Eye Movement Desensitisation and Reprocessing (EMDR)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Eye Movement Desensitisation and Reprocessing (EMDR, na j. polski tłumaczona zwyczajowo jako "Terapia odwrażliwiania za pomocą ruchu gałek ocznych") jest podejściem psychoterapeutycznym zapoczątkowanym przez  Francine Shapiro w 1987 roku. Podejście terapeutyczne EMDR najczęściej omawiane jest w kontekście terapii zespołu stresu pourazowego, jednakże EMDR sprawdza się również w przypadku terapii innych trudności psychicznych. Cechą innowacyjną podejścia EMDR jest stymulacja sensoryczna, którą zazwyczaj stosuje się w formie stymulacji ruchu gałek ocznych.

Powstanie podejścia EMDR[edytuj | edytuj kod]

Podejście terapeutyczne EMDR zostało opracowane w końcu lat 1980-tych w USA przez Francine Shapiro. Shapiro, która otrzymała tytuł doktora literatury angielskiej na Uniwersytecie Stanowym w Nowym Jorku w 1979 roku, interesowała się terapią behawioralną, jednak w 1987 roku wiadomość o chorobie nowotworowej zmieniła bieg wydarzeń jej życia. Doprowadziło ją to do odkrycia prac Normana Cousinsa i innych w dziedzinie psychoneuroimmunologii, która zaczynała wtedy stawiać swe pierwsze kroki. 

Shapiro opowiada jak odkryła korzystny wpływ ruchów gałek ocznych podczas spaceru w parku w 1987 roku i jak następnie doprowadziło ją to do uzyskania tytułu doktora psychologii behawioralnej. Dwa lata później, Shapiro publikuje pierwszy opis EMDR. Od tego czasu poświęca swoją karierę rozpowszechnianiu wiedzy na temat EMDR.

W 1994 roku Francine Shapiro otrzymała jedną z najważniejszych nagród naukowych w USA: Award for Distinguished Scientific Achievement in Psychology[art. wymagane] . W roku 2002 została odznaczona Nagrodą Zygmunta Freuda przez Światowe Stowarzyszenie Psychoterapii i miasto Wiedeń.

Podejście EMDR  stało się przedmiotem licznych, randomizowanych badań klinicznych i jest rekomendowane przez takie organizacje jak: Światowa Organizacja Zdrowia (2013), the American Psychiatric Association (2004), Ministerstwo Obrony USA (2004).

Nazwa EMDR jest znakiem zastrzeżonym przez EMDR Institute, Inc. stworzonym przez Francine Shapiro. Organizacja ta odpowiedzialna jest za certyfikowanie terapeutów i dbanie o najwyższe standardy ich nauczania. W Polsce, [www.emdr.org.pl Polskie Towarzystwo Terapii EMDR (PTT EMDR)] działające jako krajowy oddział Europejskiego Towarzystwa EMDR jest ośrodkiem skupiającym terapeutów EMDR i organizującym szkolenia podstawowe i specjalizacyjne w tym podejściu terapeutycznym. 

Główne założenia podejścia EMDR[edytuj | edytuj kod]

Podejście terapeutyczne EMDR opiera się na założeniu, że sam akt mówienia o traumatycznym wydarzeniu jest niewystarczający dla uzyskania znaczącej redukcji objawów. Ponadto, straumatyzowana osoba nie zawsze będzie w stanie opowiadać o traumatycznym wydarzeniu ze wszelkimi jego szczegółami. Podejście EMDR proponuje więc protokół terapeutyczny, który pozwala terapeucie asystować klientowi, kiedy on sam dociera do źródła wydarzenia traumatycznego. Wspomnienie przywołane zostaje nie tylko na poziomie werbalnym, ale również w kontekście spostrzeżeń wzrokowych, przekonań, emocji i doznań płynących z ciała. 

Francine Shaprio stworzyła model AIP - Adaptive Information Processing, który zakłada, że nasze aktualne doświadczenia (m.in. informacje pochodzące ze zmysłów i procesy poznawcze) wchodzą w sumę naszych doświadczeń z przeszłości. 

Doświadczenie traumatyczne, w modelu AIP, jest niepowodzeniem sprawnego funkcjonowania systemu integracji informacji. Informacje, które nie zostają właściwie zintegrowane z naszymi dotychczasowymi doświadczeniami, pozostają niezmienione w pamięci pacjenta i powracają w formie wspomnień zaburzających dobrostan psychiczny. 

