Homel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Homel
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Białoruś
Obwód Coat of arms of Homyel Voblast.svg homelski
Powierzchnia 135,34[1] km²
Populacja (2015)
• liczba ludności
• gęstość

527 691[2]
3899 os./km²
Nr kierunkowy (+375) 232(2)
Kod pocztowy 24600–24699
Tablice rejestracyjne 3
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Homel
Homel
Ziemia52°25′N 30°59′E/52,416667 30,983333
Strona internetowa
Portal Portal Białoruś

Homel (biał. i ros. Гомель; jid. האָמל, Homl) – miasto obwodowe położone na południowo-wschodniej Białorusi nad rzeką Soż, stolica obwodu i rejonu homelskiego. Drugie najludniejsze miasto kraju oraz najludniejsze miasto na Polesiu.

Liczba mieszkańców: 527,7 tys. (2015)

Gospodarka[edytuj]

W mieście rozwinął się przemysł maszynowy, chemiczny, elektrotechniczny, metalowy, drzewno-papierniczy, szklarski, przetwórstwa spożywczego.

W mieście znajduje się stacja kolejowa Homel.

Historia[edytuj]

Średniowiecze[edytuj]

Na prawym brzegu rzeki Soż w epoce żelaza funkcjonowało grodzisko, na którego miejscu w X–XI w. wybudowano gród obronny, który należał do Rusi Kijowskiej. W XII wieku grodzisko leżało w granicach księstwa czernihowskiego[3]. Homel był przedmiotem sporów między okolicznymi książętami, przechodził kolejno w ręce książąt smoleńskich, czernihowskich i siewierskich. W XIII był atakowany przez Mongołów.

W granicach Litwy i Polski[edytuj]

Historyczny herb Homla

W 1335 zdobyty przez księcia Olgierda i włączony do Wielkiego Księstwa Litewskiego, po czym wybudowano tu drewniany zamek[3]. W latach 14061419 Homel był zarządzany przez urzędników litewskich, po czym do 1435 należał do księcia Świdrygiełły. Król Polski Kazimierz Jagiellończyk podarował gród ruskiemu księciu Siemionowi Możajskiemu, który w 1500 r. zdradził Rzeczpospolitą i przyłączył Homel do Księstwa Moskiewskiego[3]. W 1535 r. Homel został odzyskany dla Rzeczypospolitej przez hetmanów Jerzego Radziwiłła i Jana Amora Tarnowskiego[3]. W tym samym roku Homel został siedzibą starostwa[3]. W 1560 Homlowi nadano herb. Od 1566 roku w granicach województwa mińskiego. Od 1569 na mocy unii lubelskiej część Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego. W czasie wojen z Kozakami i Moskwą wielokrotnie zdobywany i odbijany. W czerwcu 1651 homelski zamek został obroniony przed szturmami kozackimi[3]. Na mocy rozejmu andruszowskiego z roku 1667 Homel pozostał w granicach Polski. W 1670 Homel otrzymał prawo miejskie magdeburskie. Starostwo homelskie było duże i zamożne; w XVII oraz XVIII wieku dzierżawione przez Sapiehów i Czartoryskich.

Miasto królewskie położone było w końcu XVIII wieku w starostwie niegrodowym homelskim w powiecie rzeczyckim województwa mińskiego[4].

W zaborze rosyjskim[edytuj]

Po I rozbiorze Polski w 1772 r. Homel został przyłączony do Rosji jako miasto powiatowe guberni białoruskiej. Caryca Katarzyna II podarowała te dobra rosyjskiemu feldmarszałkowi Piotrowi Rumiancewowi, który w latach 17771796 wzniósł pałac. Od 1802 Homel administracyjnie przynależał do guberni mohylewskiej. W latach 1818-1822 wybudowano katolicki kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. W 1835 r. dobra homelskie przeszły w ręce Iwana Paskiewicza, w rękach tej rodziny były do 1917 r. W latach 1842-1922 przy pałacu stał przewieziony z Warszawy pomnik księcia Józefa Poniatowskiego, zwrócony później Polsce. W XIX wieku Homel rozwinął się z prowincjonalnego miasteczka do drugiego największego miasta guberni. Według danych z carskiego spisu powszechnego z 1897 Homel zamieszkiwało tylko o kilka tysięcy mniej mieszkańców niż stolicę guberni Mohylew. Od 1897 do 1913 populacja miasta się potroiła. Homel był wówczas znaczącym ośrodkiem przemysłowym i liczył 104 500 mieszkańców.

Rządy Sowietów[edytuj]

Homel w 1939 roku

W styczniu 1919 Homel wpadł w ręce bolszewików. W mieście wybuchł bunt, który został stłumiony przez nowych okupantów. W czerwcu 1919 miasto zostało stolicą guberni homelskiej. Od 1926 część radzieckiej Białorusi. W dwudziestoleciu międzywojennym bolszewicy zamknęli świątynie katolickie i prawosławne, a niektóre z nich z czasem zniszczyli, jak np. kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny czy cerkiew Św. Trójcy. Pobliski Las Szczakatowski jest cmentarzyskiem kilku tysięcy ofiar wielkiego terroru. W 1941 ok. 30% mieszkańców stanowili Żydzi, z których większość opuściła miasto lub została zamordowana. Od sierpnia 1941 do listopada 1943 miasto znajdowało się pod okupacją Niemiec. Po II wojnie światowej zniszczone miasto odbudowano w stylu socrealizmu. W maju 1962 uruchomiona została komunikacja trolejbusowa. W 1968 roku otwarty został port lotniczy, a rok później lokalny Instytut Pedagogiczny został przekształcony w Homelski Uniwersytet Państwowy. Obszar silnie skażony po katastrofie czarnobylskiej w 1986 roku. W 1989 władze zwróciły prawosławnym wiernym sobór Świętych Piotra i Pawła, a w 1990 katolicy otrzymali budynek dawnej cerkwi Narodzenia Bogurodzicy.

W granicach Białorusi[edytuj]

Od 1991 Homel stanowi część niepodległej Białorusi. W 1994 w Homlu założono prawosławny klasztor męski. W 2000 kardynał Kazimierz Świątek wyświęcił wyremontowany kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny. W 2004 roku oddano do użytku Stadion Centralny.

Ludność[edytuj]

Według spisu białoruskiego:

Zabytki[edytuj]

Wybrane zabytki Homla
Dwór Bogusławskich
Kaplica grobowa Paskiewiczów


Klimat[edytuj]

W 2010 roku został pobity rekord ciepła dla tego miasta – obecnie wynosi +38,9 °C.

Wybrane kamienice Homla
Gmach Banku Wileńskiego
ul. Sowiecka 20
ul. Sowiecka 9
ul. Sowiecka 3
ul. Sowiecka 10
ul. Sowiecka 18


Oświata i nauka[edytuj]

Uczelnie wyższe:

Sport[edytuj]

Postacie związane z miastem[edytuj]

Miasta partnerskie[edytuj]

Budynek administracji obwodu

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]