Henryk Sławik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Henryk Sławik
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 16 lipca 1894
Szeroka, Królestwo Prus, Cesarstwo Niemieckie
Data i miejsce śmierci 23 sierpnia 1944
KL Mauthausen, III Rzesza
Przyczyna śmierci wyrok śmierci przez powieszenie za pomoc w ukrywaniu Żydów i organizację przerzutów polskich żołnierzy na Węgrzech do armii gen. Sikorskiego[1]
Zawód dziennikarz
Narodowość polska
Tytuł naukowy Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
Partia Polska Partia Socjalistyczna (PPS)
Małżeństwo Jadwiga Sławik (z domu Purzycka)
Dzieci córka – Krystyna Kutermak, z domu Sławik
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Złoty Krzyż Zasługi
Tablica pamiątkowa przy ul. Świętego Jana w Katowicach

Henryk Sławik (ur. 16 lipca 1894 w Szerokiej, zm. 23 sierpnia 1944 w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Mauthausen) – polski dziennikarz, powstaniec śląski, działacz Polskiej Partii Socjalistycznej. W czasie wojny jeden z organizatorów pomocy polskim uchodźcom (w tym Żydom), którzy znaleźli się na Węgrzech. Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

Życiorys[edytuj]

Od urodzenia związany z Górnym Śląskiem, uczestnik wszystkich trzech powstań śląskich, aktywny działacz plebiscytowy. Od 1928 redaktor naczelny „Gazety Robotniczej”, w latach 1929–1930 radny Katowic, od 1934 członek Rady Naczelnej Polskiej Partii Socjalistycznej. Był także delegatem do Ligi Narodów oraz działaczem związkowym.

Po klęsce wrześniowej w 1939 znalazł się na Węgrzech, gdzie stanął na czele Komitetu Obywatelskiego ds. Opieki nad Uchodźcami Polskimi, potem został również mianowany delegatem Ministra Pracy Rządu RP na Uchodźstwie. Organizował pomoc dla internowanych wojskowych i dla uchodźców cywilnych, pomagał w wyjazdach na Zachód, we współpracy z delegatem węgierskiego rządu Józsefem Antallem wystawiał uchodźcom dokumenty, które wielu z nich – zwłaszcza uciekającym z Polski Żydom – uratowały życie.

Pomagał także ratować żydowskie dzieci, dla których wraz z dr. Józsefem Antallem oraz Zdzisławem Antoniewiczem, ks. prałatem dr. Miklósem Beresztóczym, biskupem Vácu – ks. dr. Árpádem Hanauerem, a przede wszystkim prymasem Jusztiniánem kardynałem Serédim pomógł utworzyć sierociniec w Vácu pod Budapesztem, oficjalnie – Dom Sierot Polskich Oficerów. Szacuje się, że Henryk Sławik uratował życie prawie 30 000 polskim uchodźcom, wśród których było ok. 5000 Żydów[2].

Aresztowany w 1944 po wkroczeniu Niemców na Węgry, w śledztwie całą odpowiedzialność wziął na siebie, nie przyznając się do znajomości z Antallem. Zamordowany 23 sierpnia w niemieckim obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen. Według świadków przed śmiercią krzyknął: Jeszcze Polska…! Żona Henryka Sławika, Jadwiga, przeżyła obóz Ravensbrück i po wojnie odnalazła swoją córkę Krystynę, którą przechowała rodzina Antallów.

Za ratowanie Żydów z narażeniem własnego życia Sławik został pośmiertnie w 1990 uhonorowany tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata przez izraelski Instytut Jad Waszem. Według różnych szacunków dzięki Sławikowi i jego współpracownikom ratujące życie dokumenty wystawiono pięciu tysiącom polskich Żydów, którzy w czasie II wojny światowej znaleźli się na Węgrzech.

