Hestia (mitologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hestia
Ἑστία
bogini ogniska domowego, podróżnych, nowożeńców i sierot
Ilustracja
Występowanie mitologia grecka
Atrybuty pochodnia i ognisko
Siedziba Olimp
Teren kultu starożytna Grecja
Odpowiednik Westa (rzymski)
Rodzina
Ojciec Kronos
Matka Reja
Rodzeństwo Zeus, Posejdon, Hades, Demeter i Hera
Bogini ogniska domowego

Hestia (stgr. Ἑστία Hestía ‘ognisko domowe’, łac. Vesta) – w mitologii greckiej córka Kronosa i Rei[1], siostra Zeusa, Demeter i Hery oraz Posejdona i Hadesa. Ślubowała dziewictwo, jak Artemida. Opiekunka ogniska domowego, podróżnych, nowożeńców i sierot. Hestia reprezentowała moralną ideę czystości i trwałości rodzinnego życia.

Chcieli ją poślubić Posejdon i Apollo[2], bogini jednak ślubowała dziewictwo, nie miała własnej rodziny[3]. W każdym domu w megaronie , między czterema słupami znajdowało się ognisko domowe, które było świątynią Hestii[3]. Gmina, miasto lub państwo były rozszerzoną rodziną, w budynkach publicznych płonęło święte ognisko[2] , ogień wieczny[4], ciągle podsycany, aby nie zgasł[4].

Każde nowo narodzone dziecko, piątego dnia po urodzeniu, obnoszono dookoła ogniska oddając je Hestii w opiekę. Matka panny młodej rozpalała pierwszy raz ogień w nowym domu płomieniem pochodzącym z jej własnego domu[5][4] lub ze świętego ogniska[2]. Wyprawiający się w celu założenia nowej kolonii zabierali ogień z tego ogniska dla podtrzymania łączności z ojczyzną[2]. Gość przychodząc do domu, w którym nie był mile widziany, musiał złapać się krawędzi ogniska. Odtąd gospodarze nie mogli mu nic zrobić[6].

Kult Hestii miał rodowód praindoeuropejski. Jest to przypuszczalnie jedno z najstarszych bóstw europejskich[7]. Odpowiednikiem Hestii w mitologii rzymskiej jest Westa[2].

Hestia należała do bogów olimpijskich. Była ona najłagodniejszym z bogów i nigdy nie brała udziału w ich sporach[5]. Nigdy nie schodziła także na Ziemię (cały czas pozostawała na Olimpie)[3]. Była najstarszą z córek i to ją, jako pierwszą, połknął Kronos[5]. Według niektórych źródeł oddała swoje miejsce na Olimpie Dionizosowi, ponieważ chciała opiekować się świętym ogniem na Ziemi[7].

Imieniem bogini została nazwana jedna z planetoid – (46) Hestia[8].

Jej atrybutami była pochodnia, ognisko, płomień [2]. Hestia nie potrzebowała świątyń, jej świątynią był każdy dom, a ołtarzem ognisko domowe[4][5]. Jeśli już postawiono jej pomnik przedstawiana była w pozycji stojącej lub siedzącej jako poważna matrona, spokojna, o łagodnym spojrzeniu[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Hestia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-12-07].
  2. a b c d e f Mała encyklopedia kultury antycznej A–Z (red. Zdzisław Piszczek). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1988, ​ISBN 83-01-03529-3​.
  3. a b c Pierre Grimal, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo, 1990, ​ISBN 83-04-01069-0​.
  4. a b c d e Jan Parandowski, Mitologia: Wierzenia i podania Greków i Rzymian, Londyn: Wydawnictwo Puls, 1992, ​ISBN 0 907587 85 2​.
  5. a b c d Wanda Markowska, Mity Greków i Rzymian, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo „Iskry”, 1973.
  6. Jan Parandowski, Mitologia: Wierzenia i podania Greków i Rzymian.
  7. a b Robert Graves, Mity greckie, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974.
  8. Red. naczelny Barbara Petrozolin-Skowrońska, Nowa encyklopedia PWN, tom 4, Warszawa: wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, ​ISBN 83-01-11967-5​.