HMS Mohawk (1938)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
HMS Mohawk (F31/G31)
HMS Mohawk (F31/G31)
Historia
Stocznia Thornycroft, Southampton Anglia
Położenie stępki 16 lipca 1936
Wodowanie 15 października 1937
 Royal Navy
Wejście do służby 7 września 1938
Los okrętu zatopiony 16 kwietnia 1941
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa: 1854 t
pełna: 2519 t
Długość 114,9 m
Szerokość 11,12 m
Zanurzenie 3,96 m
Napęd
2 turbiny parowe o mocy łącznej 44 000 KM,
3 kotły parowe, 2 śruby
Prędkość 36 w
Zasięg 5700 Mm przy 15 w
Uzbrojenie
8 dział 120 mm (4xII),
4 działka 40 mm plot (1xIV),
8 wkm plot Vickers 12,7 mm (2xIV),
4 wt 533 mm (1xIV),
20 bg, 2 mbg (stan na 1939-40, szczegóły w tekście)
Załoga 190
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy niszczyciela z okresu II wojny światowej. Zobacz też: inne okręty o tej samej nazwie.

HMS Mohawkbrytyjski niszczyciel z okresu II wojny światowej, typu Tribal, w służbie Royal Navy w latach 1938-1942. Nosił znaki taktyczne L31, F31, G31. Podczas wojny służył w kampanii norweskiej i na Morzu Śródziemnym, gdzie został zatopiony 16 kwietnia 1941 przez włoskie okręty, w bitwie pod Safakisem.

Za przebieg służby HMS "Mohawk" otrzymał 7 wyróżnień bitewnych (battle honours): Norwegia 1940, Kalabria 1940, Libia 1940, Morze Śródziemne 1940-41, bitwa koło przylądka Matapan 1941, konwoje maltańskie 1941, Sfax 1941[1].

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Okręt zamówiono 10 marca 1936 w ramach programu budowy na 1935 rok i stępkę pod jego budowę położono 16 lipca 1936 w stoczni Thornycroft w Woolston (Southampton; w tej samej stoczni budowano bliźniaczy "Nubian"). Kadłub wodowano 15 października 1937[2], a okręt wszedł do służby w Royal Navy 7 września 1938. Był to jedenasty okręt noszący nazwę "Mohawk" (od plemienia Mohawków), m.in. po niszczycielu z I wojny św. Koszt budowy bez uzbrojenia i wyposażenia łączności wyniósł £339.585[1].

Zarys służby[edytuj | edytuj kod]

"Mohawk" wszedł do służby w składzie 4. Flotylli Niszczycieli Floty Śródziemnomorskiej stacjonującej na Malcie (do kwietnia 1939 noszącej nazwę 1. Flotylli Niszczycieli Tribal). W grudniu 1938 zmieniono mu numer taktyczny z L31 na F31.

W marcu 1939 uczestniczył w patrolach na wodach Hiszpanii, gdzie dobiegała końca hiszpańska wojna domowa. 23 marca uratował 5 lotników niemieckich z rozbitego samolotu pod Barceloną[1].

Początek II wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

Tuż po wybuchu II wojny światowej, we wrześniu 1939 skierowany został na Morze Czerwone w celu kontrolowania ruchów włoskich statków koło włoskiego Somali (Włochy nie przystąpiły jeszcze wówczas do wojny)[notatka 1]. W pierwszej połowie października został przeniesiony na wody brytyjskie – do Floty Metropolii (Home Fleet), razem z 4. Flotyllą. Następnie niszczyciele flotylli głównie patrolowały i osłaniały konwoje na Morzu Północnym oraz działały z siłami głównymi floty, bazując w Scapa Flow.

16 października "Mohawk" został uszkodzony bliskimi wybuchami dwóch bomb podczas nalotu niemieckich bombowców Junkers Ju 88 z I./KG.30 na Firth of Forth (13 zabitych, w tym dowódca, 30 rannych)[3]. Dowódca, kmdr por. Richard Jolly, mimo ciężkiej rany, doprowadził okręt 56 kilometrów do portu, za co pośmiertnie został odznaczony Empire Gallantry Medal[notatka 2]. Okręt był następnie remontowany w stoczni Hawthorn Leslie w Hebburn do 14 grudnia. Po powrocie do służby, podczas patrolu 15 grudnia odholował uszkodzony na minie niszczyciel HMS "Kelly".

