Gwardiejskoje (obwód kaliningradzki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gwardiejskoje
Гвардейскoе
Ilustracja
świątynia w Gwardiejskoje
Państwo  Rosja
Obwód kaliningradzki
Populacja (2010)
• liczba ludności

564
Kod pocztowy 238437
Położenie na mapie obwodu kaliningradzkiego
Mapa lokalizacyjna obwodu kaliningradzkiego
Gwardiejskoje
Gwardiejskoje
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Gwardiejskoje
Gwardiejskoje
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Gwardiejskoje
Gwardiejskoje
Ziemia 54°29′21,48″N 20°38′02,69″E/54,489300 20,634081
Portal Portal Rosja

Gwardiejskoje (ros. Гвардейскoе (Gvardejskoe, ewentualnie Gwardiejskoje lub Gvardeyskoye)) – miejscowość w rejonie bagrationowskim obwodu kaliningradzkiego Federacji Rosyjskiej, położona ok. 11 km na północ od Bagrationowska. Do 1945 w Prusach Wschodnich, jako Mühlhausen, Kreis Preußisch Eylau.

Historia[edytuj]

Wieś, położona nad Bezledą, na terenie historycznej Natangii, istnieje przynajmniej od początku XIV w., w 1414 r. była nawet zaliczana do miasteczek. Od 1468 r. wieś i prawo patronatu nad kościołem należały do pochodzącej z Lotaryngii rodziny von Kunheim, osiadłej w pobliskim majątku Knauten. Od 1643 należała do Kalksteinów (m.in. Krystian Kalkstein-Stoliński). Tu w 1739 r. urodził się Johann Schultz, matematyk, filozof i teolog. Do zabytków, oprócz kościoła, zaliczano kilka fachwerkowych domów mieszkalnych z około 1800 r.

Kościół parafialny[edytuj]

Kościół został zbudowany około 1305 r. Był remontowany po 1492 r. W średniowieczu nosił wezwanie św. Anny i był miejscem pielgrzymkowym. Od XVI w. jest świątynią ewangelicko-luterańską. Pastorem miejscowej parafii w latach 1560-1590 był ks. Caspar Henneberger, historyk i kartograf, tu urodził się jego syn, Hans Henneberger, a w kościele została pochowana Margarethe Luther (1534-1570), córka reformatora, żona Georga von Kunheim.

Kościół jest budowlą gotycką, z kamienia polnego. Składa się z trójprzęsłowej nawy, datowanej na 2 ćwierć XIV w., dwuprzęsłowego prosto zamkniętego prezbiterium dobudowanego w 2 połowie stulecia, zwieńczonego od wschodu ceglanym szczytem schodkowym, i jest poprzedzony ceglaną wieżą od zachodu, wzniesioną na w początku XVI w. Wysokość wieży wynosi 32 m. Manierystyczna kruchta i zakrystia z ozdobnymi okuciowymi szczytami, są fundacją Erharda von Kunheim z 1623 r. Pierwotnie prawdopodobnie wewnątrz istniało sklepienie, zastąpione stropem beczkowym, w latach 1693-1696 pokrytym barokowymi malowidłami (Gottfried Hintz z Królewca). W prezbiterium odkryto również resztki gotyckich malowideł ściennych. Dzięki bogatemu wyposażeniu wnętrza, powstałemu z fundacji Kalksteinów, świątynia uważana była za jeden z ważniejszych zabytków regionu. Główne elementy wystroju wyrzeźbił Isaac Riga w latach 90. XVII w. Były też obficie malowane empory i zespół zabytkowych ławek. Liczne były epitafia i płyty nagrobne, ponadto wisiały wizerunki Marcina Lutra i jego córki Małgorzaty Kunheim, z warsztatu Łukasza Cranacha Młodszego.

Po 1945 r. wyposażenie wnętrza przepadło, z wyjątkiem kilku płyt nagrobnych, zaś kościół służył jako magazyn. W 1991 r. został ponownie przekazany ewangelikom i jest remontowany, przy finansowej pomocy współwyznawców z Niemiec.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Adolf Boetticher: Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Ostpreußen, H. 2, Natangen, 2. durchges. und erw. Aufl., Königsberg, Teichert, 1898
  • Georg Dehio: Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, neu bearb. von Ernst Gall, Deutschordensland Preußen, unter Mitw. von Bernhard Schmid und Grete Tiemann, München; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952
  • Handbuch der historischen Stätten. Ost- und Westpreußen, hrsg. von Erich Weise, Stuttgart, Kröner, 1981, ISBN 3-520-31701-X (unveränd. Nachdr. d. 1. Aufl. 1966)
  • Andrzej Rzempołuch: Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn, Remix, 1992, ISBN 83-900155-1-X
  • Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreußen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreußen (Deutschordensland Preußen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1993, ISBN 3-422-03025-5
  • Anatolij Bachtin, Gerhard Doliesen: Vergessene Kultur. Kirchen in Nord-Ostpreußen. Eine Dokumentation, 2. Aufl., Husum, Husum, 1998, ISBN 3-88042-849-2
  • Prusy Wschodnie – dokumentacja historycznej prowincji. Zbiory fotograficzne dawnego Urzędu Konserwatora Zabytków w Królewcu (=Ostpreußen. Dokumentation einer historischen Provinz. Die photographische Sammlung des Provinzialdenkmalamtes in Königsberg), oprac. i red. bazy danych Jan Przypkowski, Warszawa, Instytut Sztuki PAN, [2006], ISBN 83-89101-44-0