Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiu
Oddział Zakładu Narodowego im. Ossolińskich
Ilustracja
ZNiO Muzeum Książąt Lubomirskich
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Adres ul. Szewska 37
50-139 Wrocław
Data założenia 25 grudnia 1823
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiu
Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiu
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiu
Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiu
Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiu
Ziemia51°06′50,11″N 17°02′11,58″E/51,113920 17,036550
Strona internetowa muzeum

Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiumuzeum sztuki we Wrocławiu, oddział Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, założone w 1823 we Lwowie, w 1939 zagrabione przez Ukraińską SRR, restytuowane w 1995 we Wrocławiu[1]; gromadzi dzieła sztuki i pamiątki historyczne związane z dziejami narodu polskiego.

Działy[edytuj]

  1. Dział historyczno-pamiątkowy – ułożony chronologicznie, zawierał eksponaty począwszy od zabytków archeologicznych (wykopaliska z epoki neolitycznej, brązowej i żelaznej, wśród nich wiele okazów ceramiki), poprzez miniaturowe muzeum martyrologii polskiej, numizmaty, do przedmiotów sztuki użytkowej (pasy, klejnoty, stare zegary, wachlarze, tabakierki z miniaturami itp).
  2. Galeria obrazów – która gromadziła obrazy o dużej wartości artystycznej (z polskich malarzy: Bacciarelli, Brandt, Fałat, Juliusz i Wojciech Kossakowie, Lampi, Matejko, z pierwszym swoim płótnem i Unią Lubelską, Michałowski, Norblin, Orłowski, Pochwalski, Wyczółkowski, a z obcych: Canaletto, Gerard, Mengs, Poussin, Vernet, Silvestre, Tycjan) oraz dział rycin, miedziorytów, sztychów, litografii, szkoły niemieckiej, holenderskiej, francuskiej i angielskiej (rysunki dawnych mistrzów m.in. Jana Brueghela, Rem­brandta, Rubensa, w tym ponad dwadzieścia oryginalnych rysunków Albrechta Dürera).

Historia[edytuj]

Jan Brueghel - Krajobraz z Hermesem, Heliosem i Selene
Albrecht Dürer, Głowa brodatego mężczyzny
  • 25 grudnia 1823 Józef Maksymilian Ossoliński zawarł układ z księciem Henrykiem Lubomirskim o połączeniu kolekcji dzieł sztuki Ossolińskiego i Lubomirskiego w nowy oddział Zakładu o nazwie Musaeum Lubomirscianum. Mimo licznych przeszkód ze strony władz, do Ossolineum napływały przeznaczone dla Muzeum dary (m.in. rysunki z kolekcji hr. Ignacego Skarbka i Karola Kühnla).
  • w 1866 syn Henryka Lubomirskiego, Jerzy Henryk Lubomirski ustanowił Ordynację Przeworską Książąt Lubomirskich związaną z Zakładem Narodowym, co było warunkiem utworzenia Muzeum.
  • w 1869 część zbiorów Lubomirskich przewieziono z Przeworska do Lwowa
  • w 1870 udostępniono wszystkie zbiory Muzeum Lubomirskich w Galerii Obrazów i w Gabinecie Rycin. Były one systematycznie powiększane (głównie dzięki darom), organizowano wystawy, wydawano przewodniki i katalogi.
  • w 1921 Jan Gwalbert Pawlikowski przekazał Muzeum kolekcję swego dziadka, Gwalberta Pawlikowskiego, zawierającą ponad 25 000 rycin i rysunków, a ponadto bibliotekę, zbiór rękopisów, map, monet i pieczęci. Stała się ona osobnym oddziałem Ossolineum – Biblioteką Pawlikowskich.
  • od 1924 kierownikiem Muzeum i opiekunem Biblioteki Pawlikowskich był prof. Mieczysław Gębarowicz.
  • w 1929 włączono do Muzeum (na mocy wyroku sądowego) w charakterze depozytu, zbiór 243 obrazów zgromadzonych przez Łukasza Dąmbskiego.
  • w 1939 zasoby Muzeum powiększyły się o zespół grafiki europejskiej (głównie angielskiej) z zapisu Leona Pinińskiego.
  • we wrześniu 1939, po zajęciu Lwowa przez wojska sowieckie, Ossolineum zostało upaństwowione, zaś muzeum zlikwidowane, przy czym zbiory grafiki, rysunku i fotografii pozostały w Ossolineum (włączonym do Lwowskiej Filii Biblioteki Akademii Nauk ZSRR), a resztę obiektów – w celu rozbicia polskich kolekcji artystycznych i zatarcia ich pochodzenia – podzielono między różne polskie instytucje kulturalne przejęte przez Ukraińców (Lwowska Galeria Obrazów, Muzeum Historyczne Miasta Lwowa i Muzeum Przemysłowe), tym samym powodując ich rozproszenie.
  • w 1941 w czasie okupacji niemieckiej Niemcy wywieźli kolekcję rysunków Albrechta Dürera (patrz link zewnętrzny Włodzimierz Kalicki Stara lwica mocno śpi).
  • wiosną 1944, wobec zbliżającego się do Lwowa frontu, zorganizowano dwa ewakuacyjne transporty najcenniejszych zbiorów Ossolineum (m.in. 2371 grafik i rysunków, w tym zespół rysunków mistrzów europejskich z kolekcji Henryka Lubomirskiego), które skierowano do Krakowa (patrz link zewnętrzny Maciej Matwijów – Rola profesora Mieczysława Gębarowicza w ratowaniu polskich dóbr kulturalnych we Lwowie).
  • Odnalezione po wojnie w Krakowie i w Zagrodnie na Dolnym Śląsku eksponaty ze zbiorów Muzeum Lubomirskich oraz część zbiorów artystycznych Biblioteki Pawlikowskich, zostały przekazane do reaktywowanego we Wrocławiu Ossolineum, gdzie stały się zaczątkiem kolekcji Gabinetu Grafiki i Gabinetu Numizmatyczno-Sfragistycznego. Zawierają one obecnie ok. 700 rysunków obcych z kolekcji Henryka Lubomirskiego, Skarbka i częściowo Kühnla; ponad 1600 rysunków ze zbiorów Pawlikowskich z działu oryginalnych prac artystów polskich od litery D do S, bez rysunków Chodowieckiego i Smuglewicza; fragment kolekcji grafiki (sztychy obce po Pinińskim oraz kilkaset rycin polskich z okresu międzywojennego) oraz kolekcję 218 miniatur portretowych. We Lwowie pozostało m.in. malarstwo – w większości w Lwowskiej Galerii Obrazów (obecnie Lwowska Galeria Sztuki) oraz część zbiorów grafiki i rysunku (m.in. zespół rysunków Daniela Chodowieckiego) w obecnej Bibliotece im. Stefanyka.

Przypisy

  1. Ustawa z dnia 5 stycznia 1995 r. o fundacji — Zakład Narodowy imienia Ossolińskich (Dz.U. z 1995 r. Nr 23, poz. 121).

Linki zewnętrzne[edytuj]

Zobacz też[edytuj]