Franciszek Barnert

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franciszek Barnert
Ilustracja
major piechoty major piechoty
Data i miejsce urodzenia 10 sierpnia 1895
Poprad
Data i miejsce śmierci 11 września 1977
Katowice
Przebieg służby
Siły zbrojne Polska Organizacja Wojskowa,
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
Stanowiska Ministerstwo Skarbu
Późniejsza praca Ministerstwo Górnictwa PRL
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Złoty Krzyż Zasługi

Franciszek Barnert – (ur. 10 sierpnia 1895 w Popradzie na Spiszu, zm. 11 września 1977, w Katowicach) – polski działacz niepodległościowy, żołnierz Polskiej Organizacji Wojskowej (POW), komisarz Głównego Komitetu Plebiscytowego Spisko-Orawskiego, księgowy Ministerstwa Skarbu, naczelnik wydziału Dyrekcji Urzędu Ceł w Mysłowicach, major Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu gimnazjum w Kieżmarku oraz szkoły kadetów wyruszył latem 1914 w Alpy, na front austriacko-włoski I wojny światowej, gdzie jako oficer (ostatecznie w stopniu porucznika) walczył do jesieni 1917 w szeregach armii Cesarstwa Austro-Węgierskiego w lwowskim pułku piechoty Nr 30 .

W latach 1918-1919 podjął tajną działalność wojskową na rzecz ponownego przyłączenia Doliny Popradu do odradzającej się Rzeczypospolitej Polskiej. Zorganizował własne oddziały wojskowe, których komendę oddał Polskiej Organizacji Wojskowej.

W latach 1919-1920 kierował konspiracyjną i jawną akcją polityczną na Spiszu. Był m.in. komisarzem Głównego Komitetu Plebiscytowego Spisko-Orawskiego w Nowym Targu, wydawał pismo propagandowe w języku niemieckim Zipser Freiheitsbote, wielokrotnie przekraczał zieloną granicę w Tatrach, ze Spiszu do Polski.

Po traktacie wersalskim osiadł na stałe w Polsce. Miał zakaz przybywania w Czechosłowacji. W 1921 ukończył na Akademii Handlowej w Krakowie studium ekonomiczne, a po zdanych egzaminach w Ministerstwie Skarbu, Rada Ministrów przyznała mu w 1931 pełne wykształcenie wyższe na zasadach veniam studiorum. W latach 1925–1929 pracował w Ministerstwie Skarbu, początkowo jako kontroler skarbowy, a potem jako księgowy.

W 1930 został przeniesiony na Śląsk. Objął funkcję naczelnika wydziału Dyrekcji Ceł w Mysłowicach, którą pełnił do początku września 1939 Wojsko Polskie nadało mu stopień majora, a jako naczelnik Dyrekcji Ceł otrzymał stopień generalski Straży Celnej. Często zastępował gen. J. Konarkiewicza. W razie wojny miał dowodzić wojskami WOP na południowej i południowo-zachodniej granicy kraju. W 1939 miał objąć placówkę Dyrekcji Urzędu Ceł w Gdańsku.

Oprócz tego, był zakonspirowanym współpracownikiem Oddziału II Sztabu Generalnego WP, czyli wywiadu i kontrwywiadu. Do najbardziej spektakularnych akcji z okresu okupacji należał przerzut Wodza Naczelnego Edwarda Rydza-Śmigłego z Rumunii na Węgry, do Szegedu, a potem Budapesztu[potrzebny przypis]. Do akcji włączył się na osobistą prośbę mjr. Bazylego Rogowskiego (ostatniego adiutanta marszałka) i wiceministra Juliana Piaseckiego.

W latach 1939-1944 ukrywał się nad Balatonem i w Budapeszcie, gdzie utrzymywał kontakty z Rządem Londyńskim i pomagał jego kurierom. Oficjalnie pracował dla Węgierskiego Czerwonego Krzyża, gdzie prowadził rejestr polskich wojskowych, internowanych na Węgrzech. W 1944 został pojmany przez Gestapo i początkowo przetrzymywany w areszcie na Szwabskiej Górze (wspólnie z Henrykiem Sławikiem). Potem przewieziony do obozu koncentracyjnego Flossenbürg w Bawarii, a ostatecznie do Zwickau, gdzie kierował komórką oporu (więzień Nr 29245). Po zbliżeniu się frontu zachodniego, w czasie ewakuacji obozu zainicjował udaną, kilkuosobową ucieczkę więźniów do lasów w Dolnych Sudetach w Czechosłowacji.

Za swoją działalność otrzymał Krzyż Niepodległości, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1929)[1], Złoty Krzyż Zasługi.

W okresie Polski Ludowej pracował dla Ministerstwa Górnictwa (lata 1947–1962). Został pochowany w Katowicach, przy ulicy Francuskiej. Do 1939 był związany z Kościołem Baptystów.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 27 listopada 1929 „za zasługi w pracach plebiscytowych” M.P. z 1929 r. nr 278, poz. 644

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kwatera 139, Cezary Leżeński. T. 1-2 Lublin : Wydawnictwo Lubelskie, 1989
  • Pamięć : polscy uchodźcy na Węgrzech 1939-1946 = Emlékezés : lengyel menekültek Magyarországon 1939-1946 / Krystyna Łubczyk, Grzegorz Łubczyk, Oficyna Wydawnicza Rytm, 2009
  • Pamięć II: polscy uchodźcy na Węgrzech 1939-1946 = Emlékezés : lengyel menekültek Magyarországon 1939-1946 / Krystyna Łubczyk, Grzegorz Łubczyk, Oficyna Wydawnicza Rytm, 2012
  • Czy wiesz kto to jest? / pod ogólną red. Stanisława Łozy. Warszawa : Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938.
  • Zeszyty Historyczne. Zeszyt Drugi. s. 35-37, Instytut Literacki. Kultura Paryska, Paryż, 1962
  • Ziemia. Miesięcznik Krajoznawczy Ilustrowany. 1920 R.6 Nr4
  • Dokumenty państwowe z archiwum rodzinnego