Homel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Homel
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Białoruś
Obwód Coat of arms of Homyel Voblast.svg homelski
Zarządzający ?
Powierzchnia 135,34[1] km²
Populacja (2017)
• liczba ludności
• gęstość

535 229[2]
3955 os./km²
Nr kierunkowy (+375) 232(2)
Kod pocztowy 24600–24699
Tablice rejestracyjne 3
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Homel
Homel
Ziemia52°25′N 30°59′E/52,416667 30,983333
Strona internetowa
Portal Portal Białoruś

Homel (biał. i ros. Гомель; jid. האָמל, Homl) – miasto obwodowe położone na południowo-wschodniej Białorusi nad rzeką Soż, stolica obwodu i rejonu homelskiego. Drugie najludniejsze miasto kraju oraz najludniejsze miasto na Polesiu.

Liczba mieszkańców: 535,2 tys. (2017)

Gospodarka[edytuj]

W mieście rozwinął się przemysł maszynowy, chemiczny, elektrotechniczny, metalowy, drzewno-papierniczy, szklarski, przetwórstwa spożywczego.

W mieście znajduje się stacja kolejowa Homel.

Historia[edytuj]

Średniowiecze[edytuj]

Na prawym brzegu rzeki Soż w epoce żelaza funkcjonowało grodzisko, na którego miejscu w X–XI w. wybudowano gród obronny, który należał do Rusi Kijowskiej. W XII wieku grodzisko leżało w granicach księstwa czernihowskiego[3]. Homel był przedmiotem sporów między okolicznymi książętami, przechodził kolejno w ręce książąt smoleńskich, czernihowskich i siewierskich. W XIII był atakowany przez Mongołów.

W granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego[edytuj]

Historyczny herb Homla

W 1335 zdobyty przez księcia Olgierda i włączony do Wielkiego Księstwa Litewskiego, po czym wybudowano tu drewniany zamek[3]. W latach 14061419 Homel był zarządzany przez urzędników litewskich, po czym do 1435 należał do księcia Świdrygiełły. Król Polski Kazimierz Jagiellończyk podarował gród ruskiemu księciu Siemionowi Możajskiemu, który w 1500 r. zdradził Rzeczpospolitą i przyłączył Homel do Księstwa Moskiewskiego[3]. W 1535 r. Homel został odzyskany dla Rzeczypospolitej przez hetmanów Jerzego Radziwiłła i Jana Amora Tarnowskiego[3]. W tym samym roku Homel został siedzibą starostwa[3]. W 1560 Homlowi nadano herb. Od 1566 roku w granicach województwa mińskiego. W czasie wojen z Kozakami i Moskwą wielokrotnie zdobywany i odbijany. Podczas Powstania Chmielnickiego w czerwcu 1651 homelski zamek został obroniony przed szturmami kozackimi[3]. Oblężenie miasta rozpoczęło się w niedzielę 3 czerwca. Wzięło w nim udział 7–8 tys. Kozaków. Pierwszy atak nastąpił w nocy z 4 na 5 czerwca, a Kozakom udało się nawet wedrzeć na umocnienia i chwilowo opanować jedną z kwater. Jednakże załoga, pozostawiona przez miejscowego starostę, chorążego nadwornego litewskiego Zygmunta Adama Słuszkę, wzmocniona przez posiłki przysłane przez hetmana polnego (dowodził nią kapitan piechoty niemieckiej Hugon Montgomery), zdołała po zaciętych, dramatycznych walkach odeprzeć zarówno ten szturm, jak i kolejny, w nocy z 6 na 7 czerwca. Dowódcą jednostek wysłanych na odsiecz miastu przez Janusza Radziwłła został porucznik chorągwi husarskiej hetmana polnego, starosta mozyrski Maciej Frąckiewicz Radzimiński, który stacjonował w Bobrujsku. Na samą wiadomość o wysłaniu odsieczy Kozacy przerwali oblężenie i już 9 czerwca odeszli na południe[4].