"Mohawk" wziął udział w kampanii norweskiej w 1940. Tuż przed niemieckim atakiem na Norwegię, wieczorem 7 kwietnia wypłynął na patrol w rejonie Stavanger z krążownikami i niszczycielami brytyjskimi oraz polskimi[notatka 3], poszukując niemieckich okrętów, lecz bez kontaktu z nieprzyjacielem. Następnie 9 kwietnia wyruszył w eskorcie 4 krążowników, które miały zaatakować niemieckie okręty pod Bergen, lecz operacja została odwołana i okręty dołączyły do sił głównych Home Fleet, atakowane po drodze przez lotnictwo (zatopiono wówczas niszczyciel HMS "Gurkha")[notatka 4]. W toku dalszych działań m.in. 13 maja był atakowany przez lotnictwo pod Ålesund, a 14 maja wspierał lądowanie pod Namsos (operacja Henry).

11 czerwca "Mohawk" (z HMS "Vansittart") ewakuował dyplomatów i uchodźców z Holandii do Wielkiej Brytanii.

Morze Śródziemne[edytuj | edytuj kod]

15 czerwca "Mohawk" został przydzielony do 14. Flotylli Niszczycieli i przebazowany na Morze Śródziemne (z HMS "Jervis", "Janus", "Juno" i "Nubian"). 29 czerwca przybył do bazy w Aleksandrii, w skład Floty Śródziemnomorskiej. Znak burtowy zmieniono mu wówczas z F31 na G31[1].

"Mohawk" następnie brał udział w operacjach sił floty na wschodnim Morzu Śródziemnym, m.in. osłonie sił głównych i eskorcie konwojów. 9 lipca 1940 brał udział w bitwie koło przylądka Stilo z flotą włoską (bitwa pod Kalabrią). Pod koniec sierpnia wraz z "Nubian" i "Janus" przebazowano go do Gibraltaru, w skład Zespołu H. Osłaniał stamtąd pancernik HMS "Valiant", lotniskowiec "Illustrious" i krążowniki "Coventry" i "Calcutta" podczas ich przejścia do Aleksandrii (operacja Hats). 5 września powrócił z zespołem do Aleksandrii.

21 września wraz z niszczycielami "Janus", "Jervis" i "Juno" bombardował Sidi Barrani. W nocy 12 listopada 1940 wraz z 3 krążownikami i "Nubianem" uczestniczył w akcji zespołu X, zakończonej zatopieniem włoskiego konwoju 4 statków w rejonie Sazan. "Mohawk" przy tym uszkodził stary torpedowiec "Niccolo Fabrizi"[notatka 5].

Od 7 do 15 stycznia 1941 "Mohawk" brał udział w eskorcie sił głównych Floty Śródziemnomorskiej osłaniających konwoje na Maltę MW-5½, ME-5½ i ME-6 (operacja MC-4), w tym od 10 stycznia osłaniał konwój z zachodu WS-5A (operacja Excess). Podczas tego, 10 stycznia holował uszkodzony niszczyciel HMS "Gallant" i walczył z silnymi atakami lotnictwa. Od 20 do 24 marca osłaniał konwój na Maltę MW-6 (operacja MC-9). Brał następnie udział w bitwie pod Matapanem 28 marca 1941.

16 kwietnia 1941 "Mohawk" w składzie zespołu K (niszczyciele HMS "Nubian", "Jervis" i "Janus") wziął udział w bitwie z tzw. konwojem "Tarigo" pod Safakisem u wybrzeża Tunezji. Okręty brytyjskie zatopiły cały konwój 5 statków i 3 włoskie niszczyciele eskorty: "Luca Tarigo", "Baleno" i "Lampo", jednakże HMS "Mohawk" został sam storpedowany przez "Luca Tarigo" i unieruchomiony. Zginęło przy tym 41 członków załogi, uratowano 168. Obezwładniony okręt został dobity artylerią HMS "Janus" w rejonie pozycji 34°56′N 11°42′E/34,933333 11,700000[1].

