Franciszek Ksawery Godebski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franciszek Ksawery Godebski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 1801
Frankenthal
Data i miejsce śmierci 17 maja 1869
Lwów
Miejsce spoczynku Cmentarz Łyczakowski we Lwowie
Zawód, zajęcie pisarz, publicysta
Miejsce zamieszkania Lwów
Narodowość polska
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Uczelnia Szkoła Polska Narodowa w Batignolles
Rodzice Cyprian Godebski i Tekla z Brzeżeckich
Małżeństwo Ludwika Dezyderia Rymińska
Dzieci Cyprian Godebski

Franciszek Ksawery Godebski, pseudonim Dobrogost (ur. 1801 we Frankenthal, zm. 17 maja 1869 we Lwowie) – polski pisarz i publicysta.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Edukację rozpoczął w kolegium pijarów na Żoliborzu, później uczył się w szkole kadetów w Kaliszu, a następnie w Liceum Krzemienieckim. Studia ukończył na Królewskim Uniwersytecie Warszawskim po czym rozpoczął służbę państwową jako aplikant w Ministerium Skarbu.

W latach 1820-1822 był redaktorem kilku pism literackich (np. "Wanda", "Warszawianin", "Gazeta Literacka", "Pszczółka Krakowska"), był też twórcą wielu grywanych w Warszawie komedii i scen lirycznych. Poświęcił się działalności literackiej w różnych kierunkach.

Brał udział w powstaniu listopadowym organizując oddziały powstańcze. Podpisał 25 stycznia 1831 roku akt detronizacji Mikołaja I Romanowa[1].[2]. Od 21 czerwca 1831 roku poseł z powiatu łuckiego województwa wołyńskiego na sejm powstańczy[3]

Po upadku powstania w latach 1832-1858 przebywał na emigracji. Najpierw we Francji, gdzie brał czynny udział w życiu emigrantów. W 1841 był współzałożycielem a od 1853 profesorem literatury w Szkole Polskiej Narodowej w Batignolles. W 1849 w Paryżu został administratorem pisma "La Tribune des Peuples" ("Trybuna Ludów"), gdzie współpracował z Mickiewiczem. Był również inicjatorem i wykładowcą kursu historii i statystyki Polski w Szkole Artylerii zakładu emigracyjnego w Bourges. Pracował również jako kustosz Biblioteki Królewskiej i zbiorów Ludwika Filipa w Wersalu. W 1849 wyjechał na kilka lat do Belgii.

Po powrocie do kraju, osiadł we Lwowie. W 1858 objął po ociemniałym Karolu Szajnosze kierownictwo Ossolineum. Położył duże zasługi w uporządkowaniu i unowocześnieniu tej placówki. Przeprowadził reorganizację Muzeum im. Lubomirskich, zapraszając również Wincentego Pola do segregacji zbiorów archeologicznych i dziejowych pamiątek Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Przedmioty muzealne wyodrębniono z biblioteki, mieszcząc je jako osobną całość w dotychczasowej czytelni, którą przeniesiono na piętro. Sporządził inwentarz rycin i numizmatów; objaśnił i ułożył przedmioty muzealne, uporządkowywał katalogi w bibliotece.

Darzony szacunkiem jako "poseł ostatniego sejmu polskiego" obracał się w kręgach świata naukowego, literackiego i naukowego. Był wydawcą licznych źródeł historycznych.

Jego pogrzeb stał się okazją do manifestacji narodowej.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Był synem Cypriana Godebskiego.

Jego żoną była Ludwika Dezyderia Rymińska z którą miał ośmioro dzieci (pięć córek i trzech synów). Dwójka z nich zmarła w dzieciństwie. Jeden z jego synów, Cyprian Godebski, został rzeźbiarzem.

Franciszek Ksawery Godebski został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie[4].

Utwory (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • Duch i dążności wieku, 1860[5]
  • Stary i młody, 1856
  • Miłostki ułańskie : komedjo-opera w 1 akcie, 1929[6]
  • Kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada: przysłowie dramatyczne w 1 akcie wierszem, 1867[7]
  • Miłość i próżność,
  • Obraz Polski pod koniec XVII wieku : ze Zbioru podróży, ogłoszonych w Hadze 1705 r.[8]
  • Otwarcie kursu historyi i statystyki Polski w Szkole Artyleryi - Zakładu Polaków w Bourges w dniu 7 marca 1833 r.,1883[9]
  • Pamiętniki Hansa Szlązaka z XVI wieku, 1847[10]
  • Reformy społeczne w Polsce pod koniec XVIII wieku, 1868[11]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dayarusz Sejmu z R. 1830-1831, wydał Michał Rostworowski, T. I, Kraków 1907, s. 245
  2. wtedy jeszcze nie jako poseł
  3. Andrzej Biernat, Ireneusz Ihnatowicz, Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003, s. 482.
  4. Stanisław Sławomir Nicieja: Cmentarz Łyczakowski we Lwowie w latach 1786-1986. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988. ISBN 83-04-02817-4.
  5. Franciszek Ksawery Godebski, Duch i dążności wieku, polona.pl [dostęp 2019-08-07].
  6. Franciszek Ksawery Godebski, Miłostki ułańskie : komedjo-opera w 1 akcie, polona.pl [dostęp 2019-08-07].
  7. Kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada : przysłowie dramatyczne w 1 akcie wierszem, polona.pl [dostęp 2019-08-07].
  8. Obraz Polski pod koniec XVII wieku : ze Zbioru podróży, ogłoszonych w Hadze 1705 r., Przedr. z Dziennika Literackiego. wyd. 1869, polona.pl [dostęp 2019-08-07].
  9. Otwarcie kursu historyi i statystyki Polski w Szkole Artyleryi - Zakładu Polaków w Bourges w dniu 7 marca 1833 r., polona.pl [dostęp 2019-08-07].
  10. Pamiętniki Hansa Szlązaka z XVI wieku, polona.pl [dostęp 2019-08-07].
  11. Reformy społeczne w Polsce pod koniec XVIII wieku, Odb.: Dziennik Literacki, 1868, polona.pl [dostęp 2019-08-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Szenic: Cmentarz Powązkowski : zmarli i ich rodziny. [T. 1], 1790-1850. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1979. ISBN 83-06-00281-4.
  • Encyklopedia PWN. [dostęp 2012-11-01].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]