Migracja ludności

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Państwa wg udziału imigrantów w ogóle populacji:
ponad 50% od 20% do 50% od 10% do 20% od 4% do 10% od 1% do 4% poniżej 1% brak danych

Migracja – wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przemieszczanie się ludności jest całkowicie naturalnym zjawiskiem i występowało we wszystkich czasach. Nasilenie się migracji może nastąpić m.in. z przyczyn złej sytuacji gospodarczej w miejscu zamieszkania (migracje ekonomiczne) lub sytuacji politycznej nie odpowiadającej migrującym (migracje polityczne).

Osobnym zjawiskiem są migracje ze wsi do miast.

Podział migracji[edytuj]

Migracje można podzielić ze względu na:[potrzebny przypis]

  • zasięg:
  • czas trwania:
    • czasowe, w tym sezonowe i wahadłowe,
    • trwałe.
  • cel:
    • turystyka,
    • lecznictwo,
    • pielgrzymki,
    • zarobki,
Chińska emigracja do USA
  • formy migracji:
    • emigracja – wyjazd,
    • imigracja – przyjazd,
    • reemigracja – powrót z emigracji czasowej,
    • uchodźstwo – ucieczka,
    • ewakuacja – zorganizowana przez państwo w celu uniknięcia spodziewanego zagrożenia,
    • repatriacja – powrót obywateli z obcego terytorium zorganizowany przez ich państwo,
    • przesiedlenie (transfer) – przesiedlenie obywateli danego państwa w ramach jego granicy,
    • deportacja – przymusowe przesiedlenie danej osoby lub grupy osób na peryferie danego państwa lub poza jego granice

Mobilność ludności[edytuj]

Mobilność ludności, czyli skłonność do zmiany miejsca zamieszkania wykazuje znaczne różnice. Do najwyższych należy mobilność ludności w Stanach Zjednoczonych, niższa jest w Europie Zachodniej, a bardzo niska w Polsce[potrzebny przypis].

Duża mobilność ludności przyczynia się do zmniejszenia różnic społecznych i ekonomicznych pomiędzy regionami. Jest też bardzo korzystna z ekonomicznego punktu widzenia i przyczynia się do zmniejszenia bezrobocia o wyraźnej strukturze regionalnej[potrzebny przypis].

Czynniki wpływające na migracje[edytuj]

Przy analizie zjawiska migracji bierze się pod uwagę dwie grupy czynników wpływających na nie:[potrzebny przypis]

  • czynniki wypychające – wywołują chęć opuszczenia danego miejsca,
  • czynniki przyciągające – dają jakąś alternatywę i skłaniają do przyjazdu do danego miejsca.

Migracja natrafia jednak na pewne przeszkody, które stanowią główne przyczyny małej mobilności ludności. Należą do nich:[potrzebny przypis]

  • bariery polityczne – prawdopodobnie główna przyczyna niskiej mobilności ludności w skali świata,
  • bariery językowe – jedna z głównych przyczyn niskiego poziomu migracji międzynarodowej w Unii Europejskiej i na innych obszarach bez barier politycznych,
  • bariery kulturowe,
  • bariery infrastrukturalne – np. słaby rozwój mieszkalnictwa (ważne w Polsce).

Modele migracji[edytuj]

Istnieją różne modele migracji. Po 1945 roku zostały wyróżnione cztery najważniejsze:

  • Klasyczny model migracji – pomimo pewnych limitów ilościowych, migrantów generalnie zachęca się do przyjazdu, gwarantuje się im obywatelstwo. Ta kategoria dotyczy tak zwanych „narodów imigrantów”, a więc USA, Kanady, Australii.
  • Kolonialny model migracji – dotyczy dawnych imperiów kolonialnych, głównie Wielkiej Brytanii i Francji. Zakłada on faworyzowanie imigrantów z dawnych kolonii kosztem tych z innych krajów.
  • Model gastarbeiterów – zakłada politykę przyjmowania imigrantów jako pracowników na określony czas, bez udzielania im obywatelstwa (nawet pomimo długotrwałego pobytu w kraju). Przykładem są tu Niemcy, Szwajcaria i Belgia.
  • Imigracja nielegalna – samowolne przekraczanie granicy bądź też pozostawanie w kraju przyjazdu po upływie terminu, np. wizy turystycznej. Nielegalni imigranci automatycznie stają się marginesem społecznym.

