Elchanan Cajtlin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Grób Elchanana Cajtlina na cmentarzu żydowskim w Warszawie

Elchanan[1] Cajtlin (jid. אלחנן צײַטלין; ur. 15 marca 1902 w Rohaczewie koło Homla, zm. 15 grudnia 1941 w Warszawie) – polski dziennikarz i poeta żydowskiego pochodzenia, także działacz polityczny i społeczny, początkowo związany z ruchem fołkistowskim, a później syjonistycznym. Jako pisarz tworzył w języku jidysz i podpisywał się po żydowsku Elchanan Zeitlin.

Był młodszym synem Hilela Cajtlina (1872–1942), bratem Arona Cajtlina (1889–1976) oraz ojcem początkującego poety Dawida Cajtlina.

Początkowo uczył się w warszawskim gimnazjum rosyjskim, później w gimnazjum polsko-rosyjskim. Uczęszczał tam do 1920, kiedy to na rok wyjechał z bratem do Palestyny. Po powrocie do Polski podjął studia medyczne na Uniwersytecie Warszawskim, których jednak nie ukończył. Początkowo był związany z fołkistami, współtworzył organizacje młodzieżowe i akademickie tego ruchu, był także sekretarzem generalnym partii w Warszawie i liderem frakcji narodowo-socjalistycznej [2].

Wkrótce potem jednak przyłączył się do ruchu syjonistycznego. Był sekretarzem generalnym warszawskiego oddziału Towarzystwa Ochrony Zdrowia Ludności Żydowskiej w Polsce i sekretarzem Zrzeszenia Pisarzy i Dziennikarzy Żydowskich w Warszawie. Publikował w takich tytułach, jak: Dos Fołk, Di Tribune, Ilustrirte Woch, Der Jud i Ha-Tor (czasopismo wydawane w Jerozolimie). Przez pewien czas był redaktorem kroniki warszawskiej w Der Moment. Był czołowym publicystą i krytykiem teatralnym w Unzer Express i Express.

Po wybuchu II wojny światowej uciekł do Lwowa. Po krótkim czasie wrócił jednak do Warszawy i trafił do getta. Tam organizował życie kulturalne i społeczne, m.in. działał w Żydowskiej Samopomocy Społecznej oraz pracował w Joincie. Zmarł na tyfus pod koniec 1941. Jest pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej (kwatera 31, rząd 3)[3][4]. Jego syn Dawid, początkujący poeta, został zamordowany przez hitlerowców, zanim zdążył opublikować swoje pierwsze wiersze.

Książki[edytuj | edytuj kod]

  • Dos cijonisze Erec Jisroel in licht fun perzenłeche beobachtungen (jid. Syjonistyczna Ziemia Izraela w świetle osobistych obserwacji, 1922),
  • A bichełe lider (tomik wierszy, 1931),
  • In a literarariszer sztub (t. 1 1937, t. 2 wydany pośmiertnie przez brata Aarona w Buenos Aires w 1947),
  • Buch un bine (jid. Książka i scena, 1939)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. W literaturze spotykane są również inne formy jego imienia: Elchonon i Elkanan
  2. Wbrew nazwie niemającej nic wspólnego z narodowym socjalizmem.
  3. Grób Elchanana Cajtlina w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej
  4. Cmentarze m. st. Warszawy. Cmentarze żydowskie. Warszawa: Rokart, 2003. ISBN 83-916419-3-7.