Hyżne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hyżne
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat rzeszowski
Gmina Hyżne
Liczba ludności (2011) 3180[1][2]
Strefa numeracyjna 17
Kod pocztowy 36-024
Tablice rejestracyjne RZE
SIMC 0651170
Położenie na mapie gminy Hyżne
Mapa lokalizacyjna gminy Hyżne
Hyżne
Hyżne
Położenie na mapie powiatu rzeszowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu rzeszowskiego
Hyżne
Hyżne
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Hyżne
Hyżne
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Hyżne
Hyżne
Ziemia49°55′10″N 22°10′36″E/49,919444 22,176667

Hyżnewieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminie Hyżne, na Pogórzu Dynowskim[3][4]. Wieś jest siedzibą gminy Hyżne oraz rzymskokatolickiej parafii Narodzenia Maryi Panny. Od 1997 roku Hyżne współpracuje z samorządem Ajaku (Szabolcs-Szatmár-Bereg).

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego. W okolicy ślady starego osadnictwa, o którym świadczą zachowane na wzniesieniu zwanym Tatarską Górą resztki wczesnośredniowiecznego grodziska.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o Hyżnem pojawiły się w 1436 roku. Wieś leży na starym trakcie zwanym Węgierską Drogą – z Węgier przez Duklę do Przemyśla. Wieś Hyżne była od początku własnością szlachty: Kmitów, Denowskich, Rzeszowskich i Wapowskich. Piotr Kmita, kasztelan lubelski, był właścicielem Hyżnego a po jego śmierci odziedziczył tą miejscowość jego syn Piotr Lunak Kmita , który ożenił się z Zofią Rzeszowską (1430 – 1448). W roku 1436 dobra te zagarnął bezprawnie stryj małoletniej wówczas Małgorzaty Kmity, Mikołaj Kmita- kasztelan przemyski, zapoczątkowując długoletni spór, który zakończył się w roku 1441 nowym podziałem dóbr. Tereny dynowskie odzyskała Małgorzata Mościcowa z Kmitów. W roku 1590 Katarzyna Wapowska ufundowała drewniany kościół, a w nim umieściła obraz Matki Boskiej.

Pod koniec XVII w. Hyżne nabył hrabia Nieborowski h. Prawdzic. Zbudował on nowy kościół na miejscu starego, spalonego w 1624 roku przez Tatarów. Obecny, trzeci kościół wzniesiony w latach 1727-39 (sanktuarium Maryjne z cudownym obrazem Matki Bożej z XVI w., koronowanym w 1932 r.) jest jednym z najważniejszych zabytków Gminy Hyżne.

W roku 1890 funkcjonowały w Hyżnem cztery karczmy, młyn wodny, cegielnia, gorzelnia i folwark. Od roku 1917 właścicielami majątku do reformy rolnej byli Dzieduszyccy, którzy przebudowali dwór oraz w 1910 roku wybudowali drewniany budynek urzędu gminy.

II Rzeczpospolita i II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Wieś związana jest z życiem gen. Władysława Sikorskiego, który spędził tu dziecinne lata. Od 1863 r. we wsi funkcjonowała szkoła ludowa, w której uczył ówczesny organista Tomasz Sikorski (jego ojciec).

W czasie II wojny światowej działała tu AK, która nazwała te tereny jako Rzeczpospolita Hyżneńsko - Niebylecka, podobwód AK Rzeszów-Południe. Teren zarządzany Hyżne – Niebylec przez kpt. Józefa Maciołka ps. "Żuraw", "Roch", a komendantami Placówek AK byli: Jan Rabczak "Dąb", Stanisław Jakubczyk "Chrobry", Mieczysław Chedyński "Józef" oraz Jan Baran "Blizbor".

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół parafialny z cudownym obrazem Matki Boskiej,
  • Renesansowa chrzcielnica z 1592 roku,
  • Dzwon z 1649 roku,
  • 7 kapliczek
  • fortyfikacja ziemna
  • Dom Sióstr Miłosierdzia
  • Zespół Dworski z parkiem (obecnie Szkoła Podstawowa)
  • Budynek starego urzędu gminy (obecnie GOK)
  • Pomnik Grunwaldu
  • Przydrożne krzyże

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Hyżnem istnieją dwa kluby piłkarskie, występujące na poziomie rzeszowskiej B-klasy. Są to Polonia Hyżne oraz HALO Hyżne. Polonia datuje swoje powstanie na 1970 rok[5], natomiast HALO powstało w 2017 roku poprzez przerodzenie się Hyżneńskiej Amatorskiej Ligi Orlikowej w klub piłkarski.

Ponadto w gminie Hyżne znajduje się jeszcze jeden klub: Tatyna Dylągówka.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]