Zdrowotne aspekty migracji[edytuj]

Migracja jest przyczyną sytuacji stresowych, wpływających na stan zdrowia i wymagających podejmowania zróżnicowanych strategii obronnych organizmu[1].

Nowe tendencje w migracji[edytuj]

Na podstawie analiz tendencji migracyjnych, Stephen Castels wyróżnił cztery tendencje, które będą kształtowały wzory migracji w najbliższym czasie:[potrzebny przypis]

  • Nasilenie – migracje będą liczniejsze niż kiedykolwiek przedtem;
  • Zróżnicowanie – brak możliwości określenia konkretnych fal migracji (np. emigracja zarobkowa), imigranci będą należeć do bardzo różnych grup społecznych i etnicznych;
  • Globalizacja – migracje stopniowo obejmą cały świat, wiele krajów będzie źródłem i celem migrantów;
  • Feminizacja – większość migrantów będą stanowiły kobiety.

Migracje łańcuchowe[edytuj]

Występują także tzw. migracje łańcuchowe. Okazuje się, że migranci z danego państwa, regionu czy miejscowości mają tendencję do skupiania się w tych samych miejscach w krajach docelowych migracji. Wynika to z dostępu do informacji wśród migrantów oraz potrzeby zapewnienia sobie poczucia bezpieczeństwa poprzez życie w jednej wspólnocie[potrzebny przypis].

Nowa migracja[edytuj]

Pod pojęciem „nowej migracji” kryje się zmiana wzorców migracji w Europie, która jest wynikiem zakończenia zimnej wojny, zakończenia konfliktów na terenie byłej Jugosławii i pogłębiania integracji europejskiej[potrzebny przypis].

Migracje zarobkowe[edytuj]

Muzyk-imigrant na ulicy w Oslo

Migracja zarobkowa (także, emigracja zarobkowa) zachodzi wtedy, gdy powodem wyjazdu (opuszczenia) kraju ojczystego są względy ekonomiczne. Migracje zarobkowe stają się dominującymi migracjami w Europie. Na rzecz migracji powodowanych kryterium zarobkowym, pierwsze miejsce utraciły emigracje polityczne i klasyczne[potrzebny przypis].

Migracja w prawie międzynarodowym[edytuj]

Strony Konwencji o Ochronie Praw Migrantów:

     Podpisanie i ratyfikacja

     Przystąpienie lub sukcesja

     Podpisane bez ratyfikacji

18 grudnia 1990 r. rezolucją 45/158 została uchwalona przez Zgromadzenie Ogólne ONZ Międzynarodowa Konwencja o Ochronie Praw Wszystkich Pracowników - Migrantów i Członków Ich Rodzin[2]. Weszła w życie 1 lipca 2003 r. po uzyskaniu 20 ratyfikacji. Należy do niej 48 państw[3]. Depozytariuszem jest Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Konwencja wzorowana jest na Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka i Międzynarodowych Paktów Praw Człowieka.

Migrujący pracownicy i członkowie ich rodzin mogą opuścić jakikolwiek kraj, również kraj ich pochodzenia, mają również prawo powrotu do swego kraju (art. 8). Zakazane są tortury (art. 10), praca przymusowa dopuszczalna tylko w takim zakresie w jakim jest to uzasadnione np. z wyroku sądu czy z powodu walki z klęską żywiołową (art. 11). Gwarantowana jest wolność wyznania (art. 12) i opinii (art. 13) z ograniczeniami wyrażania uzasadnianymi koniecznością ochrony bezpieczeństwa, porządku, zdrowia i moralności publicznej lub wolności i praw innych osób. Migranci mają prawo do prywatności (art. 14), własności (art. 15), wolności i bezpieczeństwa osobistego (art. 16). Zabronione są pozbawienie wolności z powodu niedopełnienia obowiązków wynikających z umowy o pracę (art. 20) i zbiorowe wydalenia (art. 22).

