Gabčíkovo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gabčíkovo
Bős
Ilustracja
Państwo  Słowacja
Kraj  trnawski
Powiat Dunajská Streda
Burmistrz Iván Fenes[1]
Powierzchnia 52,396[2] km²
Wysokość 116 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

5361[3]
102,32 os./km²
Nr kierunkowy 031
Kod pocztowy 930 05
Tablice rejestracyjne DS
Położenie na mapie kraju trnawskiego
Mapa lokalizacyjna kraju trnawskiego
Gabčíkovo
Gabčíkovo
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Gabčíkovo
Gabčíkovo
Ziemia47°54′N 17°35′E/47,900000 17,583333
Strona internetowa

Gabčíkovo (do 1948 Beš, węg. Bős, niem. Bösch) – miasto i gmina w południowej Słowacji, w powiecie Dunajská Streda, w kraju trnawskim. Położone jest w południowej części Žitnego ostrova. Liczy ponad 5 tysięcy mieszkańców.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Gabčíkovo jest jedną z najstarszych miejscowości dawnych Wielkich Węgier – wspomina o nim dokument z 1102 pod nazwą Beys. Od 1468 miało prawo do organizowania cotygodniowych jarmarków. W XVI wieku osiedlono w miejscowości niemieckich kolonistów – prawdopodobnie pod wpływem jakiejś epidemii dotychczasowa populacja została mocno przetrzebiona. W wyniku tej kolonizacji przez jakiś okres różne części gminy nosiły różne nazwy – był Magyarbős (Węgierski Bős) oraz Németbős (Niemiecki Bős). Z biegiem czasu obie społeczności zżyły się ze sobą, ale niemieckie ślady na długo pozostały w nazewnictwie (niektóre w określeniach potocznych do dzisiaj). Od XIII wieku aż do zniesienia poddaństwa w 1848 ówczesny Bős był w rękach rodu Amade.

W XIX wieku miejscowość przeżywała rozwój gospodarczy – funkcjonował tutaj browar i cukrownia. W okresie Wiosny Ludów doszło do niewielkiej bitwy pomiędzy żołnierzami habsburskimi a honvedami węgierskimi. Z kolei w 1861 i 1867 gminę spustoszył pożar.

W 1910 na 2823 mieszkańców było 2805 Węgrów. Mimo to po I wojnie światowej miasto przekazano Czechosłowacji. Na krótko powróciło do Węgier w latach 1938-1945, po czym ponownie znalazło się w Czechosłowacji. W 1948 zmieniono historyczną nazwę na obecną, dla uczczenia Jozefa Gabčíka, jednego z zamachowców, którzy zabili Reinharda Heydricha.

W 1997 odbyło się referendum, które miało zadecydować czy miejscowość ponownie będzie miała prawa miejskie. Wyniki jednak nie były wiążące, ponieważ zbyt mała liczba uprawnionych wzięła w nim udział. W 2001 miejscowość zajmowała 5239 hektarów, a w 1399 domach mieszkały 5084 osoby (4598 Węgrów, 417 Słowaków, 31 Czechów, 4 Morawian, 4 Romów, 1 Ukrainiec, 2 Rusinów, 1 Niemiec i 4 Polaków[4]).

1 stycznia 2016 roku Gabčíkovo ponownie otrzymało statut miasta.

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Zapora wodna Gabčíkovo
  • Zapora wodna Gabčíkovo (Vodné dielo Gabčíkovo, Bős–nagymarosi vízlépcső) na Dunaju,
  • pałac rodu Amade z XVIII wieku,
  • kościół katolicki z XIV wieku,
  • niewielkie kąpielisko termalne.

Przypisy

  1. a b Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-10-06].
  2. a b Registre obnovenej evidencie pozemkov (słow.). Úrad geodézie, kartografie a katastra SR, 2017-08-10. [dostęp 2017-10-06].
  3. a b Slovakia: Trnavský kraj (ang.). W: City Population [on-line]. [dostęp 2017-10-06].
  4. a b Dejiny obce (słow.). W: Strona oficjalna gminy [on-line]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-22)].