Na mocy rozejmu andruszowskiego z roku 1667 Homel pozostał w granicach Rzeczypospolitej. W 1670 Homel otrzymał prawo miejskie magdeburskie. Starostwo homelskie było duże i zamożne; w XVII oraz XVIII wieku dzierżawione przez Sapiehów i Czartoryskich.

Miasto królewskie położone było w końcu XVIII wieku w starostwie niegrodowym homelskim w powiecie rzeczyckim województwa mińskiego[5].

W zaborze rosyjskim[edytuj]

Po I rozbiorze Polski w 1772 r. Homel został przyłączony do Rosji jako miasto powiatowe guberni białoruskiej. Caryca Katarzyna II podarowała te dobra rosyjskiemu feldmarszałkowi Piotrowi Rumiancewowi, który w latach 17771796 wzniósł pałac. Od 1802 Homel administracyjnie przynależał do guberni mohylewskiej. W latach 1818-1822 wybudowano katolicki kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. W 1835 r. dobra homelskie przeszły w ręce Iwana Paskiewicza, w rękach tej rodziny były do 1917 r. W latach 1842-1922 przy pałacu stał przewieziony z Warszawy pomnik księcia Józefa Poniatowskiego, zwrócony później Polsce. W XIX wieku Homel rozwinął się z prowincjonalnego miasteczka do drugiego największego miasta guberni. Według danych z carskiego spisu powszechnego z 1897 Homel zamieszkiwało tylko o kilka tysięcy mniej mieszkańców niż stolicę guberni Mohylew. Od 1897 do 1913 populacja miasta się potroiła. Homel był wówczas znaczącym ośrodkiem przemysłowym i liczył 104 500 mieszkańców.

Rządy Sowietów[edytuj]

Homel w 1939 roku

W styczniu 1919 Homel wpadł w ręce bolszewików. W mieście wybuchł bunt, który został stłumiony przez nowych okupantów. W czerwcu 1919 miasto zostało stolicą guberni homelskiej. Od 1926 część radzieckiej Białorusi. W dwudziestoleciu międzywojennym bolszewicy zamknęli świątynie katolickie i prawosławne, a niektóre z nich z czasem zniszczyli, jak np. kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny czy cerkiew Św. Trójcy. Pobliski Las Szczakatowski jest cmentarzyskiem kilku tysięcy ofiar wielkiego terroru. W 1941 ok. 30% mieszkańców stanowili Żydzi, z których większość opuściła miasto lub została zamordowana. Od sierpnia 1941 do listopada 1943 miasto znajdowało się pod okupacją Niemiec. Po II wojnie światowej zniszczone miasto odbudowano w stylu socrealizmu. W maju 1962 uruchomiona została komunikacja trolejbusowa. W 1968 roku otwarty został port lotniczy, a rok później lokalny Instytut Pedagogiczny został przekształcony w Homelski Uniwersytet Państwowy. Obszar silnie skażony po katastrofie czarnobylskiej w 1986 roku. W 1989 władze zwróciły prawosławnym wiernym sobór Świętych Piotra i Pawła, a w 1990 katolicy otrzymali budynek dawnej cerkwi Narodzenia Bogurodzicy.

W granicach Białorusi[edytuj]

Od 1991 Homel stanowi część niepodległej Białorusi. W 1994 w Homlu założono prawosławny klasztor męski. W 2000 kardynał Kazimierz Świątek wyświęcił wyremontowany kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny. W 2004 roku oddano do użytku Stadion Centralny.

Ludność[edytuj]

Według spisu białoruskiego:

Zabytki[edytuj]

Wybrane zabytki Homla
Dwór Bogusławskich
Kaplica grobowa Paskiewiczów


Klimat[edytuj]

W 2010 roku został pobity rekord ciepła dla tego miasta – obecnie wynosi +38,9 °C.

Wybrane kamienice Homla
Gmach Banku Wileńskiego
ul. Sowiecka 20
ul. Sowiecka 9
ul. Sowiecka 3
ul. Sowiecka 10
ul. Sowiecka 18


Oświata i nauka[edytuj]

Uczelnie:

Sport[edytuj]

Postacie związane z miastem[edytuj]

Miasta partnerskie[edytuj]

Budynek administracji obwodu

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]