Figowiec sykomora

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Figowiec sykomora
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd różowce
Rodzina morwowate
Rodzaj figowiec
Gatunek figowiec sykomora
Nazwa systematyczna
category: Ficus sycomorus L.
Sp. Pl. 1059 1753[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Figowiec sykomora, sykomora[a], figa morwowa, figa ośla, figowiec morwowaty, karwia (Ficus sycomorus L.) – gatunek drzewa z rodziny morwowatych (Moraceae). Rośnie dziko w Afryce i na Półwyspie Arabskim (Arabia Saudyjska, Jemen, Oman), jest uprawiany w wielu krajach świata[5].

Badanie przeprowadzone w 2015 wykazało, że sykomora została introdukowana na ziemie współczesnego Izraela przez Filistynów w epoce żelaza, wraz z makiem i kminem[6][7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drzewo o wysokości do 15 m i bardzo grubym pniu[8].
Liście
Pojedyncze, kształtu owalnego, jajowatego lub sercowatego, wcinane, lśniące, na górnej stronie ciemnozielone[8],
Kwiaty
Rozdzielnopłciowe. Kwiaty żeńskie mają 5-dzielny okwiat i 1 słupek, męskie są drobne, mają 3 lub 5-dzielny okwiat i 3 lub 5 pręcików[8]. Kwiaty są zielone, zebrane w kulisty, lub kolbowaty kwiatostan[9].
Owoce
Drobne orzeszki w kulistym lub jajowatego kształtu osadniku. Jest on początkowo zielony, w stanie dojrzałym purpurowo-czerwony. Jest delikatnie owłosiony lub niemal gładki[9].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Drewno lekkie i odporne na butwienie, używane już w starożytności przez Egipcjan do wyrobu skrzyń, trumien dla mumii, sarkofagów[8]. W Egipcie odkryto przedmioty wykonane z tego drewna pochodzące sprzed 3 tysięcy lat p.n.e.[9]. Obecnie nadal używa się go do budowy stropów domów[10].
  • Osadniki są jadalne, są jednak ciężko strawne[8]. W starożytności praktykowane było nacinanie nożem niedojrzałych owoców sykomory i praktyka ta przetrwała do dziś w Egipcie i na Cyprze. Takie nacinanie powoduje wydzielanie etenu, co przyspiesza dojrzewanie owoców, nawet 3-krotnie. Aby to wykonać, należało wejść na drzewo sykomory, i to kilkakrotnie, w miarę tworzenia się owoców. Zazwyczaj robili to pasterze, dla których owoce sykomory stanowiły jedno ze źródeł pożywienia[10].
  • W starożytnym Egipcie, a później również w Izraelu sykomora była uprawiana, zarówno dla owoców, jak i dla cienia. W 1 Księdze Kronik (27,28) jest uwaga o ustanowieniu przez króla Dawida nadzorców nad sykomorami[10]. W starożytnym Izraelu sykomorę uprawiali głównie ubodzy, obecnie straciła ona na znaczeniu, uprawia się inne drzewa o bardziej wartościowych owocach[9].

Udział w kulturze[edytuj | edytuj kod]

  • Sykomora wymieniona jest sześć razy w Starym Testamencie, a raz w Nowym (w Ewangelii Łukasza (19,4) napisano, że Zacheusz wspiął się na sykomorę, by dojrzeć Jezusa Chrystusa)[9].
  • W egipskich ogrodach za czasów faraonów sykomora uważana była za drzewo święte[10].
  • Rysunek sykomory znajduje się na banknotach Erytrei.
  • Sykomora uważana jest za symbol żywotności, ma bowiem szczególne zdolności regeneracyjne: jeśli wiatr odsłoni jej korzenie, następne tworzy głębiej, a gdy zasypie ją piasek, jej pień i gałęzie przekształcają się w korzenie i drzewo rośnie dalej w górę[9].
  • Miszna zawiera wiele przepisów regulujących wykorzystanie sykomory[9].

Galeria zdjęć[edytuj | edytuj kod]

Owoce
Zasięg występowania
Młody okaz
Stary okaz

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. dawniej także: sykomor'

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-01-19] (ang.).
  3. The Plant List. [dostęp 2014-11-20].
  4. category: Ficus sycomorus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  5. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2014-11-20].
  6. Philistines introduced sycamore, cumin and opium poppy into Israel during the Iron Age, „ScienceDaily”, 28 sierpnia 2015 [dostęp 2015-10-25] (ang.).
  7. Suembikya Frumin i inni, Studying Ancient Anthropogenic Impacts on Current Floral Biodiversity in the Southern Levant as reflected by the Philistine Migration, „Nature”, 5 (13308), 2015, DOI10.1038/srep13308 (ang.).c?
  8. a b c d e Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  9. a b c d e f g Flovers in Israel. [dostęp 2014-12-04].
  10. a b c d Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.