Według jednej z hipotez, poprzez technikę wolnych skojarzeń, wykorzystywaną w podejściu EMDR wraz z uwagą skierowaną na źródłowe doświadczenie traumatyczne, dochodzi do adaptacyjnej asocjacji wspomnienia traumatycznego.

Jednakże według innej hipotezy, technika wolnych skojarzeń nie jest wystarczająca do wywołania adaptacyjnej asocjacji wspomnienia traumatycznego i w dodatku nie jest techniką zawsze obecną w sesjach prowadzonych w podejściu EMDR. Według tej hipotezy, aby umożliwić adaptacyjną asocjację należy do przebiegu sesji terapeutycznej dodać stymulację sensoryczną, na przykład, ruchy gałek ocznych.

Hipotezy mówiące o skuteczności ruchów gałek ocznych lub innej stymulacji sensorycznej naprzemiennej opierają się na modelu neurologicznym, w którym aktywacja naprzemiennie lewej i prawej półkuli mózgu, ułatwia włączenie przetwarza informacji (emocjonalnych, behawioralnych, semantycznych) związanych z wydarzeniem traumatycznych. Inne hipotezy znajdują się aktualnie w fazie dyskusji.

Skuteczność terapii EMDR[edytuj | edytuj kod]

Podejście terapeutyczne EMDR zostało stworzone początkowo jako terapia Zespół stresu pourazowego. Opublikowane badania (badania kliniczne i opisy przypadków), dotyczyły głównie pacjentów cierpiących na niektóre form lęku, będących skutkiem zdarzenia traumatycznego. 

Podejście terapeutyczne EMDR okazało się również skuteczne w terapii innych zaburzeń psychicznych, które rozwijają się w wyniku bolesnych życiowych doświadczeń, jak również w przypadku terapii długo przedłużającej się żałoby[1], zaburzeń zachowania z agresją u młodzieży[2] czy objawów niektórych fobii[3].

Krytycy podejścia EMDR uważają, że wiele aspektów terapii EMDR, jak ekspozycja na bodziec związany z wydarzeniem traumatycznym czy techniki relaksacyjne są zapożyczone z innych metod stosowanych w terapii stresu traumatycznego i to właśnie one wpływają na skuteczność terapii. Mc Nellie[4] uważa, na przykład, że słynne ruchy gałek ocznych nie przynoszą żadnych specyficznych efektów i że terapia nic nie zyskuje dzięki temu elementowi, podsumowuje to zdanie: "To co działa w terapii EMDR nie jest nowe, a to co jest nowe, nie działa".

Pomimo tego wiele badań wykazało skuteczność terapii EMDR. EMDR został się również rekomendowany przez uznane instytucje międzynarodowe, takie jak m.in. Światowa Organizacja Zdrowia (sierpień 2013 roku[5]), Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne (2004)[6], Ministerstwo Obrony i Lecznictwa dla Weteranów USA(2004)[7]

Porównania skuteczności terapii EMDR z terapią behawioralno-poznawczą wykazują efekty porównywalne tak w krótkiej, jak i w dłuższej perspektywie czasu (do 15-miesięcznej obserwacji)[8][art. za mało]. Skuteczność podejścia terapeutycznego EMDR w przypadku pojedynczej traumy psychicznej wynosi 80 %[9][art. za mało].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sprang et al. 2001
  2. Soberman, 2002
  3. de Jongh, 2002
  4. (en) Mc Nally, R. J. (1999) « On eye movements and animal magnetism: A reply to Greenwald's defense of EMDR » Journal of Anxiety Disorders, 13, 617-620.
  5. « L'OMS publie des orientations sur les soins de santé mentale après un traumatisme », sur Organisation mondiale de la santé,‎
  6. (en) American Psychiatric Association (2004) Practice Guideline for the Treatment of Patients with Acute Stress Disorder and Posttraumatic Stress Disorder.
  7. (en) Department of Veterans Affairs & Department of Defense (2004).
  8. Ironson et al. 200[Quand ?
  9. David Servan-Schreiber, Guérir, 2003 ; Wilson, S., Becker, L.A., & Tinker, R.H., 1995 ; Marcus, S., Marquis, P. & Sakai, C., 1997 et al.

Zobacz także[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]