Ekofilozofia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ekofilozofia stanowi samodzielną naukę filozoficzną charakteryzującą się określoną epistemologią i metodologią. Jest to nurt filozoficzny, gdzie w centrum zainteresowania znajduje się środowisko przyrodnicze i społeczne, a w szerszym ujęciu cały ekosystem ziemski wraz z otoczeniem.

Dziedzina ta zajmuje się badaniem istoty i natury środowiska społeczno-przyrodniczego wraz z jego właściwościami ilościowymi i jakościowymi oraz dwustronnymi związkami przyczyno-skutkowymi pomiędzy środowiskiem a antroposferą.

Zasadniczą strukturę przedmiotową tej nauki stanowią zagadnienia:

  • ogólnofilozoficzne związane z istotą i naturą środowiska społeczno-przyrodniczego, jego właściwościami ilościowymi i jakościowymi wraz z zachodzącymi w nich zmianami. Pogłębione rozważania w tym ujęciu stają się podstawą do oceny aktualnego stanu środowiska, jego przemian i wpływu na życie i zdrowie człowieka[1],
  • antropologiczne dotyczące demografii, ontogenezy, migracji ludności, a także pozostałych zagadnień z tej dziedziny tj. nauka, technika, technologia, sztuka i religia[2],
  • aksjologiczne będące wynikiem wartościowania ludzkiego życia i zdrowia. W ramach koncepcji ekofilozofii życie i zdrowie człowieka ujmowane jest jako wartość najwyższa, ale nie absolutna, natomiast środowisko społeczno-przyrodnicze stanowi wartość podstawową i dobro wspólne[3],
  • edukacyjne traktujące o takim wychowaniu sozologicznym w rodzinie, szkole, środkach masowego przekazu, ośrodkach wiary i edukacji, które umożliwia kształtowanie wrażliwości na wartości środowiska społeczno-przyrodniczego[4].

W ujęciu praktycznym nurt ten umożliwia szeroko rozumiane zastosowanie nauki w ekosystemie.

W ujęciu teoretycznym natomiast ekofilozofia umożliwia poznanie ekosystemów o różnym poziomie złożoności.

Odmiennie, niescjentyczne ujęcie ekofilozofii prezentuje od lat 70-tych XX w. profesor Henryk Skolimowski. Jego źródłowe ujęcie filozofii ekologicznej przyjęło się określać jako eko-filozofia[5].

Teoretyczne podstawy ekofilozofii[edytuj | edytuj kod]

Źródeł teoretycznych ekofilozofii upatrywać można w:

  • filozofii ekologii, która ujmowana jest jako podstawowa teoria i metodologia ekologii[6],
  • ekologii człowieka, która stanowi syntezę antropologii przyrodniczej, ekologii i nauk medycznych[7],
  • ekologii humanistycznej, będącej analizą życia człowieka w jego aspekcie ludzkim i osobowym[8],
  • ekologii głębokiej stanowiącej analizę zagadnień związanych z kryzysem i katastrofami ekologicznymi, a także z upadkiem wartości moralnych człowieka[9],
  • ekozofii,
  • filozofii kryzysu ekonomicznego, która stanowi syntezę zagadnień z zakresu etyki, prawa, polityk i ekonomii w odniesieniu do kryzysu ekologicznego[10],
  • ujęciu systemowo informacyjnym ekorozwoju interpretowanym jako prognoza rozwoju człowieka i rozwoju zrównoważonego środowiska[11],
  • praktycznej filozofii przyrody ujmującej szereg zagadnień praktycznych i bioetycznych z zakresu kryzysu ekologicznego[12] .

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. S. Zięba, Życie w aspekcie ekologicznym, Człowiek i przyroda (1995) Nr 2, s. 5-21
  2. N. Wolański, Rozwój biologiczny człowieka, WN PWN, Warszawa 2005
  3. Z. Piątek, Dylematy etyki środowiskowej, w: Ekofilozofia i bioetyka, s. 43-64
  4. Edukacja ekologiczna wobec współczesności i wyzwań przyszłości, Przyroda i Człowiek, Zeszyt Specjalny, Opole-Pokrzywna 1995
  5. Andrzej Papuziński: Wokół eko-filozofii. Księga jubileuszowa ofiarowana Profesorowi Henrykowi Skolimowskiemu dla uczczenia siedemdziesięciolecia urodzin. Bydgoszcz: Wydawn. Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego, 2001., 2001, s. 411. ISBN 83-7096-425-7.
  6. Z. Hull, Filozofia ekologii jako nowa dziedzina filozofowania, TOP Kurier, Toruń 1996, s. 9-29
  7. N. Wolański (red.), Czynniki rozwoju człowieka. Wstęp do ekologii człowieka, PWN, Warszawa 1972
  8. K. Waloszczyk, Kryzys ekologiczny w świetle ekofilozofii, WPŁ, Łódź 1996, s. 228-241
  9. D. Kiełczewski, Wybrane nurty filozofii ekologicznej, WFUW, Białystok 1993, s. 5-32
  10. Z. Piątek, Filozoficzne korzenie kryzysu środowiskowego, w: Człowiek i środowisko, s. 43-50
  11. L. Michnowski, Czy regres człowieczeństwa? LTN, Warszawa 1999
  12. J. M. Dołęga, W kierunku ekofilozofii, w: Ekofilozofia i bioetyka, s. 19-25