Hyżne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

49°55′10″N 22°10′36″E

- błąd

39 m

WD

49°55'6"N, 22°11'32"E, 49°57'N, 22°11'E

- błąd

39 m

Odległość

1184 m

Hyżne
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 podkarpackie

Powiat

rzeszowski

Gmina

Hyżne

Liczba ludności (2011)

3180[1][2]

Strefa numeracyjna

17

Kod pocztowy

36-024[3]

Tablice rejestracyjne

RZE

SIMC

0651170[4]

Położenie na mapie gminy Hyżne
Mapa konturowa gminy Hyżne, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Hyżne”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Hyżne”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Hyżne”
Położenie na mapie powiatu rzeszowskiego
Mapa konturowa powiatu rzeszowskiego, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Hyżne”
Ziemia49°55′10″N 22°10′36″E/49,919444 22,176667

Hyżnewieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminie Hyżne, na Pogórzu Dynowskim[5][4]. Przy drodze wojewódzkiej 877[6]. Wieś jest siedzibą gminy Hyżne oraz rzymskokatolickiej parafii Narodzenia Maryi Panny. Od 1997 roku Hyżne współpracuje z samorządem Ajaku (Szabolcs-Szatmár-Bereg).

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Siedziba gromady Hyżne w latach 1954-1972.


W okolicy ślady starego osadnictwa, o którym świadczą zachowane na wzniesieniu zwanym Tatarską Górą resztki wczesnośredniowiecznego grodziska.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Hyżne: Budy, Dział, Góra, Malarzówka, Mały Dół, Moszczanki, Nieborów Mały, Nieborów Wielki, Nowa Wieś, W Dołkach, Węgierka, Wielki Dół, Zapad[5][4]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o Hyżnem pojawiły się w 1436 roku. Wieś leży na starym trakcie zwanym Węgierską Drogą – z Węgier przez Duklę do Przemyśla. Wieś Hyżne była od początku własnością szlachty: Kmitów, Denowskich, Rzeszowskich i Wapowskich. Piotr Kmita, kasztelan lubelski, był właścicielem Hyżnego, a po jego śmierci odziedziczył tę miejscowość jego syn Piotr Lunak Kmita, który ożenił się z Zofią Rzeszowską (1430–1448). W roku 1436 dobra te zagarnął bezprawnie stryj małoletniej wówczas Małgorzaty Kmity, Mikołaj Kmita – kasztelan przemyski, zapoczątkowując długoletni spór, który zakończył się w roku 1441 nowym podziałem dóbr. Tereny dynowskie odzyskała Małgorzata Mościcowa z Kmitów. W roku 1590 Katarzyna Wapowska ufundowała drewniany kościół, a w nim umieściła obraz Matki Boskiej.

Pod koniec XVII w. Hyżne nabył hrabia Nieborowski h. Prawdzic. Zbudował on nowy kościół na miejscu starego, spalonego w 1624 roku przez Tatarów. Obecny, trzeci kościół wzniesiony w latach 1727–1739 (sanktuarium Maryjne z cudownym obrazem Matki Bożej z XVI w., koronowanym w 1932 r.) jest jednym z najważniejszych zabytków Gminy Hyżne.

W roku 1890 funkcjonowały w Hyżnem cztery karczmy, młyn wodny, cegielnia, gorzelnia i folwark. Od roku 1917 właścicielami majątku do reformy rolnej byli Dzieduszyccy, którzy przebudowali dwór oraz w 1910 roku wybudowali drewniany budynek urzędu gminy.

II Rzeczpospolita i II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Wieś związana jest z życiem gen. Władysława Sikorskiego, który spędził tu dziecinne lata. Od 1863 r. we wsi funkcjonowała szkoła ludowa, w której uczył ówczesny organista Tomasz Sikorski (jego ojciec).

W czasie II wojny światowej działała tu AK, która nazwała te tereny jako Rzeczpospolita Hyżneńsko - Niebylecka, podobwód AK Rzeszów-Południe. Teren zarządzany Hyżne – Niebylec przez kpt. Józefa Maciołka ps. "Żuraw", "Roch", a komendantami Placówek AK byli: Jan Rabczak "Dąb", Stanisław Jakubczyk "Chrobry", Mieczysław Chedyński "Józef" oraz Jan Baran "Blizbor".

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół parafialny z cudownym obrazem Matki Boskiej,
  • Renesansowa chrzcielnica z 1592 roku,
  • Dzwon z 1649 roku,
  • 7 kapliczek
  • fortyfikacja ziemna
  • Dom Sióstr Miłosierdzia
  • Zespół Dworski z parkiem (obecnie Szkoła Podstawowa)
  • Budynek starego urzędu gminy (obecnie GOK)
  • Pomnik Grunwaldu
  • Przydrożne krzyże

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Hyżnem istnieją dwa kluby piłkarskie, występujące na poziomie rzeszowskiej B-klasy. Są to Polonia Hyżne oraz HALO Hyżne. Polonia datuje swoje powstanie na 1970 rok[7], natomiast HALO powstało w 2017 roku poprzez przerodzenie się Hyżneńskiej Amatorskiej Ligi Orlikowej w klub piłkarski.

Ponadto w gminie Hyżne znajduje się jeszcze jeden klub: Tatyna Dylągówka.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wieś Hyżne w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2018-04-21] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-04-21].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 354 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b c d GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. a b c Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Budowa oświetlenia drogi wojewódzkiej nr 877 i powiatowej nr 1418 R w miejscowości Hyżne. 2022-02-25.
  7. Polonia Hyżne na portalu 90minut.pl

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]