Dowódcy:[4]

  • 12. 07. 1938 – 16. 10. 1939†: Cdr. (kmdr por.) Richard Jolly
  • 16. 10. 1939 – 19. 10. 1939: Lt. (kpt. mar.) Denis Hall-Wright (tymczasowy)
  • 19. 10. 1939 – 16. 04. 1941: Cdr. (kmdr por.) John Eaton

Dane[edytuj | edytuj kod]

Szczegółowy opis i dane techniczne – w artykule niszczyciele typu Tribal (1936)

Uzbrojenie[edytuj | edytuj kod]

1939-1940:

  • 8 dział kalibru 120 mm (4.7in) QF Mk XII na podwójnych podstawach CP Mk XIX, osłoniętych maskami (4xII)
    • długość lufy: L/45 (45 kalibrów), donośność maksymalna 15 520 m, kąt podniesienia +40°, masa pocisku 22,7 kg, zapas amunicji 300 pocisków na działo (w tym 50 oświetlających)
  • 4 automatyczne działka przeciwlotnicze 40 mm Vickers Mk VIII pom-pom, poczwórnie sprzężone na podstawie Mk VII (1xIV)
    • długość lufy: L/39, donośność skuteczna w poziomie 3475 m, w pionie 1555 m, kąt podniesienia +80°, masa pocisku 0,907 kg,
  • 8 wkm plot Vickers 12,7 mm, poczwórnie sprzężonych (2xIV)
  • 4 wyrzutnie torpedowe 533 mm QR Mk IX (1xIV) (4 torpedy Mk IX)
  • 1 zrzutnia (na 3 bomby) i 2 miotacze bomb głębinowych (20 bomb głębinowych)

1940-1941

  • 6 dział 120 mm (4.7in) QF Mk XII na podwójnych podstawach CP Mk XIX, osłoniętych maskami (3xII)
  • 2 działa uniwersalne 102 mm Mk XVI na podwójnej podstawie Mk XIX, osłonięte maską (1xII)
    • długość lufy: L/45, donośność maksymalna 18 150 m, w pionie 11 890 m, kąt podniesienia +80°, masa pocisku 15,88 kg
  • 4 automatyczne działka plot 40 mm Vickers Mk VIII pom-pom, poczwórnie sprzężone na podstawie Mk VII (1xIV)
  • 8 wkm plot 12,7 mm Vickers (2xIV)
  • 4 wyrzutnie torpedowe 533 mm QR Mk IX (1xIV) (4 torpedy Mk IX)
  • 1 zrzutnia (na 3 bomby) i 2 miotacze bomb głębinowych (20 bomb głębinowych)

Wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

  • hydrolokator ASDIC
  • system kierowania ogniem artylerii: główny dalmierz i punkt kierowania ogniem Mk I, 3,6-metrowy dalmierz i punkt kierowania ogniem przeciwlotniczym Mk II (na nadbudówce dziobowej)

Adnotacje[edytuj | edytuj kod]

  1. Wraz z HMS "Gurkha", "Sikh" i "Afridi". G.Mason (op.cit.)
  2. Odznaczenie wymieniono w 1940 na Krzyż Jerzego. Royal Navy (RN) Officers 1939-1945
  3. Krążowniki lekkie HMS "Arethusa" i "Galatea" i niszczyciele HMS "Afridi", "Gurkha", "Sikh", "Mohawk", "Zulu", "Cossack", "Kashmir", "Kelvin" i polskie OORP "Grom", "Błyskawica" i "Burza" – Don Kindell, NAVAL EVENTS, APRIL 1940, Part 1 of 4 w serwisie naval-history.net [dostęp 18-6-2009]
  4. Krążowniki lekkie HMS "Manchester", "Southampton", "Sheffield" i "Glasgow", niszczyciele HMS "Gurkha", "Afridi", "Sikh", "Mohawk", "Somali", "Matabele", "Mashona" – Don Kindell, NAVAL EVENTS, APRIL 1940, Part 2 of 4 w serwisie naval-history.net [dostęp 9-6-2009]
  5. Brytyjski zespół: krążowniki lekkie "Orion", "Ajax", "Sydney" i niszczyciele "Mohawk", "Nubian"; zatopione włoskie statki: "Antonio Locatelli" (5691 BRT), "Capo Vado" (4391 BRT), "Catalani" (2429 BRT), "Premuda" (4427 BRT); włoski krążownik pomocniczy "Ramb III" zdołał ujść – Don Kindell, NAVAL EVENTS, NOVEMBER 1940, Part 1 of 2

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 G. Mason (op.cit.)
  2. Wodowanie 15 października 1937 – m.in. S.W.Patjanin (op.cit.). W G.Mason (op.cit.) i niektórych innych – 5 października 1937.
  3. Don Kindell, Casualty Lists of the Royal Navy and Dominion Navies, World War 2, Jürgen Rohwer, Chronik des Seekrieges 1939-1945
  4. HMS Mohawk (F 31) w serwisie uboat.net [dostęp 9-9-2009]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]