Normy prawne chroniące migrantów znajdują się także w Konwencji MOP Nr 97 z 1949 [4] oraz Konwencji nr 143 z 1975 [5]. Zabroniona jest dyskryminacja migrantów z powodu narodowości, rasy, religii lub płci. Legalni migranci mają prawo do wynagrodzenia, łącznie z zasiłkami rodzinnymi, urlopu, czasu pracy itp. nie mniej korzystnych niż te, jakie strona zapewnia swoim własnym obywatelom. Każda ze stron Konwencji nr 143 jest zobowiązana do wstrzymania potajemnych ruchów migracyjnych i nielegalnego zatrudniania migrantów. Strony powinny powinny współdziałać w tej sprawie.

Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 15 listopada 2000 r. uchwaliło Protokół przeciwko przemytowi migrantów drogą lądową, morską i powietrzną[6]. Przemyt migrantów oznacza organizowanie, w celu uzyskania, bezpośrednio lub pośrednio, korzyści finansowej lub innej korzyści o charakterze materialnym, nielegalnego wjazdu osoby na terytorium Państwa-Strony, którego taka osoba nie jest obywatelem lub w którym nie posiada stałego miejsca zamieszkania. Każda ze Stron zobowiązuje się do ułatwienia i przyjęcia z powrotem, bez zbędnej zwłoki, osób przemycanych, które są jego obywatelami lub posiadają prawo stałego pobytu na jego terytorium w chwili ich powrotu. Strona ta powinna zapewnić, by powrót migrantów odbył się w sposób zorganizowany oraz z należytym poszanowaniem ich bezpieczeństwa i godności. Protokół nie narusza praw ani zobowiązań państw i osób wynikających z prawa międzynarodowego, w tym prawa humanitarnego czy ochrony praw człowieka, zwłaszcza Konwencji z 1951 r. i Protokołu z 1967 r. o uchodźcach oraz zawartej w nich zasady niewydalania.

Strony powinny rozstrzygać spory dotyczące interpretacji lub stosowania Protokołu w drodze negocjacji. Spór którego w rozsądnym czasie nie zdołano rozstrzygnąć, zostanie, na wniosek jednej ze Stron, przekazany do arbitrażu. Jeśli w ciągu 6 miesięcy od daty wniosku o arbitraż Strony nie zdołają uzgodnić procedury arbitrażowej, wówczas każda ze Stron może przedłożyć spór Międzynarodowemu Trybunałowi Sprawiedliwości (art. 20 Protokołu).

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Giddens Anthony: Socjologia, Warszawa 2004.
  • Szacka Barbara: Wprowadzenie do socjologii, Warszawa 2003.
  • Kaczmarczyk Paweł: Raport „Współczesne migracje zagraniczne Polaków – skala, struktura i potencjalne skutki dla rynku pracy”, Warszawa 2007.
  • Raport firmy KPMG: Migracja pracowników – szansa czy zagrożenie.
  • Salt John, Clarke James, Wanner Philippe: International Labour Migration. Strasbourg, 2005.
  • Castles Stephen, Miller Mark: The Age of Migration. London-New York, 2008.
  • Termiński Bogumił: Międzynarodowa ochrona pracowników migrujących. Warszawa, 2011.
  • Termiński Bogumił: Przesiedlenia inwestycyjne. Nowa kategoria migracji przymusowych, Warszawa, 2012.
  • Galicki Zdzisław: Prawnomiędzynarodowa ochrona uchodźców a polskie prawo wewnętrzne. Warszawa, 1994.

Linki zewnętrzne[edytuj]