Nagrody i wyróżnienia[edytuj]

Upamiętnienie[edytuj]

Jego działalność na Węgrzech została opisana m.in. w książce Grzegorza Łubczyka Henryk Sławik – polski Wallenberg (Wydawnictwo RYTM, 2003), adaptacja filmowa pt. Mój tata, Henryk Sławik w reż. G. Łubczyka i M. Maldisa, (2004) zdobyła nagrodę Kryształ TV Polonia, tłumaczenie węg. A lengyel Wallenberg (Polski Wallenberg) oraz Czerwony ołówek Elżbiety Isakiewicz.

Henryk Sławik jest patronem następujących szkół: Gimnazjum nr 3 w Jastrzębiu-Zdroju (dzielnica Szeroka), Gimnazjum nr 19 w Katowicach, Zespół Szkół Budowlanych w Rybniku.

20 sierpnia 2010 na fasadzie kamienicy na rogu Rynku i ul. Świętego Jana w Katowicach odsłonięto tablicę pamiątkową ku jego czci[3][4][5].

12 listopada 2014 w Galerii Historii Miasta Jastrzębie-Zdrój otwarto pierwszą w Polsce stałą ekspozycję zatytułowaną „Henryk Sławik z Szerokiej”[6][7].

21 marca 2015 pod gmachem Międzynarodowego Centrum Kongresowego w Katowicach został odsłonięty pomnik Henryka Sławika i Józsefa Antalla[8].

18 września 2015 cześć wybrzeża Dunaju w Budapeszcie nazwano imieniem Henryka Sławika[9].

24 października 2015 Krajowa Rada Honorowego Krwiodawstwa PCK nadała imię Henryka Sławika Miejskiemu Klubowi Honorowych Dawców Krwi PCK przy Oddziale Rejonowym PCK w Jastrzębiu-Zdroju[10][11].

26 listopada 2015 Rada Miasta uchwałą nr XVIII/331/15 nadała placowi przed „Spodkiem” w Katowicach nazwę „Plac Sławika i Antalla”. W obrębie placu znajduje się pomnik Sławika i Antalla, a Międzynarodowe Centrum Kongresowe uzyskało adres: Plac Sławika i Antalla 1]][12].

8 listopada 2016 w warszawskiej Dolinie Szwajcarskiej odsłonięto Pomnik Henryka Sławika i Józsefa Antalla seniora[13].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Dokładnie według Księgi zgonów KL Mauthausen: Auf Befehl des RF44 – erhangt 23.8.1944 16.00 justifiziert.
  2. Henryk Sławik – Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
  3. Odsłonięto tablicę powstańca Henryka Sławika (pol.). www.katowice.naszemiasto.pl. [dostęp 2011-01-06].
  4. Katowice. Tablica i rajd motocyklowy pamięci Henryka Sławika (pol.). www.wnp.pl. [dostęp 2011-01-06].
  5. Odsłonięto tablicę upamiętniającą Henryka Sławika (pol.). www.polskalokalna.pl. [dostęp 2011-01-06].
  6. RG: Wernisaż wystawy (pol.). www.mok.jastrzebie.pl. [dostęp 2016-10-10].
  7. RG: Galeria IZBY PAMIĘCI. mok.jastrzebie.pl. [dostęp 2016-10-10].
  8. Odsłonięto pomnik Henryka Sławika i Józefa Antalla. Ratowali polskich Żydów (pol.). www.gazetaprawna.pl. [dostęp 2015-03-25].
  9. Część wybrzeża w Budapeszcie nazwana imieniem Polaka (pol.). 2015-09-18. [dostęp 2015-09-20].
  10. RG: Uchwała nr 4/2015 (pol.). www.pck.jasnet.pl. [dostęp 2016-10-23].
  11. RG: Akt nadania imienia (pol.). www.pck.jasnet.pl. [dostęp 2016-10-23].
  12. Odsłonięto pomnik Henryka Sławika i Józefa Antalla. Ratowali polskich Żydów (pol.). www.gazetaprawna.pl. [dostęp 2015-03-25].
  13. Polak i Węgier ratowali Żydów. Doczekali się wspólnego pomnika (pol.). tvnwarszawa.tvn24.pl. [dostęp 2016-11-09].

Bibliografia, literatura, linki[edytuj]