Hermann Rorschach

Hermann Rorschach

Hermann Rorschach (ok. 1910)
Data i miejsce urodzenia	8 listopada 1884 Zurych
Data i miejsce śmierci	2 kwietnia 1922 Herisau
Zawód, zajęcie	psychiatra, psychoanalityk

Hermann Rorschach (ur. 8 listopada 1884 w Zurychu, zm. 2 kwietnia 1922 w Herisau) – szwajcarski psychiatra i psychoanalityk. Twórca testu plam atramentowych Rorschacha stosowanego dla celów klinicznych w psychopatologii diagnostycznej.

Życiorys

Był najstarszym (z trójki rodzeństwa) synem Urlicha, nauczyciela rysunku i malarza. Gdy miał sześć lat zmarła jego matka, sześć lat później jego ojciec. W młodości Rorschach był nazywany przez znajomych Kleksem, co nawiązywało do fascynacji Rorschacha kleksografią, czyli grą opartą na tworzeniu obrazów z plam atramentowych. Rozważał poświęcenie się sztukom pięknym, ostatecznie zdecydował się jednak na medycynę i przez wiele lat prowadził badania z zakresu psychoanalizy. Choć jego rodzina nie była zamożna, udało mu się zebrać fundusze pozwalające rozpocząć edukację wyższą. Ukończył studia medyczne w ciągu pięciu lat w Zurychu, gdzie był uczniem Eugene Bleulera. Jego mentorem był także Carl Jung. W 1912 uzyskał tytuł doktora medycyny na Uniwersytecie w Zurychu. Był orędownikiem nowatorskich wówczas technik psychoanalitycznych w kręgach medycznych Szwajcarii. W latach 1913-1914 wraz z żoną pracował w zakładzie psychiatrycznym w Moskwie, potem wrócili do Szwajcarii, a Rorschach został lekarzem w szpitalu psychiatrycznym w Brnie. W roku 1919 został wiceprezesem Szwajcarskiego Towarzystwa Psychoanalitycznego.

W 1911 r. rozpoczął badania nad plamami atramentowymi, zakres jego pracy obejmował poszukiwanie metod badania osobowości. W roku 1917 Rorschach zainteresował się pracami Szymona Hensa, który badał wyobraźnię swoich pacjentów, stosując do tego karty z atramentowymi plamami. Rok później zaczął prowadzić własne doświadczenia przy użyciu 15 przypadkowych kleksów atramentu i pytaniu pacjentów czym dane plamy mogą być. Utrzymywał, że własne wypowiedzi pacjentów pozwalają mu zdobyć informacje dotyczące zdolności postrzegania, inteligencji oraz spektrum emocjonalnego badanych.

Test Rorschacha opiera się na ludzkiej skłonności do reagowania na różnorodne bodźce – w tym przypadku widok plamy atramentowej – poprzez interpretacje i odczucia. Właściwie przygotowany obserwator jest podobno w stanie ustalić nieuświadomione lub skrywane cechy charakteru i odruchy badanego. Rorschach ogłosił wyniki swoich badań na 300 pacjentach psychiatrycznych i 100 osobach zdrowych w swojej książce – Psychodiagnostyce (1921). Standardowy test Rorschacha zawiera dziesięć kart z plamami. Opracowane przez niego narzędzia są od tamtej pory szeroko stosowane w ocenie i diagnozie psychologicznej.

Przykładowa plama używana w teście Rorschacha

Obecnie test plam atramentowych Rorschacha jest uznawany za kontrowersyjny. Przeciwnicy zwracają uwagę na jego zawodność (interpretacja wyników może być wysoce subiektywna), brak trafności i znaczenia klinicznego, pseudonaukowość oraz nieaktualność. Jego zwolennicy utrzymują, że jest stosunkowo wartościowym narzędziem badawczym, umożliwiającym ocenę osobowości badanego. Test pozostał jednak dobrze znanym motywem popkultury, kojarzonym z psychiatrią.

Życie prywatne

W 1910 r. ożenił się z rosyjską lekarką Olgą Stempelin. Mieli dwoje dzieci: Elizabeth (ur. 1917) i Wadina (ur. 1919).

Zmarł w wieku 37 lat w wyniku powikłań po zapaleniu wyrostka robaczkowego.