poznaniu adwokat; sędzia Trybunału Stanu; działacz MW i OWP; Prezes 1933/34 i Filister monarchistycznej Korporacji Akademickiej Corona; Prezes Koła Prawników i Ekonomistów w 1934/35;
  • Stanisława (1918–1939) – student Politechniki Lwowskiej; poległ w kampanii wrześniowej w Puszczy Kampinoskiej;
  • Jana (ur. 1925) – inżynier elektryk;
  • Karola Taylora (1928–1997), polskiego biochemika; profesor i rektor Uniwersytetu Gdańskiego, założyciel i organizator Wydziału Biologii.

Przypisy

Prace Edwarda Taylora[edytuj]

Bibliografia[edytuj]